Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2023/5518 · K. 2024/9613

11. Ceza Dairesi         2023/5518 E.  ,  2024/9613 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2022/2837 Değişik iş SUÇ : Tacir veya şirket yöneticileri ile kooperatif yöneticilerinin dolandırıcılığı KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması Bergama Cumhuriyet Başsavcılığının 10.10.2022 tarihli ve 2022/4408 Soruşturma, 2022/2644 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Bergama Sulh Ceza Hakimliğinin 09.12.2022 tarihli ve 2022/2837 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 09.12.2022’de kesinleştiği belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 20.09.2023 tarihli ve 2023/2318 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.10.2023 tarihli ve KYB-2023/102401 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.10.2023 tarihli ve KYB-2023/102401 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Dosya kapsamına göre, müştekinin müteaahit ... ile yaptığı kat karşılığı inşaat sözleşmesi üzerine 90.000,00 Türk lirası bedeli ödediği ancak anılan inşaat tamamlandığı halde müteaahhit ...'nın tapuyu müştekiye vermeyerek uzun süre müştekiyi oyaladıktan sonra şüpheli arsa sahibi ...'nun yanında çalışan ... isimli şahsa verdiği Bergama .... Noterliği'nin 14/08/2015 tarihli ve 8258 yevmiye nolu satış yetkisine havi vekaletname ile önce şüpheli ...'na devrettiği, bir ay gibi kısa bir süre sonra da diğer şüpheli ...'e taşınmazın devrinin sağlanmasını müteakip ...'nın Bergama'dan kaçtığı, şüpheli şahısların ... ile birlikte hareket ettikleri ve iştirak halinde müştekiyi dolandırdıkları iddia edilen somut olayda herhangi bir delil toplanmadan uyuşmazlığın hukuki ihtilaf kapsamında kaldığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; şüphelilerin beyanlarının alınması, mağdur olan müşterilerin tanık sıfatıyla dinlenilmesi, ...'nın mahkumiyetine ilişkin Bergama Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/88 esas, 2022/231 karar sayılı dosyası ile Bergama 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/214 esas sayılı dosyalarının celbi ile incelenmesi, dosyalardaki delil niteliğindeki belgelerin dosya arasına alınması ile sonucuna göre şüpheliler hakkında değerlendirmede bulunulması gerektiği gözetilmeden, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“ Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir. 5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçinin, müteahhitlik yapan ...'dan adi yazılı sözleşme ile 90.000,00 TL karşılığında daire satın almasına karşın, bu dairenin arsa sahibi olan şüpheli ... tarafından ...'a verilen vekaletname ile önce şüpheli ...'na kısa bir süre sonra da diğer şüpheli ...'e satıldığının, belirtilen eylemlere yönelik ... ve ... hakkında kamu davası açıldığının, bununla birlikte; atılı suça ..., ... ve ...'in de iştirak ettiklerinin iddia olunması üzerine, Bergama Cumhuriyet Başsavcılığının 10.10.2022 tarihli ve 2022/4408 Soruşturma, 2022/2644 Karar sayılı ile "... bahsi geçen iddiaların hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın Türk Borçlar Kanunu gereğince hukuk mahkemeleri tarafından çözümlenebileceği..." gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; öncelikle ... ve ... hakkındaki dava dosyasının tamamının getirtilerek mevcut delillerin incelenmesi, onaylı bir suretinin dosya arasına alınması, o dosyada şüpheliler ..., ... ve ... hakkında şikâyette bulunulup bulunulmadığının, şüpheliler hakkında herhangi bir karar verilip verilmediğinin, mükerrer soruşturma olup olmadığının tespit edilmesi, mükerrer olmadığının belirlenmesi halinde, şüphelilerin ifadelerine başvurulması, hukuk dava dosyasının, noter satış belgelerinin ve tapu kayıtlarının getirtilerek incelenmesi, sonucuna göre şüphelilerin hukuki durumlarının tayin ve takdir edilmesi gerekirken, hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. Bergama Sulh Ceza Hakimliğinin 09.12.2022 tarihli ve 2022/2837 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.09.2024 tarihinde karar verildi.