Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/5509 · K. 2023/7545

10. Hukuk Dairesi         2023/5509 E.  ,  2023/7545 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2015/237 E., 2022/703 K. KARAR : Kısmen Kabul Taraflar arasında Mahkemece görülen hizmet tespiti istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararının davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkilinin SGK'da 2338 hizmet numaralı... Iğdırlı Turızm Otobüs ve Terminal İşletmesi ve yine... ve kardeşlerı adına kayıtlı 10011735 hizmet numaralı Iğdırlı Turizm Otobüs ve Terminal İşletmesi olmak üzere iki farklı isimli, ancak aynı işyerinde 01.01.1997-01.02.2012 tarihleri arasında çalıştığını, farklı sicillerde tescil edilmiş olan ancak her ikisi de... ve kardeşlerine ait olan işletmede şehirlerarası yolcu taşımacılığında 2005 yılına kadar muavin, 2005'den 2012 yılına kadar şoför olarak çalıştığını, 2012 yılı Şubat ayında haklı bir gerekçe gösterilmeden işten çıkarıldığını, farklı bir işyerinde 2 ay çalıştığını, sigorta kaydının yapılarak haklarının ödeneceğinin söylenmesi üzerine tekrar eski işine döndüğünü, üç ay çalıştığını, davalı işletmenin sigorta priminin müvekkili tarafından ödenilmesini istemesi üzerine tekrar işten çıkarıldığını, müvekkilinin davalı firmada son olarak aylık 2.000 -TL net ücretle çalıştığını belirterek müvekkilinin davalı işyerinde 01.01.1997-01.02.2012 tarihleri arasında sürdürmüş olduğu ancak kuruma bildirilmeyen çalışmasının tespitine, davalı işletmede çalışma süresine ilişkin ücretlerinin tespit edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ilk işe giriş bildirgesinin 07.04.2005 tarihinde ... adına tescilli 7601/11001731 sicil numaralı işyerinden verildiğini ve bu işyerinde 8 gün çalışmasının bulunduğunu, 2012 yılına kadar sigortalı herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, 2012 yılında ise üç ayrı işyerinden hizmet bildirildiğini, davacının 2012 yılı 2 ve 3 üncü ayında 3405/1098390 sicil numaralı işyerinde ve ... ilinde çalıştığının görüldüğünü belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Iğdırlı Turizm Otobüs ve Terminal İşletmesi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının işten çıkarıldığı iddiasının doğru olmadığını, şoförlerin alacağının sefer sayısına ve sefer yerine göre belirlendiğini, davacının dava konusu edilen yıllarda ... firmasında ve başka işyerlerinde çalıştığını, davacının geçmiş yıllarda sadece birkaç kez muavin olarak seferlere gittiğini, bunların 5-6 kez oldugunu, gerçekte ... firmasında çalıştığını, 2012 yılının Nisan ayında davalı iştetmenin el değiştirmesi sürecinde ...ile bir otobüste ortak olduğunu ve bu tarihten itibaren davalı işyerinde şoför olarak çalışmaya başladığını, ortak olduğu otobüsün diğer araçlara nazaran düşük hasılat bırakması ve bir kazanç sağlamaması nedeniyle ...'ın ilgili otobüsle ortaklığını bitirdiğini, davacının sinirlenerek firmada şoför olarak çalışmayacağını belirtip işyerinden kendi isteği ile 10.10.2012 tarihinde ayrıldığını, davacının asıl çalıştığı işvereni ... firmasına dava açmama gerekçesinin adı geçen firmanın iflas etmiş ve kapanmış olması olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemenin 15.04.2014 tarihli 2012/578 Esas, 2014/282 Karar karar ile; "Davacının,davalı şirkette 27.08.2008-01.12.2012 tarihleri arasında asgari ücretle sigortalı hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, diğer çalışmalarına ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.İlk Derece Mahkemesinin bozma öncesi kararına karşı süresi içinde taraflar vekilleri tarafından temyiz temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 09.12.2014 tarihli, 2014/12807 Esas, 2014/26060 Karar sayılı kararı ile; ''...Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Bu durumda, mahkemece, yapılması gereken iş; öncelikle 2338, 1001735 ve 1731 sicil sayılı işyeri dosyaları ve ihtilaf konusu dönem bordroları Kurumdan celbedilmeli, işyerlerinin kapsam durumu belirlenmeli, tanıkların dava dışı... Turizmde de çalışıldığına dair beyanları karşısında, bu husus araştırılmalı, söz konusu şirketin ticaret sicil kayıtları (Kars dahil) ile davalı Kurumda yer alan işyeri dosyası ve dönem bordroları celbedilmeli, tüm işyerlerinden resen bordro tanıkları belirlenip dinlenilmeli, işletmeler arasındaki bağlantı, başka işyeri ile birlikte çalışma kayıtları ve 30.04.2007 tarihli vekaletname ile ...plakalı aracın 05.02.2007 tarihindeki tescil kaydı araştırılmalı, terminal çıkış tutanaklarında davacı ile birlikte adı geçen kişiler dinlenilmeli, var ise Kurum tarafından yapılan denetimde davalı şirkette çalıştığı belirlenen şoför ve çalışanların davacı çalışmalarının varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, kayıtlı komşu işyeri işveren ve çalışanları da tanık olarak dinlenilmeli, davacıya taşıt tanıtma kartı verilip verilmediği Şoförler ve Otomobilciler Odasından sorulmalı, varsa takograf kayıtları istenilmeli, dava konusu dönemde davacının vergi ve Bağ-Kur kaydı olup olmadığı araştırılmalı, işçilik alacaklarına ilişkin olarak dava açılıp açılmadığı araştırılarak var ise; dosyası celbedilmeli, işçilik hakları davasında dinlenen tanık anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanık anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, araştırmaların neticesine göre hak düşürücü süre irdelenmeli, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği, ya da, bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. Kabule göre de; şirket aleyhine açılmayan davada, talep sonu da aşılmak suretiyle şirket aleyhine kısmen kabul kararı verilmesi isabetsiz bulunmuştur..." gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; Davacının davasının kısmen kabulü ile; Davacının, 2.4931.01.01.0002338.076.01-63 sicil sayılı dosyada işlem görmüş olan...- Iğdırlı Turizm Otobüs ve Terminal İşletmeleri ünvanlı işyerinde 27.08.2008-01.02.2012 tarihleri arasında asgari ücretle sigortalı hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, diğer çalışmalarına ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; dinlenen tanıklar ve dosya içinde bulunan belgeler itibariyle davacının bu işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığına dair kesin ve her türlü şüpheden uzak kesin karar verilebilecek nitelikte deliller bulunmadığını, bozma ilamında belirtilen ve araştırılması gereken hususları kapsamamakta re’sen göz önünde tutulacak sebepler ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi haklarıyla bağlı olarak HMK.'nun 27 nci maddesi hükmü uyarınca, hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Hukuki dinlenilme hakkı, Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının en önemli unsurudur. Taraf ehliyeti dava şartıdır, davanın her aşamasında hakim tarafından incelenebilir, taraflar da davanın sonuna kadar bunu ileri sürebilirler. Bu itibarla, davanın taraflarından birisinin ölmesi halinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerekir. Türk Medeni Kanunu'nun 605 ve devamı maddelerinde mirasın reddi düzenlenmiş olup, anılan Kanun'un 605. maddesinde, yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddedebilecekleri belirtilmiştir. Mirasın reddi halinde, mirası reddedenler yönünden davaya devam edilemez. Bu halde mirası reddetmeyerek mirasçılığı devam edenlerin katılımı ile davaya devam edilir. Mirasçıların tamamının mirası reddetmeleri halinde Türk Medeni Kanunu' nun 612 nci maddesinde belirtildiği üzere en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Bu durumda, yargılama sırasında vefat eden davalının dava ehliyeti sona erdiğinden ve yasal mirasçıları tarafından da davalının mirası reddedildiğinden mirasın, TMK’nun 612 nci maddesi gereğince Sulh Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesi gerekir. Mirasın tasfiyesi işlemleri talebe bağlı işlemler olmayıp mirasın reddedilmesinin anlaşılması ile res'en yapılması gereken işlemlerdendir. HGK'nun 3.7.2002 tarih E.15-572 K.577 sayılı kararında da açıklanan bu ilkelere değinilmiştir. 3. Değerlendirme Somut davada, ...'ın yargılama aşamasında vefat ettiği, mirasçılarının, mirası kayıtsız ve şartsız olarak reddettikleri anlaşıldığından, Mahkemece, 4721 sayılı TMK’nun 612 nci maddesi gereğince mirasın tasfiyesi yoluna gidilip gidilmediği araştırılarak, tasfiye yoluna gidilmiş ve bir tasfiye memuru atanmış ise ilgili memurun davaya dahil edilmesi için davacıya süre verilmeli, tasfiye yoluna gidilmemiş ve tasfiye memuru atanmamış ise, terekesinin tasfiyesi ve tasfiye memuru atanması için murisin son ikametgahındaki Sulh Hukuk Mahkemesine ihbarda bulunarak atanacak tasfiye memuru davaya dahil edildikten sonra varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 05.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.