Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/512 · K. 2024/4092

11. Hukuk Dairesi         2023/512 E.  ,  2024/4092 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/2221 Esas, 2022/1836 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/135 E., 2019/28 K. Taraflar arasındaki faydalı modele tecavüzün tespiti, maddi, manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kendi üretip, piyasaya sunduğu “Tam Otomatik Döner Kesim Hattı” faydalı modelini ilk defa 21.10.2015 tarihinde 2014/15967 tescil numarasıyla Türk Patent ve Marka Kurumunda tescil ettirdiğini, davalı şirketlerin müvekkiline ait tescilli faydalı modeli aynen taklit ettiklerini, davalı şirketlerin her ikisinin de kurucu ortakları arasında yer alan dava dışı ... Altun'un müvekkil şirketin eski ortaklarından olduğunu, 22.07.2014 tarihinde tüm hak ve alacaklarını alarak müvekkili şirketteki ortaklığından ayrıldığını, 13 gün sonra davalı ... Mekatronik Endüstri Makine Ltd. Şti.'ni kurduğunu ve müvekkili şirkete ait faydalı model olarak tescilli ürünün aynısını üretmeye başladığını, bu ürünü yurt dışında satabilmek amacıyla 16.05.2017 tarihinde davalı ... İhracat ve İthalat İç ve Dış Tic. A.Ş.'yi kurduğunu, davalı şirketlerin müvekkiline ait tasarımı kullanarak ürettikleri ürünleri Avrupa Birliği ülkelerine ihraç etiklerini iddia ederek, müvekkili adına tescilli, "Tam Otomatik Döner Kesim Hattı” faydalı modeline davalılar tarafından gerçekleştirilen tecavüz ile haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine ve kaldırılmasına, üretilen Tam Otomatik Döner Kesim Hattı ürünlerinin ve bunların üretiminde kullanılan her türlü araç, techizat ve sair vasıtalara gerek yukarıdaki ve gerekse tespit edilecek adreslerde el konulmasına, toplanmasına, imha edilmelerine, bu ürünlere ilişkin basılı evrak, fatura, sevk irsaliyesi, broşür, ticari evrak vs. basılı madde ile tanıtım vasıtalarının silinmesine, silinmesi mümkün olmuyor ise kaldırılmasına veya imha edilmesine, davalıların haksız eylemlerinden ve tecavüzlerinden dolayı fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ... şirketinin aktif dava ehliyetine sahip olmadığını, davanın dayanağı olan 2014/15967 numaralı faydalı modelin davacılardan ... şirketi adına tescilli olduğunu, diğer davacı ... şirketinin anılan faydalı model üzerinde inhisari veya dava açmaya yetkili basit lisans sahibi sıfatıyla da maddi hukuk açısından bir hukuki bağlantı içinde olmadığını, davanın kötü niyetli olduğunu, müvekkili şirketlerin tek ve ana faaliyetinin otomatik döner pişirme ve kesme robotu ile ekipmanlarını üretip yurt içi ve yurt dışına satılması olduğunu, döner robotlarının geliştirilmesi ve üretimi konusundaki çalışmaların müvekkili şirketlerin kurucu ortağı olan ... 'un kardeşleri tarafından kurulan dava dışı ... şirketi bünyesinde, 2005 yılında başladığını, ar-ge çalışmalarının Tübitak tarafından desteklendiğini, davacının faydalı modelinin ana yapısını oluşturan döner robotunun, dava dışı ... firmasının kurucusu olan dava dışı ... adına yapılan 2007 tarihli patent başvurusuna da konu olduğunu, davacı ... adına tescilli faydalı modelin, anılan patent başvurusundaki döner robotunun üzerine hiçbir buluş fikri içermeyen, yenilik içermeyen ve tümüyle kötü niyetli bir başvuruya dayalı olarak tescil edildiğini, ... firması bünyesinde yapılan teknik çalışmaların önce 2013 tarihinde kurulan davacı ... şirketine aktarıldığını, müvekkili şirketlerin kurucusu ve hakim ortağı ...’un da davacı şirkette kurucu ortak ve hissedar olduğunu, hisselerini devredip şirketten ayrıldığını, müvekkili şirketler tarafıdan İzmir FSHHM 2018/157 E. sayılı dosyasında müvekkillerinin fiillerinin davacı ... şirketine ait faydalı modele tecavüz oluşturmadığının tespiti ve anılan faydalı modelin hükümsüzlüğü istemiyle dava açıldığını, bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacı ... şirketine ait 2014/15967 tescil numaralı faydalı model konusu buluşun yeni olmadığını, 2018/48 D.İş sayılı dosyada alınan bilirkişi raporunda da belirlendiği üzere, müvekkiline ait 2017/03909 numaralı otomatik döner kesme robotu isimli faydalı model başvurusu kapsamında olduğunu, daha gelişmiş bir teknoloji içerdiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu faydalı modelin tam otomatik döner kesim hattı adıyla 21.10.2015 tarihinde 2014/15967 no ile davacı ... Mekatronik Ltd. Şti. adına kaydedildiği, davalı şirketlerin kurucu ortaklarından ... 'un daha önce davacı şirketin ortağı olduğu, 22.07.2014 tarihinde ayrıldığı, dolayısıyla tarafların birbirlerinin faaliyetleri ve hakları hakkında bilgi sahibi oldukları, kural olarak, faydalı model tescilinden doğan hakların belge sahibine ait olduğu, bununla birlikte yazılı veya fiili bir lisansla ilgisiz bir şirket veya bir kardeş şirketin faydalı modelin korunmasını haksız rekabet ilkelerine göre isteyebileceği, faydalı model tescil belgesine sahip olmayan ... Mekatronik Teknoloji Yazılım Ltd. Şti.'nin tek başına davacı olmaması nedeniyle belge sahibi firmanın organik bağı ve izni nedeniyle davacı olabileceği, 2018/148 D.İş sayılı dosyada davalılardan ... Mekatronik ...Ltd. Şti.'nin talebinde bulunduğu,. ..Ltd. Şti.'nin faydalı modele dayanarak İzmir Gümrüğünde başvuru suretiyle ürünleri durdurduğunu, oysa ihracattan engellenen ürünlerinin 2014/15967 no.lu faydalı modelin koruma kapsamında olmadığını, farklılıklar içerdiğini, kendilerinin de 23.11.2017 tarihli tam otomatik döner kesime robotunda gelişme başlığını taşıyan 2017/18684 sayılı faydalı model başvurularının olduğunu belirttiği, düzenlenen tespit bilirkişi raporunda; ... firmasının döner robotunda 2014/15967 no.lu faydalı modele göre farklı teknik aksamlar bulunduğunun, geliştirmeler söz konusu bulunduğunun tespit edildiği, eldeki davada alınan 09.01.2019 havale tarihli kurul raporunda, davalı şirketlerin üretim, satış ve ihracata konu ettiği makinelerin 2014/15967 sayılı faydalı modelin tüm unsurlarını aynen veya eş değer olarak içermediği, bir ihlalden söz edilemeyeceği yönünde görüş bildirildiği, davalıların ürünlerinde davacılara ait bazı unsurların varlığına rağmen, bunların tek başına tecavüzün gerçekleştiğini göstermediği, davacının dayandığı uzman mütalaası ihlal bulunduğu görüşünü içermekle birlikte, davalı tarafın dayandığı kanıtların aksi yönde olduğu, davacı şirketler tarafından açılan faydalı modele tecavüz, haksız rekabet ve tazminat davalarının kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince sözlü yargılamaya geçildiği belirtilmeden ve taraflara bu konuda süre verilmeden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile dosyaya sundukları uzman mütalaası arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda sadece bir tabloya yer verilerek müvekkiline ait faydalı model ile davalı şirketlerin robotlarının farklı olduğuna dair yapılan tespitin hatalı olduğunu, bilirkişilerin söz konusu parçaların hangi sebeple benzer veya eşdeğer olmadığını açıklamaları gerektiğini, uzman mütalaasında ise davalı şirketlere ait döner robotu ile müvekkili şirket adına tescilli faydalı modelin hangi unsurlar ve hangi parçalar bakımından benzediğinin açık ve net bir şekilde yer aldığını, davalı ... Mekatronik şirketi tarafından müvekkili şirket aleyhine açılmış olan 2018/157 E. sayılı dosyada alınan bilirkişi raporunda davacı (eldeki davada davalı) ait döner kesme makineleri ile müvekkiline ait tescilli olan faydalı modelin karşılaştırıldığını, aradaki mekanik farkların ve mekanik yapının detaylı olarak incelendiğini, söz konusu karşılaştırma sonucunda açık ve net bir şekilde müvekili ... Mekatronik Ltd. Şti.'ne ait 29.12.2014 tarihinde T.C. Türk Patent Enstitüsüne faydalı model için başvuru yapılan TR 2014/15967 Y numara ile belgelendirilmiş, 10 yıl süreli 2014/15967 no.lu faydalı modelin özet tanımında üzerinde bulunan istemlerin ... Mekatronik Ltd. Şti. tarafından üretilen ürünlerde 2014/15967 faydalı modelin düşünce yapısı ile aynı olduğunun, aynı işlevi gördüğünün, bazı imalat parçalarında ülke ve teknolojik gelişmelere uygun değişiklikler yapıldığı şeklinde ifadelere yer verilerek davalı ... Mekatronik şirketi tarafından üretilen robotların müvekkilleri tarafından TPE nezdinde tescilli döner robotlarının taklidi olduğunun ortaya konduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun gerekçe ihtiva etmediğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun müvekkili adına dosyaya sunulan uzman mütalaasından farklı olduğunu, aradaki çelişkinin giderilmesi için ek rapor alınması gerektiğini, bilirkişi raporunda sadece bir tabloya yer verilerek müvekkile ait faydalı model ile davalıya ait robotların farklı olduğunun belirtildiğini, söz konusu parçaların hangi sebeple benzer ya da eşdeğer olmadıklarının açıklanmadığını, raporun buna dair gerekçe içermediğini, uzman raporunda benzerliğin açık ve net bir şekilde ortaya konduğunu, gerekçesiz rapora dayanılarak hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafından aleyhine açılan açılan davada alınan bilirkişi raporunda davalı tarafından üretilen robotların müvekkile ait tescilli döner robotlarının taklidi olduğunun açık ve net bir şekilde ortaya konduğunu, bu raporun gerekçeli olarak tanzim edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıya ait 2014/15967 no.lu faydalı modele tecavüzün tespiti ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanun'un 89 uncu maddesinin beşinci fıkrası. 3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı harcın istekleri halinde davacılara iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.