Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/556 · K. 2023/7342

11. Hukuk Dairesi         2023/556 E.  ,  2023/7342 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla) SAYISI : 2020/318 Esas, 2022/663 Karar HÜKÜM : Davanın reddi Taraflar arasındaki gemi ve yük alacağından kaynaklanan alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının uluslar arası ... taşımacılığı alanında gemilere hizmet ... gemi malzemeleri ve ihtiyaçlarının temini ile iştigal eden bir şirket olduğunu, davacı şirketin bu faaliyetler çerçevesinde Polaris BEAUTY (Polaris) gemisine seferini başarabilmesi için gerekli ve zorunlu olan yedek parça, makine ve diğer ihtiyaçlarının temini ve teslimini sağladığını, bu harcamalar nedeniyle 56.055,00 TL alacağının mevcut olduğunu, işbu alacağın tahsilini teminen İskenderun 1.Asliye Hukuk Mahkemesinden borçlu geminin ihtiyati tedbir yolu ile seferden men edilmesine karar verildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davacının 56.055,00 TL tutarındaki alacağının yasal faizi ve masraflarla birlikte Polaris gemisi ve teferruatları üzerinde davacı lehine kanuni rehin hakkı tanınmasına, konulmuş olan ihtiyati tedbirin hüküm kesinleşinceye kadar devamına, masraf ve ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiş, 06.03.2013 tarihli ıslah dilekçesi ile, davanın talep kısmını 54.960,25 TL alacağının davalılardan en yüksek ticari faizi ile birlikte tahsiline ve kanuni rehin hakkı tesis edilmesine karar verilmesi olarak değiştirmiştir. II. CEVAP 1.Davalı Polaris gemi donatanı Spac Shipping Ltd. (''...'') vekili cevap dilekçesinde; Türk mahkemelerinin yetkili olmadığını, rehin hakkının alacağın doğumundan itibaren bir yıl içerisinde zaman aşımına uğraması sebebiyle davanın süresinde açılmadığını, davacının sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde işbu davanın davacısı olmayan ''Alpha ... Supplier Ltd.'' isimli yabancı bir şirketin isim ve unvanının belgelerin antetinde yer alması sebebiyle davacının aktif husumet ehliyetine sahip olmadığını, davacı tarafından dava dilekçesinde gemi donatanının tam ismine yer verilmediğini, kaptan ve acentanın adreslerine yer verilmediğini, acentaya husumet yöneltilmesinin de zaten mümkün olmadığını, gemi kaptanının ancak belirli hallerde sınırlı olarak donatanı temsil yetkisinin bulunduğunu, hiçbir şekilde gemi işleteni ve kiracısını temsil yetkisinin bulunmadığını, tedarik edildiği iddia olunan hizmetler sebebiyle borçlanmadıklarını, gemiye tedarik edildiği iddia olunan eldiven, kedi kafesi, metal çöp kovası gibi eşyalardan dolayı alacaklısı lehine bir rehin hakkı bahşedilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. 2.Davalı Polaris Denizcilik Ltd. Şti. (Polaris Denizcilik) cevap dilekçesinde; taleplerin doğumuna konu sözleşmeyi akdetmediklerini ya da akdedilmesine aracılık etmediklerini, bu nedenle kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini belirterek dava dilekçesi ve tensip tutanağının davalı asile tebliğ edilmek üzere mahkemeye iade etmiştir. III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar Mahkemece 13.05.2014 tarih, 2012/64 E. ve 2014/142 K. sayılı kararı ile dosyada gemiye teslim edilen mallar arasındaki alım satım sözleşmesinin kimler arasında yapıldığının belli olmadığı, donatanın borç altına girmesi için borçlandırıcı işlemin bizzat kendisi ya da temsilcisi tarafından yapılmasının gerektiği, ancak dosyada buna dair delil bulunmadığı, dava konusu malzemeler gemi kaptanı tarafından teslim alındığından veresiye satışta tasarruf işleminin kaptan tarafından yapıldığı, ancak borçlandırıcı işlemin taraflarının belli olmadığı, kaptan tarafından yapılan tasarruf işlemi sebebi ile donatanın borç altına girmesinin söz konusu olamayacağı, alım satım sözleşmesi de kaptan tarafından yapılmış olsa idi, kaptanın yapmış olduğu hukuki işlemler sebebi ile donatanın borç altına girmesi için bu muamelenin kaptanın temsil yetkisine giren bir işlem olması gerektiği, dosyadaki işlem kredili işlemlerden olup kaptanın yapacağı kredi işlemlerinde temsil yetkisinin zaruret haline inhisar ettirildiği, kaptanın kredi muamelelerine girişmeye ancak gemiyi muhafaza etmek veya yolculuğu yapmak için zaruret halinde ve zaruretle ölçülü derecede yetkili olduğu, bu şartları taşımayan işlemlerin ... için bağlayıcı olmadığı, teslim belgeleri ve faturaların içeriğine bakıldığında teslim edilen malzemenin geminin muhafazası veya muayyen yolculuğun tamamlanmasına yönelik zaruret nedeni ile olmadığı, aksine geminin ... ... için donatılması veya günlük tüketimi karşılamak amacına yönelik malzeme alımı olduğu, davacı tarafça düzenlenen faturalar ve teslimat belgelerinin tarihleri ve içeriklerinin birbiri ile örtüşmediği, faturaların içeriğinde yapılan teslimatlara ilişkin tarih, irsaliye numarası gibi bilgilere de yer verilmediği, faturaların hangi teslimata ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, mevcut deliller birbirini teyit etmediği için alacağın varlığının kesin bir şekilde tayin edilemediği, davacının alacaklı olduğunu ispat edemediği, davalı Polaris Denizcilik'in gemiye malzeme teminine ilişkin hukuki işlemlerin tarafı olmadığı için borç ve mesuliyet altına girmesinin söz konusu olmayacağı gerekçesiyle davanın pasif husumet (dava şartı) yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. B. (Birinci) Bozma Kararı Dairemizin 26.11.2015 tarih, 2014/17666 E. ve 2015/12644 K. sayılı kararıyla, davalı ... yönünden; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un 1235 ... maddesinin altıncı fıkrasında maddesi uyarınca, kaptanın bu sıfatla ve gemi bağlama limanı dışında bulunduğu sırada, zaruret hallerinde 988 ve 1001 ... maddeler hükümleri gereğince geminin bakımı veya yolculuğun başarılabilmesi için yaptığı kredi muamelelerinden ... alacakların, sahiplerine gemi alacaklısı hakkı vereceği hükme bağlandığı, somut olayda mahkemenin de kabulünde olduğu üzere davalının donatanı olduğu geminin kaptanı tarafından bağlama limanı dışında, gemi mühür ve kaptan imzasını taşıyan teslim belgelerine istinaden davacıdan dava konusu mal ve malzeme alımları yapıldığı, ancak mahkemece hukukçu ve mali müşavir bilirkişiden oluşan heyetten alınan 03.12.2013 tarihli bilirkişi raporu uyarınca “teslim belgeleri ve faturaların içeriğine bakıldığında teslim edilen malzemenin geminin muhafazası veya muayyen yolculuğun tamamlanmasına yönelik zaruret nedeni ile olmadığı, aksine geminin ... ... için donatılması veya günlük tüketimi karşılamak amacına yönelik malzeme alımı olduğu” gerekçesiyle davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de davacı vekili 04.03.2014 tarihli dilekçe ile mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporuna “dava konusu gemiye teslim edilen malzemelerin geminin bağlama limanı dışındayken yolculuğunu tamamlaması için zorunlu ve kaptanın kanuni yetkisi dahilinde alınmış mallar olduğu” yönünde itirazlar ileri sürdüğü, bu durumda mahkemece, dava konusu geminin bağlama limanı dışında bulunduğu nazara alınarak gemi kaşesi ve kaptan imzasını taşıyan teslim belgelerine istinaden dava konusu gemiye teslim edilen malzemelerin geminin seferini tamamlayabilmesi için zorunlu malzemeler olup olmadığının, teslim belgelerindeki ürünler bütün olarak değil ... ... değerlendirilmek suretiyle söz konusu malzemelerin zaruret teşkil ... etmediği, aralarında uzakyol kaptanı-gemi işletme mühendisi gibi dava konusu uyuşmazlıkta uzmanlığı bulunan bilirkişilerin de dahil olduğu ... bir heyetten denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile davacının davalı donatana yönelik temyiz itirazlarının kabulüne karar verilmiştir. Davalı Polaris Denizcilik yönünden pasif husumet ehliyetinin ispatlanamamış olmasına göre davacı vekilinin davalı Polaris Denizcilik'e yönelik tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından karar düzeltme talebinde bulunulmuştur. C.Karar Düzeltme Talebine İlişkin Karar Dairemizin 17.10.2017 tarih, 2016/4257 E. ve 2017/5398 K. sayılı kararıyla karar düzeltme talebinin reddine karar verilmiştir. E. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davalı ... yönünden teslimat belgeleri ve fatura içeriklerinin aynı olmadığı, 32521 numaralı faturaya ait teslim tutanağı olmadığı, bu fatura tutarının 68.429,00 TL olduğu, davalı Polaris Denizcilik tarafından iade ve fiyat farkı faturasının 31.01.2011 tarihinde düzenlendiği ve iade faturasının davacı tarafça kabul edilmediği, bu haliyle faturada bulunan hizmetlerin verildiğini ispatlayan gemi mühürlü kaptan imzalı belge bulunmadığı, dosyada gemiye teslim edilen mallara ait alım satım sözleşmesinin kimler arasında yapılmış olduğunun belli olmadığı, faturaların içeriğinde yapılan teslimatlara ilişkin bilgilere de (tarih, irsaliye numarası gibi) yer verilmediği, faturaların hangi teslimata ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, mevcut deliller birbirini teyit etmediği için alacağın varlığının kesin bir şekilde tayin edilemediği, davacının alacaklı olduğunu ispat edemediği, davacı tarafın yemin deliline de dayanmadığı gerekçesi ile davalı ... yönünden davanın reddine, davalı Polaris yönünden Yargıtay tarafından temyiz itirazlarının reddine karar verildiğinden pasif husumet (dava şartı) yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir. IV. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı Polaris Denizciliğin gemi işleteni olduğu, gemiye verilen hizmetlere ilişkin 15 adet faturanın Polaris Denizcilik adına kesildiği ve bu faturalara itiraz edilmediği, Polaris Denizciliğin geminin üçüncü kişilerle ilişkisinde ... sıfatında olduğu, Polaris Denizcilik tarafından müvekkili firmaya asılsız bir fatura kesildiği, faturanın kendileri tarafından iade edildiği, fatura kesilmesinin bile Polaris Denizciliğin işleten sıfatına haiz olduğunun göstergesi olduğunu, bu nedenle husumet yöneltilmesinin yerinde olduğunu, müvekkili tarafından geminin seferini tamamlayabilmesi için gerekli malzemeyi sağladıklarını, bunların yolculuğun başarılı bir şekilde tamamlanabilmesi için gerekli olan ve kaptana teslim edilen malzemeler olduğunu, bu hizmetlerin gemi bağlama limanı dışındayken teslim edildiğinin ... olduğunu, dilekçe ekinde sunulan faturalar ile müvekkili firmanın defter kayıtlarındaki faturaların örtüştüğünü, davalılar tarafından bu faturalara itiraz edilmediğini, itiraza uğramayan faturanın malının teslim edildiğini, işin yapıldığına dair karine oluşturduğunu, bu durumda ispat yükünün işin yapılmadığını iddia eden tarafa düştüğünü, bilirkişi raporlarında 54.960,00 TL müvekkillerinin davalılardan alacaklı olduğunun tespit edildiğini, verilen malzemelerin gemi adamlarının sağlığı, geminin selameti ve ... ticaretinin devamı açısından zorunlu malzemeler olduğunu, bu zaruri ürünler teslim edildikten sonra geminin sefere çıkmasının dahi hizmetin yerine getirildiğinin ispatı olduğunu, tüm malların gemi kaptanının imza ve kaşesi karşılığında teslim edildiğini, buna rağmen mahkemece aleyhe hüküm verildiğini, kanuna göre gemi alacaklısı durumunda olmaları nedeniyle müvekkilinin gemi üzerinde kanundan ... rehin hakkının bulunduğunu, dava konusu olayda müvekkili şirket tarafından temin edilmiş olan hizmetlerin gemi bağlama limanı dışındayken yolculuğun tamamlanması için gerekli ve zorunlu yedek parça ve makine levazımı ile kaptanın bu sıfatı ile haiz bulunduğu kanuni işlemleri kapsadığı, bilirkişi raporlarınca alacağının olduğunun ... iken şirket defterlerinin kapanış tasdiki yapılmadığının sebep gösterilmesinin yanlış olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, geminin seferini başarabilmesi için gerekli ve zorunlu olan yedek parça, makine levazımı ile diğer ihtiyaç malzemeleri teslim edilmesine rağmen bir kısım bedelinin ödenmediği iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1320, 988 ve 1001 ... maddeleri ve 1235 ... maddesinin altıncı fıkrası. 3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. V. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 13.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.