Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/464 · K. 2024/4085

11. Hukuk Dairesi         2023/464 E.  ,  2024/4085 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/777 Esas, 2022/1163 Karar BİRLEŞEN ANKARA FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNİN 2017/326 ESAS SAYILI DOSYASI BİRLEŞEN ANKARA FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNİN 2018/270 ESAS 14.09.2017 (Birleşen 2017/326 E.), 12.017.2018 (Birleşen 2018/270 E.) HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddine İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2017/320 E., 2020/288 K. Taraflar arasındaki tasarım hakkına tecavüzün önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine, birleşen davaların kısmen kabullerine karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA 1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili adına Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2016/05932 nolu 1.1. Koltuk ve 2.1. Koltuk olmak üzere 2 adet tasarım tescili bulunduğunu, bu ürünlerin çok ilgi gördüğünü fark eden davalının bunların birebir aynısının üretime başlayarak 3 ay sonra 09.12.2016 tarihinde 2016/08163 tescil başvurusunda bulunduğunu, incelemesiz tescil sisteminin yarattığı boşluktan yararlanılması nedeni ile davalının tasarımın tescil edildiğini, 2016/08163 1.1 ve 2.1. tescil numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olmadığını, başvurunun kötü niyetli olduğunu ileri sürerek davalıya ait tasarımların hükümsüzlüğünü talep etmiş, asıl davaya karşı açılan davanın da reddini istemiştir. 2.Asıl davada davalı karşı davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin hükümsüzlüğü talep edilen tasarımının yenilik özelliği taşıdığını, karşı davalının adına tescilli 2016/05932 nolu tasarımın 1 ve 2 nolu görsellerinin dünyada yıllardır üretilen ve anonim hale gelmiş bir tasarım olduğunu, yayın tarihi itibariyle davacı-karşı davalının tasarım başvuru tarihinde ve iddia edildiği gibi kamuya sunma tarihi olan 09.12.2016 tarihinden çok önce 2011-2012 yılarında aynı/benzer tasarımın Bulgaristan'da kamuya sunulduğunu ileri sürerek, ... adına kayıtlı 2016/05932 no ile tescilli olan tasarımın 1 ve 2 nolu görsellerinin hükümsüzlüğüne, diğer hakları saklı kalmak kaydı ile tecavüzün men’ine karar verilmesini talep etmiştir. 3.Birleşen 2017/326 Esas sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili adına tescilli 2016/05932 nolu 1.1. koltuk ve 2.1. koltuk tasarımlarının, karşı yan taraftan hiçbir değişiklik yapılmaksızın taklit edilmek suretiyle web sitesinde sergilendiğini, fiili olarak davalının adresinde yapılan tespitte davaya konu olan ürüne rastlanmadığını ileri sürerek, tecavüzün önlenmesine, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca maddi zararının tespitine, 149/1-ç ve 150 maddeleri uyarınca 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 24.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilmesini ve kararın ilanına karar verilmesini dava etmiştir. 4.Birleşen 2018/270 Esas dosyada davacı vekili dava dilekçesinde; 2016/05932 sayılı 1-2 sıra nolu "Koltuk" tasarımı konusu ürünlerin davalı tarafça kendi internet sitesinde sergilenip satışa sunulduğunun Ankara 30. Noterliğinin 03.07.2017 tarih ve 09231 yevmiye nolu tutanağı ile tespit edildiğini, 04.07.2017 tarih ve 009284 yevmiye nolu ihtarnamesiyle davalının uyarılmasına rağmen herhangi bir sonuç alınamadığını, bunun üzerine Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/45 değişik iş dosyası ile delil tespiti yapıldığını ileri sürerek, tecavüzün önlenmesine, 6769 sayılı Kanun'un 151/1 ve 151/2-b maddelerine göre şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi zararın tespit tarihi olan 03.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, davacı vekili 05.11.2019 tarihli dilekçesi ile 1.000,00 TL maddi tazminat talebini 3.114,98 TL olacak şekilde 2.114,98 TL arttırmıştır. II. CEVAP 1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; 2016/05932 nolu tasarımın 1 ve 2 nolu görsellerinin, dünyada yıllardır üretilen ürünler olduğunu, tescilin rakiplerinin ticaretini engelleme amacı güttüğünü savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Birleşen 2017/326 Esas sayılı dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde; İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili şirketin web sitesinde teşhir edilen ürünün, 2016/08163 sicil numaralı tasarım tescil belgesine istinaden dava dışı ...Mobilya Orman Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den izinle eklendiğini, herhangi bir satış ve gelir elde edilmeden hukuki süreç dolayısıyla ilandan kaldırıldığını, kötü niyetlerinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. 3.Birleşen 2018/270 Esas sayılı dosyada davalı cevap vermemiş, bilirkişi raporunun tebliğinden sonra, iddia edilen ürünün satışının yapılmadığını, davacının maddi kayıplarının olmadığını, defter ve belgelerinin incelenebileceğini, Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/320 esasındaki hükümsüzlük davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 2017/320 Esas sayılı asıl ve karşı dava açısından; davacı-karşı davalı tarafa ait 2016/05932 1-2 numaralı tasarımlar ile davalı-karşı davalı tarafa ait 2016/08163 1 ve 2 numaralı tasarımların bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattıkları genel izlenimler arasında farklılık bulunmadığı, belirgin nitelikte benzer oldukları, 2016/08163 1 ve 2 sayılı tasarımların, yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağlamadıkları; karşı davada hükümsüzlük açısından ise diğer firmalara ait mesnet tasarımlar ile karşı davalı tarafa ait 2016/05932 1-2 sıra nolu tasarımların benzer nitelikte olmadığı, 2016/05932 1-2 sıra nolu tasarımların anonim ya da hükümsüzlüğünü gerektirecek hususların oluşmadığı, karşı davacı tarafından dava konusu tescilli tasarımlar açısından yenilik ve ayırt edicilik kırıcı şeklinde karşı delil olarak ileri sürülen kataloğun davacıya ait 2016/05932 tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 02.09.2016 tarihinden önce basılıp basılmadığının tespit edilmesinin mümkün olmadığı, bilirkişilerce internet ortamında yapılan araştırmada davacı-karşı davalıya ait tescilli tasarımının aynısının veya ayırt edilemeyecek derecede benzer herhangi bir tasarımın başvuru tarihinden önce yayınlanmadığının belirlendiği, karşı davada tasarım tecavüzü açısından ise, davacı-karşı davalının eyleminin tecavüz oluşturup oluşturmadığının değerlendirilebilmesi için, davacı-karşı davalının bu tasarımı söylenen şekilde üretmekte olduğunun ispatı ve davalı-karşı davacının 2016/08163 numaralı tasarımını, davacı-karşı davalının dalgalı platformlu ürününden daha önce kamuya sunduğunun ispatının gerektiği, mevcut durumda bu yönde bir tecavüzden bahsetmenin söz konusu olmadığı, birleşen 2017/326 Esas dosya açısından; hali hazırda, davalı ...Mobilya Tekstil san. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait www.evgor.com.tr web sitesinde davacı ve ihbar olunana ait tasarım tescilli ürünlere benzer veya aynı nitelikte ürünlerin sergilemediği, ancak daha önce 2017/77 D.iş sayılı dosya üzerinden düzenlenmiş olan bilirkişi tespit raporunda, davacı ... adına tescilli 2016/05932 - 1 ve 2 numaralı tasarım tescilli ürünlere benzer ürünlerin aleyhine tespit talep eden tarafa ait www.evgor.com.tr isimli web adresinde tespit edilen...Lüks Koltuk Takımı ile benzer nitelikte olduğu yönünde tespit yapıldığı, maddi tazminatın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesi uyarınca belirlenmesinin uygun olacağı, birleşen 2018/270 Esas dosya açısından, dava konusu ürünün, 2016/05932 sayılı davacı tasarımın 1 ve 2 nolu görsellerinde yer alan baskın unsurları ihtiva ettiği, yenilik ve ayırtedicilik vasfı taşımadığı, benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı, haksız rekabet şartlarının oluştuğu ve davacının maddi isteminin yerinde olduğu gerekçesi ile 2017/320 asıl dosyada açılan davanın kabulü ile, davalı tarafa ait 2016/08163/1 ve 2 sıra nolu tasarımların hükümsüzlüğüne, sicilden terkin edilmesine, 2017/320 Esas sayılı dosyada karşı davanın reddine, birleşen 2017/326 Esas sayılı dosyada açılan davanın kısmen kabulüne, davacı tarafça talep edilen 1.000,00 TL maddi tazminatın (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) 24.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan alınıp davacı tarafa verilmesine, davacı tarafça talep edilen manevi tazminat talebinden takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın 24.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan alınıp davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine, birleşen 2018/270 esas sayılı dosyada açılan davanın kısmen kabulüne, davacı tarafça talep edilen ve bilirkişi raporunda hesaplanan 3.114,98 TL maddi tazminatın 03.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan alınıp davacı tarafa verilmesine, davacı tarafça talep edilen manevi tazminat talebinden takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın 03.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan alınıp davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın "Tasarım hakkına tecavüzün önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat" olduğunun yazılı bulunduğunu, objektif dava birleşmesinde, taleplerden her birinin ayrı ve eşit düzeyde dava konusu olduğunu, bu nedenle her bir talep bakımından ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın kaldırılmasını istemiştir. 2.Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun kabulünün hükme esas alınamayacağını, müvekkilinin sitesinde bulunan tasarımların yeni ve özgün olup, birbirleri ile kıyaslanan tasarımlar arasında belirgin farklılıklar bulunduğunu, müvekkilinin dava konusu tasarımları taklit etmediğini, haksız rekabet oluşmadığını, davacı yanın davaya konu tasarımının yeni ve ayırt edicilik unsurları da taşımadığını, hükmedilen tazminat kalemlerine 03.07.2017'den itibaren faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili aleyhine maddi ve manevi tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı bulunduğunu, tazminatın amaç ve içeriği, hak, nesafet ve adalet ilkesine göre hükmedilen tazminat miktarlarının fahiş kaldığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını istemiştir. 3.Davalı karşı davacı ...Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı-karşı davalının 2016 tarihli tasarımının yeni ve ayırtedici olmadığı ile hükümsüzlük koşullarının oluştuğu hususlarını kanıtlamak üzere 2011-2012 tarihli katalogu sunduğunu, mahkemenin bu kataloğa itibar etmeme gerekçesinin yerinde olmadığını, bilirkişi incelemelerinin eksik ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, müvekkile ihbar olunan tazminat davalarının iş bu hükümsüzlük davaları ile birleştirilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek, kararın kaldırılmasını istemiştir. 4.Davalı ... Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı adına tescilli 2016/05932 1-2 sayılı çoklu tasarımlara ilişkin tescilin iptali ile sicilden terkinin gerektiğini, davacının yasal şartları oluşmayan maddi tazminat isteminin yerinde olmadığını, müvekkili şirketin ...Firmasından "atirez lüks koltuk takımı" adıyla bir alım yapmadığını, dolayısıyla davacının kendi tescilinde olduğunu iddia ettiği koltuk takımlarının müvekkili şirket tarafından satıldığına dair bir kayıt bulunmadığını, müvekkili şirketin dava konusu tasarımlardan bir kazancı olmadığını, davacının manevi tazminat talebinin de reddinin gerektiğini, müvekkilinin dava konusu görselleri 2016/08163 tescil numaralı tasarım tescil belgesine istinaden dava dışı ...Firmasından izinle müvekkili şirketin web sitesine eklendiğini, hukuki süreç dolayısıyla ilandan kaldırıldığını, müvekkilinin iyi niyetli olup herhangi bir kusurunun bulunmadığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 2016/08163 1 ve 2 sayılı tasarımların, yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağlamadıkları, 2016/05932 1-2 sıra nolu tasarımların hükümsüzlüğünü gerektirecek hususların oluşmadığı, karşı davacı tarafından dava konusu tescilli tasarımlar açısından yenilik ve ayırt edicilik kırıcı şeklinde karşı delil olarak ileri sürülen kataloğun davacıya ait 2016/05932 tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 02.09.2016 tarihinden önce basılıp basılmadığının tespit edilmesinin mümkün olmadığı, bilirkişilerce internet ortamında yapılan araştırmada davacı-karşı davalıya ait tescilli tasarımının aynısının veya ayırt edilemeyecek derecede benzer herhangi bir tasarımın başvuru tarihinden önce yayınlanmadığının belirlendiği, karşı davada tasarım tecavüzü açısından davacı-karşı davalının bu tasarımı söylenen şekilde üretmekte olduğunun ve davalı-karşı davacının 2016/08163 numaralı tasarımını, davacı-karşı davalının dalgalı platformlu ürününden daha önce kamuya sunduğu yönünde bir ispatının bulunmadığı, davalı ...Firmasının ait www.evgor.com.tr web sitesinde davacı ve ihbar olunana ait tasarım tescilli ürünlere benzer veya aynı nitelikte ürünleri sergilemediği, ancak daha önce 2017/77 D.iş sayılı dosya üzerinden düzenlenmiş olan bilirkişi tespit raporunda, davacı ... adına tescilli 2016/05932 1 ve 2 numaralı tasarım tescilli ürünlere benzer ürünlerin aleyhine tespit talep eden tarafa ait www.evgor.com.tr isimli web adresinde tespit edilen...Lüks Koltuk Takımı ile benzer nitelikte olduğu yönünde tespit yapıldığı, belirlenen tazminatın 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi uyarınca hakkaniyete uygun bulunduğu, birleşen 2018/270 esas dosya açısından, dava konusu ürünün, 2016/05932 sayılı davacı tasarımın 1 ve 2 nolu görsellerinde yer alan baskın unsurları ihtiva ettiği, yenilik ve ayırtedicilik vasfı taşımadığı, benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı, haksız rekabet şartlarının oluştuğu ve davacının maddi isteminin yerinde olduğu gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle ve gerekçelerle kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı ... AŞ vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle hükmün bozulmasını istemiştir. 3.Davalı karşı davacı ...Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle ve gerekçelerle kararın bozulmasını istemiştir. 4.Davalı ... Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebepleri ve gerekçeleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl dava tasarım hükümsüzlüğü, karşı dava tasarım hükümsüzlüğü ve tecavüzün meni, birleşen davalar ise tasarıma tecavüzlerin önlenmesi ile tecavüzden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.