İçtihatYargıtay11. Hukuk Dairesi30.09.2024

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/4836 · K. 2024/6893

11. Hukuk Dairesi 2023/4836 E. , 2024/6893 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1068 Esas, 2023/704 Karar HÜKÜM : Davanın reddi İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2017/5 E., 2020/16 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; teşekküle bağlı Afşin Elbistan Linyitleri (AEL) İşletme Müdürlüğü memur site lojmanlarının 2015-2016 dönemi kalorifer yakıtının karşılanması için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulüyle 10.07.2015 tarihinde yapılan 2015/70062 ihale kayıt numaralı 1.500 ton Kal-Yak(fuel-oil 4) alım ihalesi ile 25.08.2015 tarihinde ihaleyi alan BAY/939/82-31482 Lisans numaralı dağıtıcı RMG Petrol Ürünleri Dağıtım Sanayi A.Ş.’nin istasyonsuz bayisi RFT petrol ile imzalanan 2.190.000,00 TL bedelli sözleşme gereği yapılan kalorifer yakıtı teslimatında Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan incelemeler sonucunda usulsüzlükler tespit edildiğini, yapılan incelemede imzalanan sözleşme ve şartname gereği rafineriden alınan kalorifer yakıtının teslim edilmesi gerekirken yapmış olduğu 71 adet yakıt teslimatından 55 adetinin Türkiye Petrol Rafineri A.Ş.’den temin edilen ürünlerden olmadığını, bu ürünlerin nereden temin edildiğinin tespit edilemediğini, Türkiye Petrol Rafineri A.Ş. dışında faal rafineri olmadığından resmi yollarla kalorifer yakıtı (fueloil 4) temin edilmesinin mümkün olmadığını, yüklenici RFT firması ile yine RMG firmasının bayisi olan FGP petrol firmalarının kabul işlemlerinde muayene ve kabul komisyonu üyelerinin teslim edilen ürünlerin Tüpraş'tan temin edildiği yönünde kasten yanıltmak maksadıyla hareket ettiklerini, yüklenici RFT firmasının söz konusu eylemlerinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25 inci maddesi hükümlerine aykırı bulunması sebebiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 02.11.2016 tarih ve 2683 sayılı oluru ile kamu ihalelerinden yasaklama kararı verildiğini, söz konusu inceleme raporunda T.M.M.O.B. Makine Mühendisleri Odası Gaziantep Şubesi tarafından hazırlanan 10.05.2015 tarih 40/482 sayılı Teknik Raporda 2014-2015 sezonuna göre 2015/2016 sezonunda 3220,5 saat az çalışan kazanlara belirtilen ekstra yakıt tüketimleri ilave edildiğinde 2015/2016 sezonunda tüketilmesi gereken yakıt miktarının 1.250 ton düzeyinde olması gerektiğinin belirtildiğini, 2015/2016 sezonunda tüketilen yakıt miktarının 1.811 ton olduğunu, olması gerekenden 561 ton fazla yakıt tüketimi yapıldığını, yakıt tüketiminin yüklenici RFT firması tarafından işletme müdürlüğüne teslim edilmiş olan yakıttan kaynaklandığını, 561 ton fazla tüketim nedeniyle 819.060,00 TL kamu zararı oluştuğunu ve avans faizi ile beraber tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;sözleşmeden ... tüm edimlerin eksiksiz ifa edilerek davalı idareye bağlı müdürlüğün kalorifer yakıtını tedarik ve teslimini gerçekleştirdiklerini, müdürlük tarafından kurulan komisyonun üyelerinin iki farklı rapor tanzim ettiği işletme müdürlüğü tarafından kalorifer yakıt artış nedeninin neden kaynaklandığının tespit edilemediğini, bunun üzerine Genel Müdürlüğe müracaat edilerek Teftiş Kurulu Başkanlığınca 21.07.2016 tarih 2016/EE-01 numaralı raporun düzenlendiğini, dava konusu taleplerin dayanağını tek taraflı ve objektif değerlendirme içermeyen rapora dayanarak suç duyurusunda bulunulduğunu, yasaklama işlemi test edilerek bu davayı ikame ettiğini, raporda verilen kalorifer yakıtlarından alınan numunelerin standartlara uygun olduğunun İnönü Üniversitesi'nin PAL Müdürlüğü raporlarında belirtildiğini, ısı merkezinde kalorifer sistem ve tesisatlarında yakıt tüketimini artıracak nitelikte teknik bir sorun konusunda yapılan incelemede kazanın sürekli aynı şekilde yakılması baca ısıtma yüzeylerinin kirliliği ve brülör klapelerinin ayarsızlığının 135 ton, ısıtılan mahaldeki artışın 25 ton mertebesinde extra yakıt tüketimine sebep olduğunu, yakıt tüketimi takip edilen sayacın arızalı olduğu ve bu nedenle sayacın değiştirildiğini bozuk sayaç ile yapılan ölçümlerin hatalı sonuçlar verdiğini, bu itibarla bu sonuçlara dayanılarak yakıt miktarlarının fiilen teslim alınan miktarlardan fazla olduğu yönünde bir kanaate varılamayacağını, yüklenicinin teknik şartnamede belirtilen işletmeler akaryakıt teslim alma prosedürüne uygun ve belirtilen şekilde genel olarak uyumlu şekilde teslimatların yapıldığını, teslimatların dağıtıcı ile bayi arasındaki işlemlerin Petrol Piyasası Kanunu'nda yer alan hükümlere uygun olduğunu, soruşturma raporunun kendi içerisinde birçok çelişki barındırdığını, kalorifer yakıtı sarfiyatına ilişkin sarfiyatın neden kaynaklandığının belirlenememesi sebebiyle tüm kurum personelinin aklandığını, davacı idareye sunulan 71 adet teslimatın tümünün davalı idarenin muayene kabul komisyonu tarafından her teslimatta laboratuvar/analiz incelemesi yaptırıldıktan sonra teslim alındığını ve tüm teslimatlara ilişkin 2 adet şahit numune teslim alındığını, teslim edilen 71 adet teslimatın analiz raporlarında Tüpraş rafineri standartlarına aykırılık tespit edilmediğini, keza 5 adet şahit numune üzerinde yapılan analizlerinde standartlara uygun olduğunu, teslimatların hiçbirinde standartlara aykırı yakıt teslimi tespit edilmediğini, yakıt tüketiminin önceki yıllara oran ile fazlalık göstermesinin soruşturma raporunda belirtildiği üzere baca ısıtma yüzeylerinin kirliliği brülör klapelerinin uyarsızlığı, sayacın arızalı olması gibi durumlar olabileceği gibi davacı idare tarafından araştırılmayan diğer teknik sebeplerle teslim edilen kalorifer yakıtının çalınması vesaire birçok ihtimalin olabileceğini, raporda fiilen yakıt teslimatlarının gerçekleştirilmediği yönünde bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı ve tüm analiz raporlarının standartlara uygun olduğunun belirtildiğini, fazla yakıt sarfiyatından sorumlu tutulmasının hukuki uyarlılığı bulunmadığını, dağıtım firmasının tahsis sıkıntısı yaşaması nedeniyle kamu hizmetinde herhangi bir aksamaya sebebiyet verilmemesi adına diğer lisanslı ana dağıtım firmalarından davacı idarenin ihtiyacı olan kalorifer yakıtı Tüpraş'tan temin edilerek teslim edildiği RMG petrolün tahsis sıkıntısı yaşadığına dair RMG petrol firması tarafından davacı idareye sunulduğunu, ana dağıtım firmalarının Tüpraş'tan tedarik ettiği kalorifer yakıtı muayene kabul komisyonunun kabulü sonucu yapıldığını, diğer dağıtım firmalarından tedariki yapılan bu kalyakların tamamının Tüpraş rafinerisi ürünü olduğunu, analizlerde de standartlara aykırılık tespit etmemesi üzerine teslimatların gerçekleştirildiğini, davacı idarenin muayene kabul komisyonu tarafından diğer ana dağıtım firmalarından temin edilen kalyak’ın teslim alınmaması veya başka dağıtım firmalarına ait kalyakın teslim alınmasının mümkün olmadığını belirtmesi halinde bu teslimatların gerçekleşmeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacı ile davalı arasında 2015/70062 mal alımına ait sözleşme düzenlendiği, Sözleşmenin 5. maddesinde sözleşme kapsamında yapılacak alıma ilişkin miktarın 1.500.000 kilogram fuel oil-4 kalorifer yakıtı olduğu belirtildiği, davacı tarafından, 2.190.000,00 TL bedelli sözleşme gereği yapılan kalorifer yakıtı teslimatında memur site lojmanlarında fazla yakıt tüketiminin teslim edilmiş olan yakıttan kaynaklandığı tespiti kapsamında 561 ton fazla tüketim nedeniyle oluşan 819.060,00 TL kurum zararının tahsili talep edildiği, yüklenici olarak davalı firmanın 5015 sayılı Kanun'un 8.maddesine aykırı olarak ihale konusu 71 adet akaryakıt teslimatının 55 tanesinin dağıtıcı firma RMG yerine diğer dağıtıcı firmaların bayilerinden aldığı, bu nedenle EPDK tarafından idari para cezası uygulandığı, para cezasının Ankara 4. İdare Mahkemesinin 2018/255 E. ve 2018/2335 K. sayılı kararı ile iptal edildiği, söz konusu karara göre dağıtıcı dışında akaryakıt ikmali fiilinin gerçekleştiği ancak Anayasa Mahkemesinin yasal düzenlemeyi iptal kararı gereğince yaptırım uygulanmasının söz konusu olamayacağının belirtildiği, ihale kapsamında fuel oil-4’ün şartnameye uygun olarak ve uygun evsafta teslim edildiği tutanaklardan anlaşıldığı, dolayısı ile uygun şartlarda saklanmaması gibi sebepler ile üründe meydana gelebilecek eksiklik, bozulma vs. yükleniciye atfedilemeyeceği, yine, fueloil- 4’ün kalorifer kazanlarında yakımı, kazanların bakımlarının yapılmaması veya hatalı yakım, olduğundan fazla yakıt kullanımı gibi sarfiyatı arttıracak işlemlerden de yüklenicinin sorumlu tutulması söz konusu olamayacağı, aynı zamanda standartları sağlamış olan fuel oil-4 asgari ve azami değerler içerisinde ancak farklı teknolojilere sahip tesislerde farklı sonuç verebileceği, yüklenicinin teslim ettiği bir kısım yakıtı, bayisi olduğu dağıtım şirketi kanalı ile alması gerekirken dağıtıcısının dışında fueloil temin ederek işletmeye teslim ettiği hususunun sabit olduğu, ancak ihale şartları dikkate alındığında farklı ürün, eksik ürün, ayıplı ürün teslimine ilişkin bir tespit de bulunmadığı, davacı vekili, test sonuçları her ne kadar standartlara uygun olsa da yakıtın Tüpraş rafineri dışında resmi yollardan temin edilmesinin mümkün olmadığı iddia edilmiş ise de; 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında akaryakıtlar rafinerilerden temin edileceği gibi yurt dışından ithalinin de yapılabildiği, ayrıca Petrol Piyasası Kanunu piyasa faaliyetlerini sınırlamış olup, dağıtıcılar bu yakıtı birbirine satabildiği, dolayısı ile resmi yollarla ithal edilen bir fuel oil-4 ürünü standartlara uygun olduğunda satışında engel bir durumun söz konusu olmadığı, bu nedenle, sadece Tüpraş’tan resmi yakıt alınabileceği iddiasının yerinde görülmediği, ancak ihale teknik şartnamesi eki dokümanlarda teslim edilecek fuel oil-4’ün Tüpraş’tan alınması kayıt altına alındığından, ihale şartlarına aykırılık olduğu, bu fiilden dolayı bir yıl ihaleden yasaklanma kararı alındığı, ayrıca EPDK tarafından da dağıtıcı dışı ikmalden dolayı idari para cezası uygulandığı, her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olsa da fiilin niteliği değişmemiş ve davalı 5015 sayılı Kanun kapsamında dağıtıcı dışı akaryakıt ikmali yaptığını kabul ettiği, 28.05.2015 tarihli ihale kapsamında davalı/yüklenici tarafından fuel oil-4 teslimatlarının İşletme Müdürlüğüne yapıldığı, İşletme Müdürlüğü tarafından teslim alınan fuel oil-4’ün standartlara uygun olduğu, teknik düzenlemelere aykırı olduğuna dair bir tespit bulunmadığı, İşletme Müdürlüğü tarafından teslim alınan fuel oil-4’ün teslimat miktarlarının fatura ve sevk irsaliyesi, kabul tutanakları ile uygun olduğu, eksik teslim edildiğine dair bir iddia ve tespit bulunmadığı, İşletme Müdürlüğüne fueloil- 4 yerine kalitesi düşük bir başka ürünün teslim edildiğine dair bir tespitin bulunmadığı; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yapılan ihalede, ihale dokümanlarındaki şartlarda yer alan “fuel oil-4’ün rafineriden alınacağı” hükmüne rağmen, diğer dağıtıcı ve bayilerden bir kısım malın teslim alınarak işletmeye teslim edildiği, teslime ilişkin muayene ve kabul komisyonu tutanaklarının düzenlendiği, söz konusu malların standartlara aykırı olduğuna dair bir tespitin bulunmadığı, numunelerin ihale şartlarına uygun olarak alındığı, dolayısı ile rafineriden alındığına dair kesin tespit yapılamayan dağıtıcı dışı yakıt ikmali dolayısı ile doğrudan kurum zararı oluşturduğunun kabul edilemeyeceği; fueloil 4’ün teslim alındıktan sonra muhafaza ve sarfiyatının davalı/yüklenicinin sorumluluğunda olmaması dolayısı ile ihale kapsamında fuel oil-4’ün şartnameye uygun olarak ve uygun evsafta teslim edildiği değerlendirildiğinden, uygun şartlarda saklanmaması gibi sebepler ile üründe meydana gelebilecek eksiklik, bozulmanın vs. davalı/yükleniciye yüklenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.