İçtihatYargıtay4. Hukuk Dairesi03.07.2024

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/6160 · K. 2024/6942

4. Hukuk Dairesi 2023/6160 E. , 2024/6942 K. "İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/435 E., 2023/174 K. Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan ) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; verilen kararın temyizi üzerine hükmün bozulmasından sonra bozmaya uyan mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacı vekili, davalı ... vekili ile davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 22.08.2008 tarihinde davalıların işleten, sürücü ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı oldukları araç ile davacı idaresindeki aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacının yaralandığını ve malul kaldığını, işleten şirketin 5.000,00 TL, aracın trafik sigortacısı olan dava dışı Axa Sigorta A.Ş.'nin 79.655,00 TL (tedavi gideri) ödeme yaptığını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL çalışma gücünün sürekli kayba uğramasından ötürü, 1.000,00 TL ekonomik geleceğinin kayba uğramasından dolayı, 1.000,00 TL tedavi için yapılan giderler ile ileride yapılması muhtemel giderlerden dolayı, 1.000,00 TL bakım giderleri toplamı olmak üzere toplam 4.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi tazminatın (sigorta şirketi hariç) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiş; ıslah dilekçesi ile tedavi giderine ilişkin talebini 29.162,26 TL'ye, çalışma gücünün sürekli kaybından ötürü talebini 287.889,17 TL'ye yükseltmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Çimento İnş.ve Malz. San. Tic. Ltd. Şti. vekili ve dahili davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 18.02.2019 tarihli ve 2016/5546 Esas, 2019/1558 Karar sayılı kararı ile; " İş göremezlik zararının hesabında davacının gelirinin belirlenmesinin tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tuttuğu, davacı vekili, müvekkilinin eczacı kalfası olarak aylık 1.500,00 TL ücretle çalıştığını, Sosyal İş Sendikası yazısına göre bu iş kolunda çalışan işçinin 1.250,00-1.350,00 TL gelir elde edebileceği, tanık olarak dinlenen davacının babası ve işvereni eczacının 1.500,00 TL kazandığını belirttikleri, bilirkişi raporunda aylık gelirin 1.500,00 TL olduğu değerlendirilerek (asgari ücretin 3,28 katı) bu miktar üzerinden tazminat hesabı yapıldığı, dosya kapsamından sigortalı olarak çalıştığı anlaşılan davacının aylık gelirinin 1.500,00 TL olduğuna dair dava dilekçesinde ve aşamalarda ileri sürülmüş herhangi bir delil bulunmadığının anlaşıldığı, öncelikle davacının geliri ile ilgili davacı tarafın tüm delillerinin toplanması, SGK Başkanlığı'ndan davacı adına yapılan bildirimlerin istenmesi, davacının iş yerinde asgari ücretten fazla ücretle çalıştığına dair gerekirse işverenin defterlerinde inceleme yapılması, davacının asgari ücretten fazla bir gelirle çalışmasının ispat edilememesi halinde ise asgari ücret üzerinden hesap yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesinin doğru görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 20.10.2020 tarihli ve 2019/239 Esas, 2020/297 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile 233.882,58 TL iş gücü kaybı nedeniyle, 25.525,60 TL sağlık harcamaları nedeniyle olmak üzere toplam 259.408,18 TL tazminatın 233.882,58 TL sinin davalılar ... A.Ş. ( ... Çimento İnşaat ve Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi), ... ve Güneş Sigorta A.Ş.'den (davalı Güneş Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limiti olan 75.000,00 TL ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine; tedavi gideri nedeniyle 25.525,60 TL tazminatın davalılar ... A.Ş.( ... Çimento İnşaat ve Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi), ... ve Sosyal Güvenlik Kurumundan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair maddi tazminat talebinin reddine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... A.Ş. ( ... Çimento İnşaat ve Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi) ve ...'tan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen (ilk bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş. (Eski Unvan: ... Çimento İnş.ve Malz. San. Tic. Ltd. Şti.) vekili ve dahili davalı SGK Başkanlığı vekil temyiz isteminde bulunmuştur. Dairenin 08.11.2021 tarihli ve 2021/14902 Esas, 2021/8340 Karar sayılı kararı ile; " Mahkemenin ilk hükmüne esas kabul ettiği 25/11/2014 tarihli aktüerya raporuyla, 2014 yılı verilerine göre tazminatlar hesaplanmış; davacı taraf bu rapora itiraz etmemiş ve rapordaki bedeller üzerinden davasını ıslah etmiş; mahkemece, ıslah doğrultusunda tazminata hükmedildiği; Yargıtay(Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince, davacının gelir tespitindeki eksiklik nedeniyle de davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş(eski Ünvanı: ... Çimento İnş. ve Malz. San. Tic. Ltd. Şti.) yararına kararın bozulduğu; bozma kapsamında yürütülen yargılamada maddi tazminat hesabı için yeniden alınan 10/09/2020 tarihli bilirkişi raporunda ise; bozma gereği davacının saptanan geliri olan asgari ücret üzerinden rapor tarihindeki verilere (işlemiş/ işleyecek devre belirlemesi yönünden) göre hesaplama yapıldığı; mahkeme tarafından da bu raporda hesaplanan tazminat miktarları hüküm altına alındığı, oysa, davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş (Eski Unvanı: ... Çimento İnş.ve Malz. San. Tic. Ltd. Şti.) lehine ilk hükmün bozulduğu ve bozma ilamının kapsamı; davacıların ilk hükme esas alınan 25/11/2014 tarihli hesap raporuna itirazının bulunmadığı; bu rapordaki hesaplama yöntemi yönünden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınmadan bozma sonrası alınan rapora göre karar verilmesinin hatalı olduğu, açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında mahkemece; davacının gelirinin asgari ücret olarak kabulü suretiyle, 2014 yılı verilerine göre (işlemiş/ işleyecek devreler yönünden) tazminat hesabının yapılması için, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre (davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşturan yönlerin göz önünde bulundurulmasıyla) karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı biçimde hüküm tesisinin doğru görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 13.03.2023 tarihli ve 2022/435 Esas, 2023/174 Karar sayılı kararı ile; maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 121.922,12 TL iş gücü kaybı nedeniyle, 25.525,60 TL sağlık harcamaları nedeniyle olmak üzere toplam 147.447,72 TL tazminatın 121.922,12 TL sinin davalılar ... A.Ş ( ... Çimento İnşaat ve Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi ), ... ve Güneş Sigorta A.Ş.'den (davalı Güneş Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limiti olan 75.000,00 TL ile sınırlı olmak kaydıyla) dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, tedavi gideri nedeniyle 25.525,60 TL tazminatın davalılar ... A.Ş.( ... Çimento İnşaat ve Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi), ... ve Sosyal Güvenlik Kurumundan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair maddi tazminat talebinin reddine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... A.Ş.( ... Çimento İnşaat ve Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi) ve ...'tan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen (ikinci bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş (Eski Unvan: ... Çimento İnş.ve Malz. San. Tic. Ltd. Şti.) vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme tarafından daha evvel verilen 2010/1161 E. 2015674 K. sayılı ilamı ve iş bu ilamın bozulması ile verilen 2019/239 E. 2020/297 K. sayılı ilamının davalılardan Güneş Sigorta A.Ş. ve ... tarafından temyiz edilmediğini, dolayısıyla bu davalılar yönünden verilen karar kesinleşmiş olup tarafları için usuli kazanılmış hak oluştuğunu, davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı olmayıp biri tarafından yapılan kanun yolu başvurusunun diğerleri için de yapılmış sayılmayacağını, hesaplama yapılırken 2023 yılına kadar olan asgari ücretler bilindiğinden bilinen devre hesabının 2023 yılına kadar olan ücretler dikkate alınarak yapılması gerektiğini, rapor tarihindeki veriler (2023 yılı asgari ücreti) göz önüne alınmak suretiyle hesaplama yapılması gerekirken 2014 yılında düzenlenen rapordaki veriler üzerinden, eksik bir şekilde tazminat hesabı yapıldığını, daha önce bir veya birkaç hesap raporu verilmiş olsa bile, dava bitinceye kadar yürürlüğe giren asgari ücretlerden dolayı yeniden değişen değerler nedeni ile ek rapor alınmasının zorunlu olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; yerel mahkemede alınan kusur raporu ile yine aktüerya raporunun gerçeği yansıtmadığını, somut vakada kusurun davacının kendisinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından bozma öncesi yapılan yargılama neticesinde şirket aleyhine kurulan hüküm karşılığı tutar ödenmiş olmakla birlikte bu kapsamda müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin mutlak suretle müvekkili şirket sorumluluğu uyarınca hesaplanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleten ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün uğradığı zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 46 ve 47 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 nci maddeleri. 3. Değerlendirme 1. Bozma sonrası mahkemece verilen kararın bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekili ile davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş (Eski Unvan: ... Çimento İnş.ve Malz. San. Tic. Ltd. Şti.) vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının, davalı ... vekilinin önceki kararları temyiz etmediği dikkate alınarak tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. yerinde görülmemiştir. 2. Bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış oldukları bir usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğan ve gözetilmesi zorunlu olan hakka, usuli kazanılmış hak denilir. Bu nedenle mahkeme kararının, Yargıtay ilgili hukuk dairesi tarafından bozulmasından ve yerel mahkemece bozmaya uyulmasından sonra, mahkemece, hükmün Yargıtay bozma kararı dışında kalarak kesinleşmiş olan kısımları hakkında yeni bir karar verilemez. Her ne kadar mahkemece bozma ilamına uyulduğu belirtilmiş ise de, usuli kazanılmış haklar göz önüne alınmamıştır. Şöyle ki; ilk bozma üzerine davanın kısmen kabulüne dair verilen ikinci karar, yalnızca davalı işleten şirket vekili ve dahili davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmiş ve davalı işleten şirket lehine usuli müktesep hakka uyulmadığı gerekçesiyle bozulmuştur. Davacı tarafın davasının kısmen kabulüne dair verilen ikinci karar davalı sürücü ... tarafından temyiz edilmeyerek davacı yararına usuli kazanılmış hak oluşmuştur. O halde, mahkemece, daha önceki kararı temyiz etmeyen davalı sürücü ...'a yönelik olarak ikinci karar kesinleşmesine rağmen davacı tarafın usuli müktesep hakkı gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir. 3. Dosya kapsamından, Dairenin 08.11.2021 tarihli ve 2021/14902 Esas, 2021/8340 Karar sayılı kararı ile; davalı ... İnş. San. ve Tic A.Ş. lehine ilk hükmün bozulduğu ve bozma ilamının kapsamı; davacıların ilk hükme esas alınan 25.11.2014 tarihli hesap raporuna itirazının bulunmadığına; bu rapordaki hesaplama yöntemi yönünden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınmadan bozma sonrası alınan rapora göre karar verilmesinin hatalı olduğuna, davacının gelirinin asgari ücret olarak kabulü suretiyle, 2014 yılı verilerine göre (işlemiş/ işleyecek devreler yönünden) tazminat hesabının yapılması için daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre (davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşturan yönlerin göz önünde bulundurulmasıyla) karar verilmesi gerektiğine işaret edildiği; ancak, bozma ilamında işaret edildiği gibi 2014 yılı verileri esas alınılması yerine karara esas alınan 20.01.2023 tarihli ek aktüer raporunda bilinmeyen dönemin bir kısmının da bilinen dönem olarak kabul edilerek 2020 yılı sonuna kadar asgari ücret bilindiğinden, bilinen aktif dönem hesabında 2020 yılı sonu itibariyle bilinen devre hesabı yapıldığı belirtilmek suretiyle hesap yapıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece bozmaya (ikinci bozma) uyulduğu belirtilmesine rağmen önceki bilirkişiden 2014 yılı verileri esas alınarak ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bilinmeyen dönemin bir kısmının da bilinen dönem olarak kabul edildiği 20.01.2023 tarihli ek aktüer raporu sonucuna göre eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.