Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2023/3915 · K. 2024/7379

11. Ceza Dairesi         2023/3915 E.  ,  2024/7379 K. "İçtihat Metni" MAHKEMELERİ: İstanbul Anadolu 4. ve 9. Sulh Ceza Hakimlikleri SAYILARI : 2021/3229 ve 2022/5322 Değişik iş ... SUÇLAR :Tacir veya şirket yöneticileri ile kooperatif yöneticilerinin dolandırıcılığı, hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma KARARLAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü ve reddi kararları KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararların kanun yararına bozulması İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.06.2021 tarihli ve 2021/3229 Değişik İş sayılı kararı ile İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hakimliğinin 16.08.2022 tarihli ve 2022/5322 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olmaları sebebiyle karar tarihleri olan 09.06.2021 ve 16.08.2022’de kesinleştikleri belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 2022/29582 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 12.07.2023 tarihli ve KYB-2023/64754 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 12.07.2023 tarihli ve KYB-2023/64754 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “Dosya kapsamına göre; 1) İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 09/06/2021 tarihli ve 2021/3229 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede; İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğince, Cumhuriyet Savcılığınca yerine getirilmesi gereken eksik soruşturma işlemleri sayıldıktan sonra etkin soruşturma yürütülmediği gerekçesiyle itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verilmiş ise de; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” şeklindeki düzenleme karşısında, Sulh Ceza Hâkimliğince soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi ve Cumhuriyet savcılığınca söz konusu bu hususlarla ilgili eksiklikler giderildikten sonra şüpheli hakkında itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, doğrudan kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ortadan kaldırılmasına ve itirazın kabulüne karar verilmesinde , 2) İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hâkimliğinin 16/08/2022 tarihli ve 2022/5322 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanun’un 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenlemeler gereğince kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde, Cumhuriyet savcılığınca belirtilen eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 09/06/2021 tarihli kararıyla itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasında isabet görülmediği, ancak anılan kararın gerekçesinden esasen bu kararın soruşturmanın genişletilmesi anlamına geldiği ve eksikliklerin tamamlanmasını müteakip sulh ceza hakimliğince itirazla ilgili bir karar verileceği, kesin nitelikteki İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 09/06/2021 tarihli kararının olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozma yolu ile bozulmadan yeniden verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine karar verilmesinin hukuka uygun olmadığı, Kabule göre de; Müşteki vekilinin müvekkil şirketin Çin ülkesinde faaliyet gösteren ... isimli şirket ile 50 ton ağırlığında bakır telin alımı konusunda 150.000 dolar bedel ile satımı konusunda anlaştıklarını, devam eden süreçte satış bedelini yatırdıklarını ancak teslim edilen malın sadece 640 kg olduğunu bu sebeple şikayetçi olduklarını beyan ederek şikayetçi olması üzerine yapılan soruşturma neticesinde, her ne kadar atılı suçların unsurlarının oluşmadığından bahisle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 09/05/2022 tarihli kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara konu 28/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda transit rejim hükümlerine aykırı olarak (varış yerine eksik teslim) gümrük bölgesine teslim edilmenin kimler tarafından, ne zaman ve ne şekilde yapıldığına ilişkin tespitlerin dosya içeriği belgelerden yapılmasının mümkün olmadığının belirtilmesi karşısında, ilgili ticari evrakların temini ile tekrardan bilirkişi raporu alınmasından sonra sonucuna göre şüphelilerin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, soruşturmanın genişletilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde, İsabet görülmemiştir.“ Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 3. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 4. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; İstanbul Anaolu Cumhuriyet Başsavcılığının 30.03.2021 tarihli ve 2020/158853 Soruşturma, 2021/35003 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına yönelik itiraz üzerine, mercii İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.06.2021 tarihli ve 2021/3229 Değişik İş sayılı kararı ile eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulüne ve dosyanın ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiş ise de; esasen bu kararın soruşturmanın genişletilmesi anlamına geldiği, 5271 sayılı Kanun'un 173 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” şeklindeki düzenleme karşısında, soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi halinde Cumhuriyet savcılığından talep edilen hususlarla ilgili eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, doğrudan itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ortadan kaldırılmasına karar verilmesi; bununla birlikte, yeniden yapılan soruşturma neticesinde İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 09.05.2022 tarihli ve 2021/107095 Soruşturma, 2022/66050 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına yönelik itiraz üzerine, İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hakimliğinin 16.08.2022 tarihli ve 2022/5322 Değişik İş sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmiş ise de; Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ilgili eksiklikler giderildikten sonra, daha önce soruşturmanın genişletilmesine karar veren merci tarafından itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği nazara alınarak, yeniden verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz hakkında herhangi bir karar verilmemesi ve gereğinin takdir ve ifası bakımından dosyanın İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliğine gönderilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesi Kanun'a aykırı olup kanun yararına bozma talebi bu nedenlerle yerinde görülmüş, bozma kararının içeriği doğrultusunda kabule göre kısmında belirtilen istem hakkında herhangi bir karar verilmemiştir. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.06.2021 tarihli ve 2021/3229 Değişik İş sayılı kararı ile İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hakimliğinin 16.08.2022 tarihli ve 2022/5322 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.06.2024 tarihinde karar verildi.