İçtihatYargıtay10. Hukuk Dairesi12.06.2023

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/4354 · K. 2023/6721

10. Hukuk Dairesi 2023/4354 E. , 2023/6721 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1334 E., 2023/268 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 36. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/143 E., 2022/79 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar ..., Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekilleri ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ..., Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekilleri ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının Mihrimah Düğün Salonunda ayda ortalama 15 gün kesintisiz şekilde temizlik görevlisi olarak çalıştığını belirterek; davacının 2003 Kasım ayı ile 2015 yılının Aralık ayı arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı, 18.05.2017 günlü duruşmada alınan beyanında; davalı Vakfın işlettiği Mihrimah Düğün Salonunda 2004 yılı Nisan ayı sonu-Mayıs başında çalışmaya başladığını, 2015 yılı Aralık ayında işten ayrıldığını, düğün sezonlarında haftanın 5-6 günü çalıştıklarını, kışın 3 ay ise genellikle Cuma-Cumartesi ve Pazar günleri çalıştıklarını, diğer günler çalışmadıklarını, Asya Basın Yayın'ın aynı binada faaliyet gösterdiğini, hizmetlerinin bu şirket üzerinden Kuruma bildirildiğini beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Vakıf vekili cevap dilekçesinde; davacının hiçbir zaman müvekkili vakıf bünyesinde çalışmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dilekçesindeki iddia ettiği işyerine ait Nisan 2004 tarihinde çalışmanın başlangıcına yönelik herhangi bir kayıt bulunmadığını, ayrıca diğer davalı işverence verilen herhangi bir işe giriş bildirgesine dahi rastlanmadığını, kuruma yüklenecek bir sorumluluk olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... vekili, davalı ... Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekili ve feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Asya Basın Yayın Turizm Seyahat Oganizasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının her iki davalı nezdinde de bir çalışması bulunmadığını, tanık beyanları arasındaki çelişkiler dahi dikkate alınmaksızın davacının 11/2003-12/2015 tarihleri arasında kesintisiz bir şekilde aylık 15 gün çalıştığının kabulüne karar verilmesinin maddi gerçeğe aykırı olduğunu, dinlenilen tanıkların bordro tanığı olmadığını ve çelişkili beyanlarda bulunduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur. Fer'i müdahil Kurum vekili; çalışma olgusunun yöntemince araştırılmadığını, kamu düzenine ilişkin eldeki davada resen inceleme ve araştırma yapılması gerektiğini, tanık sözleriyle kanıtlanmasını kabul etmediklerini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının aynı işyerinde hizmet akdiyle kesintisiz çalışmasına karşın işyerinin davalılar arasında devredildiği, işverenler değişse dahi çalışmanın kesintisiz geçmesi nedeniyle çalışmanın sona erdiği 2015 yılının sonundan (31.12.2015) itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde davanın açıldığı, Fatih Vergi Dairesi Müdürlüğünün 03.09.2020 tarihli yazısına göre, ... / ... adresinde kurulu bulunan Mihrimah Düğün Salonunun 23.10.2002 tarihinden itibaren işletildiği (faal olduğu); öte yandan 1051913.34 sicil sayılı düğün salonu işyerinin Fatih Kariye Mah. Uçbeyi Sk. adresinde 01.07.2003 tarihinden itibaren Kanun kapsamına alındığı, davacının 18.05.2017 günlü duruşmada alınan beyanında; davalı Vakfın işlettiği Mihrimah Düğün Salonunda 2004 yılı Nisan ayı sonu-Mayıs başında çalışmaya başladığını, 2015 yılı Aralık ayında işten ayrıldığını söylediği, böylece davacının açıklaması da gözetildiğinde davanın 01.05.2004-30.11.2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olduğu, Mahkemece tanık olarak dinlenen tanıkların, davacının davalı Vakfın işlettiği Mihrimah Düğün Salonunda 2004 yılından itibaren haftada 2-3 gün ve ayda 10-15 gün garson ve temizlikçi olarak çalıştığını, ayda bir veya senede bir kaç kez de öğrenci evlerine ve yurtlara temizliğe gittiklerini, düğün sezonlarında bazen haftada 5-6 gün düğün olduğunu, sezon dışında ise genellikle hafta sonu çalıştıklarını, kış aylarında düğün olmadığını, maaşlarının günlük yevmiye olarak ödendiğini, Asya Basın Yayın ile davalı Vakfın aynı binada bulunduklarını, davacının çalışmasının 2016 yılına kadar devam ettiğini, düğün solununu 2014 yılında Asya Basın Yayının satın aldığını söyledikleri, davacının 01.05.2004-30.11.2015 tarihleri arasında asgari ücretle ve ayda 15 gün üzerinden çalışmasının dinlenen bordro tanıklarının beyanları ile kanıtlandığı gerekçesi ile davalılar vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekilleri ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Asya Basın Yayın Turizm Seyahat Oganizasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, tanık beyanları arasındaki çelişki dikkate alınmaksızın davacının kesintisiz şekilde ayda 15 gün çalıştığının tespitine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek temyiz etmiştir. Fer'i Müdahil Kurum vekili, eksik inceleme ile çelişkili tanık beyanlarına dayalı hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Asya Basın Yayın Turizm Seyahat Oganizasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin tüm temyiz itirazları, Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile fer'i müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Eldeki dosyada, Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında 01.03.2012-31.07.2014 tarihleri arası tespite ilişkin dönem bakımından, 1100212 sicil numaralı işyeri dönem bordroları Kurumdan istenerek, kayıtlı bordro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı, gerekirse, Safa Eğitim Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı adına tescilli 1093256 ve tespit edilecek diğer sicil numaralı işyerlerinin dönem bordrolarında kayıtlı tanıklar belirlenip beyanları alınmalı, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/8 inci maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre bir karar verilmelidir.