Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/5432 · K. 2023/5024

10. Hukuk Dairesi         2023/5432 E.  ,  2023/5024 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/785 E., 2022/1535 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/173 E., 2020/45 K. Taraflar arasındaki 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili, 01.01.1985-28.12.1988 döneminde 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili, davacının iddia ve taleplerinin yerinde olmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; davacının işe giriş bildirgesinin 27.12.2002 yılında kuruma verildiği anlaşılmakla 619 sayılı KHK'nun geçici 1 inci maddesi hükmünün ve 4956 sayılı Kanun'un kısıtlayıcı hükümlerinin davacı hakkında uygulanması imkanı bulunmamaktadır. 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile 24 üncü madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, davacının zorunlu sigortalı olarak Bağ-Kur kapsamında değerlendirilmesinde hak ve yükümlülükleri kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma olması ön koşulu dikkate alınarak davacının 01.01.1985-28.12.1988 tarihleri arası dönemde vergi kaydının bulunduğu, vergi kaydına dayalı olarak sigortalılıklarının tespitini isteyebileceği, davacının vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu tarihler arasında 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi kapsamında sigortalılık koşullarına sahip olduğu kabul edilmiş ve davanın kabulüne, davacının Sarayönü Mal Müdürlüğünden gelen cevabi yazı uyarınca 01.01.1985-23.01.1986, Meram Vergi Dairesi'nden gelen cevabi yazı uyarınca 24.01.1986-01.07.1986, Selçuklu vergi dairesinden gelen cevabi yazı uyarınca 01.07.1986-28.12.1988 tarihleri arası döneme 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun ve sigortalılık başlangıcının 01.01.1985 olarak tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili, 6638421278 Bağ-Kur sigortalısı davacının kurum dosyasının incelenmesi neticesinde 23.01.2002 tarihinde isteğe bağlı müracaatına istinaden 23.01.2020 tarihinde tescil işleminin yapıldığının tespit edildiği, 1479 sayılı Kanun'a 4956 sayılı Kanun'un 47 nci maddesi ile eklenen geçici 18 inci maddesi 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların hak ve mükellefiyetleri 04.10.2000 tarihinden itibaren başlar hükmü amir olduğundan vergi kayıtlarına istinaden geriye dönük hizmetin verilmesinin mümkün olmadığı, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının Sarayönü Mal Müdürlüğünde 01.01.1985-23.01.1986 tarihleri arası dönemde, Meram Vergi Dairesi'nde 24.01.1986-01.07.1986 tarihleri arası dönemde, Selçuk Vergi Dairesi'nde 01.07.1986- 28.12.1988 tarihleri arası dönemde vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu, Sarayönü Ziraat Odası Başkanlığı'nda 4135-0301213 sicil nolu oda kaydının bulunduğu, adına tescilli araç kaydının bulunduğu, davacının işe giriş bildirgesinin 27.12.2002 tarihinde kuruma verildiği, dolayısıyla davacının vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu tarihler arasında 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi kapsamında sigortalılık koşullarına sahip olduğu ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1985 tarihi olduğu, sonuç olarak yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı kurum vekili istinaf dilekçelerinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.01.1985-28.12.1988 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un 24, 25, 26, geçici 18 nci maddeleridir. 3. Değerlendirme 1479 sayılı Kanun'a 4956 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 18 inci maddesinde; bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982 - 04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir. 4956 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 02.08.2003 tarihine kadar tescilleri, prim ödemeleri veya tescil başvuruları yoksa aynı tarihten sonra sadece aynı yasa ile 1479 sayılı Kanun'a eklenen geçici 18 inci maddeye göre vergide kayıtlı olan süreleri için borçlanma haklarını kullanarak sigortalılık süresi elde edebilirler. Geçmişe yönelik hizmetlerini tespit ettiremezler. 02.08.2003 tarihinden önceki tarihte Kuruma tescil edilmiş, giriş bildirgesi vermiş veya bir şekilde kendi adına tescil isteği yerine geçecek şekilde prim ödemiş olan ve 1479 sayılı Kanun kapsamında kendi adına veya hesabına bağımsız çalışanlar, 20.04.1982 tarihinden itibaren vergi kaydına dayalı olarak, 22.03.1985 tarihinden itibaren de vergi, esnaf sicili veya meslek kuruluşu kayıtlarına dayalı olarak sigortalılıklarının tespitini isteyebilirler. Somut olayda, davacının kuruma 21.01.2002 tarihli bağ-kur isteğe bağlı sigortalı giriş bildirgesi verdiği, hizmet cetvelinde 23.01.2002-30.09.2002 döneminde 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının bulunduğu, ayrıca 01.01.1985-28.12.1988 tarihleri arasında vergi kaydının olduğu anlaşılmaktadır. Somut dosyada, davacının 21.01.2002 tarihinde isteğe bağlı sigortalılık için başvuru yapması ve 02.08.2003 tarihinden önce zorunlu sigortalılık başvurusunun bulunmaması karşısında 1479 sayılı Kanun geçici 18 inci madde şartlarının oluşmadığının gözetilmemesi yerinde değildir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.