Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/4984 · K. 2024/1443

4. Hukuk Dairesi         2023/4984 E.  ,  2024/1443 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/239 D. İş, 2021/234 K. SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ SAYISI : 2021/İHK-1661 DAVACILAR : 1-Evren Hazar'a vesayeten 2-Özgü Sera Hazar 3-Eren Güney Hazar'a velayeten kendi adına asaleten 4-... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 10.07.2020 HÜKÜM/KARAR : Başvurunun Kısmen Kabulü - İtirazın Kısmen Kabulü, Başvurunun Kısmen Kabulü SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ SAYISI : K-2020/93844 Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karara taraf vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince taraf vekillerinin itirazının kısmen kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılarak başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir. Taraf vekillerince İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı temyiz başvurusunda bulunulması üzerine; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesince 09.07.2021 tarihli ek karar ile davalı vekilinin temyiz talebinden vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir. 09.07.2021 tarihli ek karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: Davalı vekilinin ek karara ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Dosya kapsamından, davalı vekilince sehven bir başka dosyaya harç yatırıldığının bildirildiği, Daire'nin 26.12.2022 tarihli geri çevirme kararı üzerine temyiz harcının tamamlandığı anlaşılmakla; davalı vekilinin temyiz talebinden vazgeçmiş sayılmasına dair verilen 09.07.2021 tarihli ek kararın kaldırılmasına karar verilerek İtiraz Hakem Heyeti kararının temyiz incelemesine geçilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı şirkete genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile sigortalı otobüsle, davacı...ın yolcu olarak bulunduğu otomobilin 03.12.2017 tarihinde karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacı...ın yaralanarak %99 oranında malul kaldığını, adı geçen davacının gece ve gündüz olmak üzere 2 bakıcısı bulunduğunu, bilinci açık şekilde makineye bağlı halde yaşadığını, davalı şirket tarafından yolcu olarak bulunduğu otomobili Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta (ZMSS) poliçesi ile sigortalayan dava dışı Halk Sigorta A.Ş poliçe limiti dahilinde 330.000,00 TL ve kazaya karışan otobüsü ZMSS poliçesi ile sigortalayan dava dışı Neova Sigorta A.Ş poliçe limiti dahilinde 330.000,00 TL ödeme yapmışsa da zararın karşılanmadığını, davacı ...'ın kazada yaralanan...ın eşi, diğer davacıların ise çocukları olduğunu, davacı...ın Bursa ili İnegöl ilçesinde bakıldığını ve haftada 3 kez İnegöl'den Bursa'ya tedavi için götürüldüğünü belirterek; davacı... için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 5.500,00 TL sürekli iş göremezlik, 2.500,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 500,00 TL bakıcı gideri, 1.400,00 TL Sosyal Güvenlik Kurumu'nca (SGK) karşılanmayan tedavi gideri ve 100,00 TL diğer giderler olmak üzere 10.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi tazminat ve davacı ... için 100.000,00 TL, davacı Özgü Sera Hazar için 50.000,00 TL, davacı Eren Günay Hazar için 50.000,00 TL manevi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı, derdestlik ve kesin hüküm itirazında bulunarak davanın usulden ve esastan reddini istemiştir. III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kazaya ilişkin olarak Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesince düzenlenen 01.02.2019 tarihli rapor ile davalının sigortaladığı otobüs sürücüsünün %25, davacı...ın yolcu olarak bulunduğu otomobil sürücüsünün %75 kusurlu olduğunun belirlendiğinden %25 kusur üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, davacının karşı araçta yolcu olarak bulunduğundan hatır taşıması indirimi yapılamayacağı, müterafik kusura ilişkin dosyada delil bulunmadığı, davacılar yararına tam vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, ihtiyari mali sorumluluk sigorta (İMSS) poliçesine dayanan alacağa temerrüt tarihi olan 21.11.2019 tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi, bilirkişi raporu doğrultusunda davacının sürekli iş göremezlik tazminatı alacağının 15.778,99 TL olduğu, talep gibi 5.500,00 TL yönünden kabul kararı gerektiği, sürekli bakıcı gideri yönünden; sürekli bakıcı giderinin ZMSS poliçesinin sağlık giderleri teminatı içerisinde kaldığı, öncelikle ZMSS limitlerine gidilmesi, karşılanmayan kısım için ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesini düzenleyen davalıya başvurulması gerektiği, 1.400,00 TL tedavi giderinin ZMSS poliçesinin teminat limiti içerisinde kaldığından davalıdan talep edilemeyeceği, 100,00 TL diğer giderler açıklamalı talebin dayanağı bulunmadığından reddi gerektiği, devlet memuru olan davacının yoksun kalınan gelire ilişkin belge sunmadığı, davacının sürekli bakıcıya ihtiyaç duyduğu gözetildiğinde geçici iş göremezliğinin bulunmadığından reddi gerektiği gerekçesiyle; başvurunun talep doğrultusunda kısmen kabulü ile davacı... için 5.500,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, davacı ... için 30.000,00 TL, davacı Özgü Sera Hazar için 15.000,00 TL, davacı Eren Güney Hazar için 15.000,00 TL manevi tazminatın 21.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir. IV. İTİRAZ A. İtiraz Yoluna Başvuranlar Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur. B. İtiraz Sebepleri Davacılar vekili itiraz dilekçesinde; bilirkişi raporuna karşı itirazların dikkate alınmadan karar verildiği, ıslah için süre verilmeden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, Anayasa Mahkemesinin iptal hükmü doğrultusunda hesaplama yapılmasını, tazminat hesabında laborant olan davacının dosyaya sunulan bordrolardaki geliri yerine asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, bakıcı gideri hesabında brüt asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekirken Asgari Geçim İndirimi (AGİ) dahil net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, %25 kusur oranı üzerinden hespalama yapılmasının hatalı olduğunu, davacının üçüncü kişi konumumunda olup zararın tamamını davalıdan tahsil hakkının bulunduğunu, açıkca müştereken müteselsilen ifadesinin yer almasına gerek olmadığını, başvuru dilekçesi içeriğinden talebin anlaşıldığını, bakıcı gideri ve tedavi giderlerinin de teminat kapsamında bulunduğunu, davalının temerrüt tarihinin hatalı belirlendiğini, davalının 23.07.2019 tarihinde temerrüde düştüğünü, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının oldukça düşük olduğunu, döner sermaye haklarından yararlanamayan davacı için geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Davalı vekili itiraz dilekçesinde; rıza beyanında imza eksikliği bulunması nedeniyle başvurunun reddi gerektiğini, belirsiz alacak davası olarak talepte bulunulmasında hukuki yararın bulunmadığını, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, tedavi giderlerinin SGK tarafından karşılanması gerektiğini, kaza sırasında emniyet kemeri takılı olmadığından müterafik kusur indirimi yapılmasını, hatır taşıması nedeniyle indirim yapılması gerektiğini, avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacılar yararına hükmedilen vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne (AAÜT) göre hesaplanan miktarın 1/5'i oranında olması gerektiğini belirterek itiraz başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; TRH 2010 Yaşam Tablosu ve kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre %1,8 teknik faizle hesaplama yapılamasının isabetli olduğu, gelir bilgisi bulunmadığı gerekçesiyle asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmış ise de ücret bordrosunun dosyaya sunulduğu, okunaklı olmayan belgelerin yeniden sunulması için verilen süre sonunda dosyanın bilirkişiye gönderildiği, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz uygulanmak suretiyle düzenlenen ek bilirkişi raporu ile araç sürücülerinin kusur oranı dikkate alınarak 361.054,92 TL sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplandığı, 330.000,00 TL'nin trafik sigortacısı tarafından ödenmiş olmasına göre 31.054,92 TL'nin İhtiyari Mali Sorumluluk Sigorta poliçesini düzenleyen davalıdan talep edilebileceğinin belirtildiği, alacak miktarının ıslah edilmediği, raporun denetime elverişli olduğu, hesaplanan 31.054,92 TL sürekli iş göremezlik tazminatının taleple bağlı kalınarak 5.500,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar vermek gerektiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince, sürekli bakıcı giderinin ZMSS poliçesinin sağlık giderteri teminatı içerisinde kaldığı, bu nedenle öncelikle ZMSS limitlerinin tüketilmesi gerektiği, bu nedenle İMSS teminatına gidilemeyeceği gerekçesi ile talebin reddedildiği, İMSS sorumluluğu trafik sigortacısının sorumluluk miktarını aşan zararlar halinde doğduğu, dava dilekçesinden dava dışı Halk Sigorta A.Ş. ve Neova Siğorto A.Ş. tarafından ayrı ayrı olarak poliçe limiti dahilinde 330.000,00 TL ödendiğinin belirtildiği, yapılan ödemelerin sürekli sakatlık teminatı kapsamında yapılmış olmaları gerektiği, trafik sigortacılarının poliçe limitlerinin dolduğu, İMSS sürekli bakıcı gideri talep edilebileceği, geçici bakıcı gideri talep edilebilmesi için ise trafik sigortacılarının vermiş olduğu sağlık gideri teminatının dolduğunun ortaya konulamamış olduğu, geçici bakıcı giderinin İMSS talep edilmesinin koşulları oluşmadığından, geçici iş göremezlik zararı talebinin reddi gerektiği, ek bilirkişi raporunda; İMSS teminat verdiği araç sürücüsünün %25 kusuruna göre brüt asgari ücret baz alınarak sürekli bakıcı gideri tazminat tutarı toplam 250.517,64 TL olduğunun belirtildiği, taleple bağlı kalınarak 500,00 TL sürekli bakıcı tazminatının İMSS tahsiline karar vermek gerektiği, davacı talebinin zararın müteselsil ve müşterek sorumlulardan tahsil edilmesi yönünde olmadığı, araç sürücülerinin kusurları oranında hesaplama yapılması gerektiği, SGK tarafından karşılanmayan giderin nelerden ibaret olduğunun somut olarak ortaya konulmadığı, temerrüt tarihi tespitinde isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle itiraza konu kararın kaldırılarak taleple bağlılık ilkesi uyarınca; başvuru sahiplerinin kısmen kabulü ile 5.500,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 500,00 TL sürekli bakıcı gideri olmak üzere toplam 6.000,00 TL tazminatın 21.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, ayrıca davacı... için 200.000,00 TL, davacı ... için 30.000,00 TL, davacı Özgü Sera Hazar için 15.000,00 TL ve davacı Eren Güney Hazar için 15.000,00 TL manevi tazminatın 21.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili; bilirkişi raporuna karşı itirazların dikkate alınmadan karar verildiğini, ıslah için süre verilmeden ek bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, Anayasa Mahkemesinin iptal hükmü doğrultusunda hesaplama yapılması gerektiğini, %1,8 teknik faizin ugulanmadan hesaplama yapılmasını, ek bilirkişi raporunda davacının aylık gelir ortalamasının alınmasının hatalı olduğunu, davacının aylık gelirinin bordro ve banka bilgileri ile sabit olduğunu, müteselsil sorumluluğun kanundan kaynaklandığını, %25 kusur oranı üzerinden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, davacı...ın üçüncü kişi konumumunda olup zararın tamamını davalıdan tahsil hakkının bulunduğunu, açıkça müştereken müteselsilen ifadesinin yer almasına gerek olmadığını, başvuru dilekçesi içeriğinden talebin anlaşıldığını, bakıcı giderinin Anayasa Mahkemesi iptal kararından sonra sağlık gideri teminatı (tedavi teminatı) kapsamında kabul edilmesi gerektiğini, davalının %100 kusur oranı üzerinden müteselsil sorumluluk gereği bakıcı giderinin tamamından sorumlu olduğunu, SGK tarafından karşılanmayan giderlerinin davalıdan tahsili gerektiğini, dosyaya sadece bir kısım belgenin sunulduğunu, davacı...ın haftada 3 gün İnegöl'den Bursa'ya fizik tedavi için götürüldüğünü, yol ve fizik tedavi giderlerine ilişkin talebin kabulü gerektiğini, temerrüt tarihinin hatalı belirlendiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının düşük olduğunu ileri sürmüştür. Davalı vekili; manevi tazminat hakkındaki karar verme yetkisinin hakimlere tanınmış olduğunu, buna yönelik istemlerin Hukuk Mahkemelerinde yöneltilmesi gerektiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, avans faizine hükmedilemeyeceğini, davacılar yararına hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu, İtiraz Hakem Heyeti kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 03.12.2017 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı, bakıcı gideri, tedavi giderleri, manevi tazminat talebi ile eş ve çocuklarının manevi tazminat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 87, 88, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliği'nin 16 ncı maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kuralları ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin manevi tazminata ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı... vekilinin maddi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde; a. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının yolcu olarak bulunduğu araç sürücüsünün kazanın oluşumunda asli, davalının sigortaladığı araç sürücüsünün ise tali kusurlu olduğu dikkate alınarak hakem heyetince sigortalı araç sürücüsünün % 25 kusurlu olduğu kabul edilerek tazminata hükmedilmiştir. Tek bir olaya bağlı aynı haksız eylemden değişik hukuki nedenlerle sorumlu olanlardan her biri, TBK'nın 61 ve 62 nci maddeleri uyarınca, zarardan müteselsilen sorumludurlar. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, aynı Kanun'un 162 nci maddesine göre, borcun tamamından sorumludur. Nitekim, KTK'nın 88 inci maddesinde, trafik kazası nedeniyle müteselsil sorumluluk öngörülmüştür. Somut olayda; davacı... yolcu konumunda olup davalının, zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, hakem heyetince davalı nezdinde sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumluluğa karar verilmesi doğru olmayıp hükmün bozulması gerekmiştir. b.Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir. Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından karara esas kabul edilen aktüer raporunda; %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı için, bakiye ömür süresi bakımından, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. 3. Davalının maddi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Dosya kapsamından, davacı...ın temyiz aşamasında, 16.02.2022 tarihinde vefat ettiği anlaşılmakla; dava konusu edilen maddi tazminatın ölüm tarihine kadar geçen süre yönünden hesaplanıp hüküm altına alınması gerekir. Şu durumda yeniden bilirkişi raporu alınarak, sonucuna göre karar verilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir. 4. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, taraf vekillerinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir. VI. KARAR 1. İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 13.04.2022 tarihli ek kararın KALDIRILMASINA, 2. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin ve davalı vekilinin manevi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının REDDİNE, 3. Değerlendirme bölümünün (2.a) ve (2.b) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı... vekilinin, (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, 4. Değerlendirme bölümünün (4) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle bozma nedenine göre taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara ve davalıya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 12.02.2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.