II. CEVAP
1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin taşıma sözleşmesine uygun olarak taşımayı gerçekleştirdiğini, ancak davacının emtianın satış sözleşmesine uygun özelliklerde olmadığını belirterek yükü teslim almaması sebebiyle tahliye işleminin davacı tarafından haksız olarak geciktirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
2.Birleşen davalarda davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde; davanın reddini istemişlerdir.
III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece 01.07.2015 tarih, 2014/343 E. ve 2015/303 K. sayılı kararı ile asıl davada dava konusu emtianın ( baz yağı) kabul edilmeyecek nitelikte bozuk ve ayıplı olmadığı, ... Ofisi A.Ş'nin haksız yere geminin yükü boşaltmasına engel olduğu, dava konusu zarar var ise de bunun davalı taşıyanın kusurundan oluştuğunun ve zararın varlık ve miktarının davacı tarafından ispat edilmediği, birleşen 2009/3 esas sayılı dava yönünden rücuen tazminat koşulları oluşmadığı, birleşen 2009/4 E. sayılı dava yönünden dava konusu geminin beklemesinden kaynaklanan demuraj alacağı olan 440.513,00 USD miktardan taşıtan Staroil SA'nın sorumlu olduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen 2009/3 E. sayılı davanın reddine, birleşen 2009/4 E. sayılı davanın davalı ...Ş ve... Yağ San. Tic. Ltd. Şti. yönünden reddine, davalı STAR OİL SA yönünden kısmen kabulü ile 440.513.00 USD tazminatın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereğince işleyecek yıllık değişken oranda USD faizi ile birlikte tahsiline, kabul edilen alacak için 6762 sayılı Kanun'un 1258 inci maddesi gereğince dava konusu taşımaya konu emtia üzerinde davacı lehine kanuni rehin hakkı tanınmasına karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
B. Birinci Bozma Kararı
Dairemizin 29.11.2016 tarih, 2015/14852 E., ve 2016/9205 K. sayılı kararıyla " 1-Asıl davada davacı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; asıl dava, davalıya ait geminin davacı ...'a ait Derince Limanı'nı haksız olarak işgal etmesi sebebiyle davacı ...'ın yoksun kaldığı kar ve haksız işgal nedeniyle 3. şahıslara ödemek zorunda kaldığı bekleme ücreti ve masrafların tazmini istemine ilişkindir. Davacı ..., liman işletmecisi olarak davalı geminin limanı terk etmemesi nedeniyle zarara uğradığını iddia etmiştir. Mahkemece taşınan emtianın kabul edilmeyecek nitelikte bozuk ve ayıplı olmadığı, ... Ofisi A.Ş'nin haksız yere geminin yükü boşaltmasına engel olduğu, dava konusu zarar var ise de bunun davalı taşıyanın kusurundan oluştuğu, zararın varlık ve miktarının ispat edilmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Davacı ..., davalı tarafından taşınan yükü kabul etmemiş ve limanı terk etmesi konusunda davalı taşıyana talimat vermiş, davalı ise yükü boşaltmayarak limanda 57 gün beklemiştir. Ancak davacı ..., konişmento hamili ve alıcı sıfatıyla malı reddetmekte haksız dahi olsa, davacı aynı zamanda liman işletmecisi olduğuna göre davalı geminin uzun süre limanda beklemesi ve başka gemilerin limana yanaşamaması nedeniyle zarara uğradığı muhakkaktır. Bu durumda mahkemece, zararın miktarının tayini bakımından bilirkişi kurulundan rapor alınarak davalının eylemi nedeniyle davacının uğradığı zararın tespit edilmesi, davacının uğradığı zararın tespiti mümkün olmazsa bu durumda da mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 42 nci maddesi uyarınca uygun bir tazminatın belirlenerek hüküm altına alınması gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, asıl davaya ilişkin hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.
2-Birleşen 2009/3 esas sayılı dosyada davacı ... Gemisi Donatanı/İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava, asıl davada talep edilen haksız işgalden kaynaklanan tazminatın sorumlusunun gönderen ve gönderilen şirketler olduğu iddiası ile açılan rücuen tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece rücuen tazminat koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, mahkemece davanın erken açılması nedeniyle ön şartı yokluğundan reddedildiğine göre, maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değilse de, yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yargılamanın yeniden icrasını gerektirmediğinden, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, davacı şirket vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile birleşen 2009/3 Esas sayılı davaya ilişkin kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.
3-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, birleşen davada davacı ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ...vekilinin birleşen 2009/4 Esas sayılı davaya yönelik tüm temyiz itirazları yerinde değildir.
4-Birleşen 2009/4 Esas sayılı dava, gemideki yükün geç tahliyesi nedeniyle oluşan bekleme ücreti ve masrafların tahsili istemine ilişkindir. Davacı, 454.513,00 USD'nin davalılardan tahsilini ve yük üzerinde kanuni rehin hakkı tanınmasını talep etmiş olup, mahkemece davalı ...Ş ve... Yağ San. Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine, davalı Staroil S.A yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu durum karşısında, davalı ...Yağ San. Tic. Ltd. Şti. hakkındaki dava reddedilmesine rağmen, anılan davalının harç ve vekalet ücretinden sorumlu tutulması doğru olmadığı gibi, bu davalı hakkındaki dava tamamen reddedildiğinden reddedilen miktar dikkate alınarak davalı yararına hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT’ne göre vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, birleşen 2009/4 esas sayılı davaya ilişkin kararın davalı ...Yağ San. Tic. Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle bozulmuş, asıl davada davalı ... davalarda davacı M/T ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat Ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve birleşen davada davalı ... vekili bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
C. İkinci Bozma Kararı (KARAR DÜZELTME)
Dairemizin 07.02.2019 tarih, 2017/1283 E. ve 2019/946 K. sayılı kararıyla "1-Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı M/T ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin birleşen 2009/4. E. sayılı davanın davalıları... Yağ Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ve ... Ofisi A.Ş’ye yönelik karar düzeltme istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Asıl dava, davalıya ait geminin davacı ...'a ait Derince Limanı'nı haksız işgali sebebiyle davacı ...'ın yoksun kaldığı kâr ve haksız işgal nedeniyle 3. şahıslara ödemek zorunda kaldığı bekleme ücreti ve masrafların tazmini istemine ilişkindir.
Mahkemece asıl davanın reddine dair verilen karar davacı ...Ş vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 29.11.2016 tarih, 2015/14852 E. 2016/9205 K. sayılı ilamının (1) nolu bendinde yazılı gerekçe ile davacı ...Ş yararına bozulmuş ise de, yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere asıl davada davacı ... vekili, müvekkilinin dava dışı... Yağ San. Tic. Ltd Şti.'den satın aldığı emtianın davalı tarafından taşındığını, taşımanın 25.10.2008 tarihinde tamamlandığını ve geminin limana yanaştığını, sözleşme gereği yapılan analiz sonucu emtianın ayıplı olması sebebiyle tahliye edilmeyeceğinin 25.10.2008 ve 27.10.2008 tarihli protesto mektubu ve uyarı mesajları ile davalı taşıyıcı ve mal satıcısı firmaya bildirilmesine, 30.10.2008 tarihli noter ihtarı ve ayrıca 04.11.2008 tarihinde hem davalı taşıyana hem de satıcıya gönderilen uyarı yazısı ile geminin haksız olarak limanı işgal etmeye devam etmesi nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararın 402.205,33 USD olduğu, beklemekte olan gemilerin tahliye işlemlerinin yapılamadığı, bu durumun maddi zarar yanında yanıcı madde taşıyan gemilerin körfez içerisinde bekletilmesinin insan hayatı ve çevre güvenliği açısından tehdit oluşturduğu bildirilerek geminin en geç saat 14.00’e kadar liman sahasını terk etmesinin talep edildiğini, buna rağmen geminin ... Ofisi terminalinde tahliye yapmak üzere beklemeye devam ettiğini, davalının haksız işgali nedeniyle müvekkilini zarara uğradığını ileri sürerek, toplam 402.205,33 USD'nin davalı donatan-taşıyandan tahsilini ve müvekkili lehine 6762 sayılı Kanun'un 1235 ve 1236 ncı maddeleri gereğince gemi üzerine kanuni rehin hakkı tanınmasını talep etmiştir.
Dosyada mevcut Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/944 D.İş. sayılı kararı incelendiğinde, M/T ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin 05.11.2008 tarihli dilekçesi ile 6762 sayılı TTK’nın 1057. maddesine dayalı olarak “yükün emniyetli bir sahil tankına konulabilmesi için tevdi mahalli tayini” talebinde bulunduğu, mahkemece 05.11.2008 tarihli karar ile tevdi mahalli tayini talebinin kabulüne karar verildiği görülmüştür.
Yine dosya arasında mevcut Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/939 D. İş. sayılı kararı incelendiğinde, ... Ofisi A.Ş vekilinin 05.11.2008 tarihli dilekçesi ile ... GEMİSİ’nin seferden meni ve geminin haksız işgalini devam ettirmesi nedeniyle insan ve çevre güvenliğini tehdit risklerinin bertarafı için güvenli bir demir sahasına çekilmesi talebinde bulunduğu, mahkemece 05.11.2008 tarihli karar ile ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile ... Gemisi’nin davacıya ait terminalden çıkarılarak güvenli bir demir sahasına alınmasına, geminin seferden men talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkemece alınan bilirkişi raporları ve dosyadaki diğer belgelere göre dava konusu emtianın (baz yağı) kabul edilmeyecek nitelikte bozuk ve ayıplı olmadığı da anlaşılmıştır.
Bu durumda davacı ...Ş tarafından davalı taşıyan firmaya gönderilen protesto mektubu ve uyarı yazılarından sonra en son 04.11.2008 tarihli yazıyı göndererek süre vererek geminin en geç saat 14.00’e kadar liman sahasını terk etmesini talep etmesi, yine davacı ...Ş’nin 05.11.2008 tarihinde Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesine müracat ederek 2008/939 D.İş. sayılı dosyada geminin güvenli bir demir sahasına çekilmesi talebinde bulunması karşısında davacı ... AŞ’nin davalı taşıyana gönderdiği 04.11.2008 tarihli yazı nazara alındığında davalı ... Gemisi’nin bu tarihe kadar limanda bekleme süresinin işgal olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca davacı ...Ş tarafından 05.11.2008 tarihinde alınan tedbir kararı gereğince ... Gemisi’nin açığa çekildiğine ve özellikle geminin taşıdığı ürünün kabul edilecek nitelikte olmasına göre asıl davada davacı ...Ş’nin davalı taşıyana karşı liman sahasını haksız işgal bedeli talebi söz konusu olamayacağından davalı M/T ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin asıl davaya yönelik karar düzeltme istemlerinin kabulü ile Dairemiz bozma ilamının (1) nolu bendinin kaldırılarak mahkemece asıl davada verilen kararın açıklanan bu değişik gerekçe ile onanması gerekmiştir.
3-Birleşen 2009/4 Esas sayılı davaya yönelik karar düzeltme istemlerinin incelenmesine gelince, davacı M/T ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekili, müvekkilinin donatanı olduğu gemi tarafından taşınan yükün davalı yükleten ve gönderenin talimatı doğrultusunda ... Ofisi A.Ş'ye teslim edilmek üzere 25/10/2008 tarihinde Derince İzmit Limanına yanaşılmasına rağmen yükün satış sözleşmesindeki evsafa uygun olmadığı gerekçesiyle teslim alınmadığını, 22.12.2008 tarihine kadar 57 gün beklemek zorunda kaldığını, müvekkili donatanın bekleme ücreti ve masraf nedeniyle uğradığı zararın 454.513,00 USD olduğunu ileri sürerek, bu miktarın davalılardan tahsilini ve yük üzerinde müvekkili lehine kanuni rehin hakkı tanınmasını talep etmiş, mahkemece yazılı gerekçe ile birleşen 2009/4 esas sayılı davanın davalı ...Ş ve... Yağ San. Tic. Ltd. Şti. yönünden reddine, davalı STAR OİL SA yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş ve Dairemizin 29.11.2016 tarih, 2015/14852 E. 2016/9205 K. sayılı ilamının (3) nolu bendinde birleşen davada davacı ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ...vekilinin birleşen 2009/4 Esas sayılı davaya yönelik tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiş ise de, işbu birleşen davanın davacısı M/T ... Gemisi Donatanı İşleteni...Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin 05.11.2008 tarihli dilekçesi üzerine Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/944 D.İş. sayılı 05.11.2008 tarihli kararı ile tevdi mahalli tayini talebinin kabulü kararından itibaren uyuşmazlık konusu yükün uygun bir mahalle teslimi için geçecek makul sürenin ve bu makul süre için bekleme ücretinin belirlenmesi hususunda bilirkişi heyetinden ek rapor ya da yeni bir heyetten rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna davalı ...vekilinin ileri sürdüğü itirazlar nazara alınmaksızın yazılı şekilde bekleme süresinin tümüne hükmedilmesi doğru görülmemiş, birleşen 2009/4 E. sayılı davada davalı ...vekilinin birleşen 2009/4 E. sayılı dosyaya ilişkin karar düzeltme istemlerinin kabulü ile Dairemizin 29.11.2016 tarih, 2015/14852 E. 2016/9205 K. sayılı ilamının (3) nolu bendinin davalı ...yönünden kaldırılarak kararın açıklanan gerekçe ile davalı ...yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle bozulmuştur.
D.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
1.Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece birleşen 2009/4 E. sayılı dava bakımından bozma ilamına uyularak devam edilen yargılamada Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/944 D.İş sayılı dosyasında verilen 05.11.2008 tarihli tevdi mahalli talebinin kabulüne ilişkin karardan itibaren uyuşmazlık konusu yükün uygun bir mahalde teslimi için geçecek makul sürenin ve bu makul sürede geminin bekleme ücretinin tespit edilmesi konusunda rapor alındığı, davacı Ka Denizcilik Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti.'nin donatanı işleteni olduğu MT ... isimli gemi 09.10.2008 tarihli çarter parti (bağlama özeti) ile 21.10.2008 tarihli konşimento tahtında Odessa limanından yüklendiği 1.974,154 MT... (Baz Yağı) yükünün bir kısmını önce Yarımca Limanında tahliye ettiği, sonrasında davaya konu olan kısmını tahliye etmek üzere 25.10.2008 günü sabah Derince ... limanına yanaştığı, ... Ofisi A.Ş'nin yükün satış sözleşmesinde istenen evsafta olmadığı gerekçesiyle yükü teslim almayı reddettiği, gemi 05.11.2008 tarihine kadar yanaşmış olduğu rıhtımda, sonrasında ise 22.12.2008 tarihine kadar liman açığında demir bölgesinde beklemeye devam ettiği, donatanın müracaatı üzerine Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/944 D.İş sayılı dosyası tahtında 05.11.2008 tarihli yükün tahliyesi için tevdi mahalli talebinin kabul edildiği, birleşen 2009/4 E. sayılı dosyadaki uyuşmazlık konusunun tevdi mahalli talebinin kabul edildiği 05.11.2008 tarihi ile yükün tahliye edildiği 23.12.2008 tarihleri arasında beklediği sürenin makul bir süre olup olmadığına ilişkin olduğu, 05.11.2008 tarihinden 22.12.2008 tarihine kadar gerçekleşen beklemenin makul bir süre olduğu, bu değerlendirmeye göre birleşen 2009/4 E. sayılı dosyada davalı... hakkındaki davanın 440.513,00 USD üzerinden kabulü gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen 2009/3 E. sayılı davalar yönünden daha önce verilen karar kesinleşmiş olduğundan bunlar yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen 2009/4 E. sayılı davada davalı ...Ş. yönünden verilen esas hakkındaki hüküm kesinleştiğinden, bu davalı yönünden yeniden hüküm tesisine yer olmadığına, davalı... hakkında esas hakkında verilen hüküm kesinleştiğinden bu davalı yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davalı ...hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile 440.513,00 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesine göre işleyecek değişen oranlarda faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
2.Mahkemenin 28.09.2023 tarih, 2019/185 E., 2023/256 Ek kararı ile; kararı temyiz eden davalılar... ve ...Yağ Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekiline eksik temyiz karar harcının yatırılması için 1 haftalık süre verildiğine dair muhtıranın 19.09.2023 tarihinde tebliğ edildiği, ancak harcın yatırılmadığı, dosyanın maktu harçlar yatırılmış olması nedeniyle vekalet ücretine yönelik temyiz incelemesi için Yargıtaya gönderilmesi gerektiği, davalılar vekilinin esasa yönelik temyiz harçları yatırılmadığından davalılar vekilinin kararın esasına yönelik temyiz talebinden vazgeçilmiş sayılmasına dair ek karar verilmiş, ek karar davalılar vekiline tebliğ edilmiş olup ek karar temyiz edilmemiştir.
