Yargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2023/5765 · K. 2023/7986

1. Ceza Dairesi         2023/5765 E.  ,  2023/7986 K. "İçtihat Metni" K A N U N Y A R A R I N A B O Z M A İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi İNCELEME KONUSU KARAR : İtirazın reddine KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma ve muhtelif suçlardan İstanbul 1. İnfaz Hakimliğinin 24.03.2022 tarihli ve 2022/6494 Esas, 2022/6494 Karar sayılı kararı ile 204 yıl 46 ay hapis ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü ...'in, işbu cezasını Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infazı sırasında, adı geçen hükümlü tarafından kurum içinde kargo ile kitap gönderme talebinde bulunulması üzerine, şikayetin kabulüne, ceza infaz kurumu uygulamasının iptaline ve gönderilmek istenilen kitapların tekrardan gönderilmesinin sağlanarak anılan Kanun ve Yönetmelik uyarınca işlem yapılmasına ilişkin ... 2. İnfaz Hâkimliğinin 10.11.2022 tarihli ve 2022/705 Esas, 2022/6995 Karar sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 02.02.2022 tarihli ve 2022/5068 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak; Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 94660652-105-06-1920-2023-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.06.2023 tarihli ve 2023/61530 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü; I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.06.2023 tarihli ve 2023/61530 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “Adı geçen hükümlü tarafından cezaevi idaresince koli ile kitap alma ve gönderme konusunda keyfi engellemeler olduğu, emsal olarak lehte verilen kararlar bulunmasına rağmen uygulama yapılmadığından bahisle talepte bulunması üzerine, her ne kadar ... 2. İnfaz Hâkimliğinin 10.11.2022 tarihli kararında yer alan "..Kanun ile buna bağlı olarak çıkarılan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik'in 77 nci maddesinde,hükümlü/tutukluların hediyelerinin sadece ziyaretçileri tarafından gönderilebileceğine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, böyle bir düzenleme bulunmamasına rağmen idari nitelikteki bir kurul kararıyla Kanun ve Yönetmelik maddesine aykırı karar alınamayacağı.." şeklinde gerekçe ile şikayetin kabulüne karar verilmiş ise de; Dosya kapsamına göre; 1- 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun "İnfaz hâkimliklerinin görevleri" başlıklı konuyla ilgili 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının, '' İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır : 1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.'' Anılan Kanun'un "İnfaz Hâkimliğine Şikayet Ve Usulü" başlıklı 5 nci maddesinin, ''Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir. Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir. Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir. Şikâyet yoluna başvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.'' ve son alarak "İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6 ncı maddesinin, ''Şikâyet başvurusu, 5 ... maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir. Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re’sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir. İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir. İnfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir. (Değişik beşinci fıkra:14.4.2020-7242/6 md.) İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır. İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (…) yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.'' şeklinde düzenlendiği, Anılan mevzuat hükümleri hep birlikte değerlendirildiğinde, İnfaz Hâkimliğinin görevinin ceza infaz kurumunda yer alan tutuklu ve hükümlülere ilişkin cezaevi idaresinin eylem ve işlemlerinin şikâyet yolu ile kanun, tüzük, yönetmelik ve genelgeler ile hukukun genel ilkelerine uygunluğunun denetlenilmesine ilişkin olduğu, dolayısı ile infaz hâkimliğinin tutuklu ve hükümlülerin talebiyle olsa dahi idare yerine geçerek idarî nitelikte işlem tesis edemeyeceği yahut idarenin yetki ve görevi dahilinde olan bir hususta idare yerine kabul veya red kararı veremeyeceği, bu husustaki görevinin münhasıran idarenin faaliyet ve işlemlerinin denetiminden ibaret olduğu, Somut olayda, hükümlünün kitap alma veya gönderme ile ilgili talebinin ceza infaz kurumu idaresinin idarî tasarruf alanına giren bir husus olduğu, hal böyle olunca öncelikle ilgili ceza infaz kurumu idaresi tarafından hükümlünün talebine yönelik bir karar verilmesi, verilen karara karşı ise ilgililer tarafından anılan Kanun'un 5 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca infaz hâkimliği nezdinde şikâyette bulunulması durumunda ancak infaz hâkimliği tarafından idarenin işlemine yönelik inceleme yapılabileceği, henüz cezaevi idaresi tarafından usule uygun olarak tesis edilmiş bir idari işlem bulunmadığı dolayısı ile infaz hâkimliğinin görev ve yetkisinden söz edilemeyeceği cihetle, 4675 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun esasa girmeden reddi gerekirken, yazılı şekilde esasa ilişkin inceleme yapılarak kabulüne karar verildiği gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde, Kabule göre de, 1-Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmeliğinin 15 ... maddesinin son fıkrasında; "Ceza infaz kurumu işyurdu yönetim kurulunca kantinde satışına karar verilen, bu Yönetmelikte sayılmayan ve kurum güvenliğini tehlikeye düşürmeyen eşyaların stok oluşturmayacak şekilde koğuş, oda ve eklentilerde bulundurulmasına izin verilebilir." şeklindeki hüküm gereğince malzemelerin niteliği ve hükümlülerin kullanımına izin verilmesi hususunun idarenin takdirine bırakıldığı; Bununla birlikte, Ceza ve Güvenlik Tedbirleri Hakkındaki Tüzüğün 92 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; "Hükümlü hediye olarak ancak kitap veya giyim eşyası kabul edebilir." şeklinde düzenleme bulunduğu ve hükümlüye hediye olarak da kurum dışından sadece kitap ve giyim eşyası gönderilebileceğinin bunun dışındaki eşyaların kuruma dışardan gönderilmesinin olanaklı olmadığı belirtilmiş ise de; Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 14.02.2022 tarihli ve 2022/763 Esas, 2022/1055 Karar sayılı ilâmında özetle; "Terör ve organize suç örgütü üyelerinin bulunduğu yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında örgütsel bağların devam ettirilmesinin ve güçlendirilmesinin engellenmesi ile yönetici konumundaki hükümlü ve tutukluların alt kademedeki örgüt üyeleri ile ilişkilerinin kesilmesi hususlarında idarenin bir kısım tedbirler almasının kurum içi disiplin kurallarına temin edilmesi bakımından önemli olduğu" belirtildiği üzere, terör ve örgütlü suçların barındırıldığı yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında terör örgütlerinin örgütsel bağlarını devam ettirmesi ve güçlendirilmesini sağlamak için her türlü yolu denedikleri bunun en önemli ayağının örgütsel haberleşme ve örgütsel talimatların iletilmesi olduğu, bu kapsamda söz konusu malzemelerin kullanıldığı, ceza infaz kurumuna gelen kitapların arasına yerleştirilmiş çok sayıda örgütsel döküman ve örgütsel talimatın ele geçirildiği, söz konusu karara göre hükümlülerin kendi aralarında kitap alışverişi yapabileceklerine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, terör ve organize suç örgütü üyelerinin bulunduğu yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında örgütsel bağların devam ettirilmemesi hususunda idarenin bir kısım tedbirler almasının kurum içi disiplin kurallarına riayet edilmesi bakımından önemli olduğu gözetilmeksizin, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde, isabet görülmemiştir.” Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin, (1), (2) ve (3) üncü fıkraları; (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir. (2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar. Şeklinde düzenlenmiştir. 2. 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu’nun 4 ve 6 ncı madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İnfaz Hakimliğinin görevinin ceza infaz kurumunda yer alan tutuklu ve hükümlülere ilişkin cezaevi idaresinin eylem ve işlemlerinin şikayet yolu ile kanun veya diğer mevzuat hükümleri ile hukukun genel ilkelerine uygunluğunun denetlenmesine ilişkin olduğu, İnfaz Hakimliğince hükümlü veya tutuklu tarafından yapılan şikayetin kabulü halinde cezaevi idaresi tarafından verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verilebileceği, ancak idarenin yerine geçerek bir karar verilmesinin mümkün olmadığı açıktır. 3. Somut olayda, hükümlünün kurum içerisinde koli ile kitap gönderme isteği konusunda idareye başvuruda bulunmaksızın, doğrudan İnfaz hakimliğine şikayette bulunduğu ve İnfaz hakimliğince hükümlü tarafından idareye yapılan başvuru sonucu idarece verilen ve iptal edilmesi gereken karar ya da işlem, durdurulması ya da ertelenmesi gereken bir faaliyet olmamasına rağmen hükümlünün doğrudan İnfaz hakimliğine verdiği 02.11.2022 tarihli dilekçesi üzerine İnfaz hakimliğinin idarenin yerine geçerek verdiği karara karşı yapılan itirazın bu sebeple kabulü yerine reddine dair itiraz merciince verilen karar Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebinin bu sebeple yerinde görülmüş olup, kanun yararına bozma isteminin kabul edilme gerekçesi dikkate alınarak, bu aşamada tebliğnamede “kabule göre bölümünde” açıklanan istem konusunda herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 02.02.2022 tarihli ve 2022/5068 değişik iş sayılı kararın 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.12.2023 tarihinde karar verildi.