İçtihatYargıtay5. Hukuk Dairesi19.09.2023

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2023/517 · K. 2023/7521

5. Hukuk Dairesi 2023/517 E. , 2023/7521 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/398 Esas 2020/379 Karar HÜKÜM : Kısmen kabul Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekilleri asıl ve birleştirilen davalara ilişkin dava dilekçelerinde özetle; Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 574 ada, 2, 3 ve 4 nolu parsel sayılı taşınmazların imar planında çocuk bahçesi ve okul alanı olarak tahsis edilmiş olup uzun süre geçmiş olmasına rağmen imar planının fiilen hayata geçirilmediğini, bu şekilde müvekkillerinin taşınmazlara hiçbir müdahale ve tasarruf haklarının kalmadığını, mağdur olduklarını, belirlenecek kamulaştırmasız el koyma nedeni ile tazminat ve ecrimisil bedelinin tazminatın davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davada görevli mahkemenin idare mahkemesi olup işbu davanın görev yönünden reddi gerektiğini, ayrıca dava konusu yerin husumet yönünden çocuk bahçesi ve ilköğretim alanında kalmakta olup müvekkili idareye husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca dava konusu taşınmazlarda fiili el atma olmayıp kamulaştırmasız el atma şartları oluşmadığından eldeki davanın öncelikle görev ve husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini ifade etmiştir. 2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin işbu davada herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı gibi dava konusu taşınmaza ilişkin herhangi bir tasarrufunun da bulunmadığını, açılan davanın kabul edilemez olduğunu ifade etmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı 1. Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Yargıtay (Kapatılan) 18.Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucu; 574 ada 3 ve 4 parsel sayılı taşınmazlar yönünden yargı yolu yokluğun nedeni ile ret kararının doğru olduğunu; ancak dava konusu 574 ada 2 parsel sayılı taşınmazın çocuk bahçesi alanında kalan kısmına fidan dikilmek suretiyle fiilen el atıldığı tespit edildiğinden el atılan kısımlar yönünden idarenin haksız fiili nedeniyle uğranılan zararın tazmini isteminin adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gözetilerek işin esasına girilerek oluşacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken dava konusu taşınmaza fiili el atma bulunmadığı gerekçesiyle bu parsel yönünden de davanın yargı yeri yönünden reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.07.2018 tarihli ve 2016/420 Esas, 2018/661 Karar sayılı ilamı ile asıl ve birleştirilen davalarda ecrimisil talebinin reddine, 574 ada 2 parsel sayılı taşınmaz için belirlenen kamulaştırmasız el atmadan doğan tazminat talebinin kabulü ile dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Belediye Başkanlığından tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir. C. İkinci Bozma Kararı 1. Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ile davalı ... Belediye Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 2018/13104 Esas, 2019/12054 Karar sayılı ilamı ile mahkeme kararının onanmasına karar verilmesi üzerine, davalı ... Belediye Başkanlığı karar düzeltme talebinde bulunmuş ve Dairemizce yapılan inceleme sonucu;davalı idare vekilinin karar düzeltme talebinin kabulüne karar verilerek 2019/12402 Esas 2020/6204 Karar sayılı ilamı ile; dava konusu 574 ada 2 parsel sayılı taşınmazın imar planında kısmen çocuk bahçesi, kısmen ilköğretim alanı olarak düzenlendiği, Nilüfer Belediye Başkanlığınca sadece çocuk bahçesi olarak ayrılan kısmına fiilen el atıldığı, planda okul alanı olarak düzenlenen kısımda fiili bir el atmasının olmadığının anlaşıldığı, Anayasa Mahkemesinin 05.04.2019 tarihinde Resmî Gazete de yayımlanan 20.12.2018 tarihli ve 2016/181 Esas, 2018/111 Karar sayılı kararı ile 2942 sayılı ''Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) ek 1. maddesinin ''Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunun geçici 6'ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir.'' kısmı iptal edilmiş olduğundan davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığınca taşınmaza fiilen el atılmamış ise de makul süre içinde imar planına uygun herhangi bir işlem tesis edilmediğinden kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği gözetildiğinde okul alanında kalan kısmın bedelinin diğer davalı ... Bakanlığından alınmasına karar verilmesi gerekirken taşınmazın tamamının bedelinin davalı ... Belediye Başkanlığından tahsiline karar verilmesi hatalı olduğundan kararın bozulmasına karar verilmiştir. D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar Bursa 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin 04.09.2020 tarihli 2020/398 Esas 2020/379 Karar sayılı ilamı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulü ile belirlenen tazminatın davalı idarelerden yasal faiziyle birlikte tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bursa 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; ecrimisil talebinin kabulü gerektiğini, husumetten red kararının hatalı olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; husumetten ret kararı verilmesi gerektiğini, fiili ve kalıcı bir el atmanın olmadığını, belirlenen bedelin fahiş olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir. 3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; sorumlu idarenin Belediye olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikileri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ile ecrimisil istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun(1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri. 2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.” 3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir. 4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi ve 7421 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesi ile değişik Ek-1 inci maddesi 3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.9.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 574 ada 2 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmek suretiyle bedelinin davalı idarelerden tahsili yerindedir. 3.Ecrimisil talebinin reddine ilişkin kararın mahkeme kararının Dairemizce onanması üzerine davacılar vekilinin karar düzeltme talebinde bulunmadığı hususu gözetildiğinde davalı idareler lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi gözetilerek ecrimisil talebi yönünden karar verilmemesi doğrudur. 4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 5.Davalı ... Bakanlığından tahsiline karar verilen bölümün tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken bedeline hükmedilen tüm bölümlerin davalı ... Belediye Başkanlığı adına tesciline karar verilmesi doğru değildir. Ne var ki; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararının düzeltilerek onanması gerekir.