Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/6563 · K. 2024/3944

4. Hukuk Dairesi         2023/6563 E.  ,  2024/3944 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/278 E., 2023/50 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen sebepsiz zenginleşmeye dayalı istirdat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından sigortalı bulunan... plakalı motosiklet ile davalı şirket tarafından sigortalı bulunan 59 KC 724 plakalı aracın kazaya karıştığını, kaza nedeniyle gerçekleşen maddi hasar için davalı ...Ş.'ye 8.752,00 TL hasar tazminatının ödendiğini, ancak Tekirdağ Çocuk Mahkemesinin 2012/232 - 347 sayılı 09.11.2012 tarihli gerekçeli kararında açıklandığı üzere... plakalı sigortalı motosikletin 22.05.2012 tarihinde ... isimli şahıs tarafından çalınması sonucu kazaya karıştığının tespit edildiğini ve kararın kesinleştiğini belirterek, davalı şirkete 24.09.2012 tarihinde ödenen 8.752,00 TL'nin sebepsiz zenginleşme nedeniyle ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma dosyasında 22.04.2013 tarihinde aracın çalındığını öğrendiğini, Borçlar Kanunu'nun (BK) 82 nci maddesi gereğince 2 senelik zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 26.05.2016 tarihli ve 2015/839 Esas, 2016/488 Karar sayılı kararıyla; davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 09.10.2018 tarih ve 2018/645 Esas ve 2018/4877 Karar sayılı ilamı ile; ''...Talep dayanağı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olup bu durum mahkemenin kabulündedir. BK 82 nci maddesine göre 2 yıllık sürenin geçmiş olması nedeniyle zamanaşımı süresi dolduğundan red kararı verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Somut olayda; davacı şirket tarafından ödeme 24.09.2012 tarihinde yapılmıştır. Hırsızlık olayına ilişkin Tekirdağ Çocuk Mahkemesi'nin 2012/232 - 347 sayılı dosyasının karar tarihi 09.11.2012'dir. Karar 19.02.2015 tarihinde kesinleşmiştir. Mahkemece davacının 22.04.2013 tarihinde hırsızlık olayını öğrendiği kabul edilerek bu tarihe göre zamanaşımı süresi işletilmiş ise de bu kabul yerinde olmayıp, zamanaşımı süresinin davalının sebepsiz zenginleştiğini öğrendiği ceza mahkemesi kararının kesinleşme tarihi olan 19.02.2015 tarihi itibariyle başladığı dava tarihi olan 28.08.2015 tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla işin esasına girerek karar verilmesi gerekirken zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur. B. İkinci Bozma Kararı 1. Bozmaya uyan mahkemece davanın kabulü ile 8.752,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. Karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25.11.2019 tarih 2017/3955-2019/11065 sayılı kararı ile; ''1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına, bozma ilamı ile hükmün zamanaşımına ilişkin kısımlarının kesinleşmiş olmasına göre, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayanan istirdat istemine ilişkindir. 818 sayılı BK.'nun 61 ve 66 ncı maddelerine (6098 sayılı TBK'nun 77 ve 82 nci maddelerinde) sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli (haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır. Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (EREN Fikret, Borçlar Hukuku, 9. B, s. 631 vd.; Kılıçoğlu Ahmet, Borçlar Hukuku, 10. B., s. 264 vd.). 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1 inci maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir. Diğer taraftan, Çalınan veya Gasbedilen Araçlarda Sorumluluğu düzenleyen KTK 107 nci maddesi ''Bir motorlu aracı çalan veya gasbeden kimse isleten gibi sorumlu tutulur. Aracın çalınmıs veya gasbedilmis oldugunu bilen veya gereken özen gösterildigi takdirde ögrenebilecek durumda olan aracın sürücüsü de onunla birlikte müteselsilen sorumludur. İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kisilerden birinin, aracın çalınmasında veya gasbedilmesinde kusurlu olmadıgını ispat ederse, sorumlu tutulamaz. İşleten, sorumlu olduğu durumlarda diğer sorumlulara rücu edebilir.'' şeklindedir. ZMSS Genel şartlarının A.3-J maddesi gereği, çalınan veya gasbedilen araçların sebep oldukları ve KTK'ya göre işletenin sorumlu olmadığı zararlar ile aracın çalındığını veya gasbedildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talep ile çalan ve gasbeden kişilerin talepleri, teminat dışındadır. ZMMS genel şartlarının A.6-h maddesinde; çalınan veya gasp edilen araçların sebep oldukları ve Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararların, aracın çalındığını veya gasp edildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talepler ile çalan ve gasp eden kişilerin taleplerinin teminat dışında kaldığı düzenlenmiştir. Somut olayda, davacı ... nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı bulunan aracın 25.05.2012 tarihinde karıştığı kaza nedeniyle aracı zarar gören 3. kişinin kasko şirketine yapılan ödemenin,davacıya sigortalı aracın ... isimli şahıs tarafından çalınması sonucu kazaya karıştığının belirlenmesi bu nedenle zararın teminat dışı olduğundan bahisle ödeme yapılan 3. kişinin kasko sigortacısına ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istirdatı talep edilmiştir. Kaza 25.05.2012 davacı ... tarafından, ödeme 25.09.2012 tarihinde olmuştur. Davacıya sigortalı motosiklet 23.05.2015 tarihinde çalınmış ve şüpheli hakkında ceza mahkemesi kararı 15.02.2015 tarihinde kesinleşmiştir. Davacıya ZMMS poliçesi ile sigortalı bulunan araç ile davalıya kasko poliçesi ile sigortalı aracın 25.05.2012 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı,kazanın meydana gelmesinde davacıya sigortalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, kaza sonucunda davalı şirket nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı aracın hasarlandığı, davacı tarafından davalı ... şirketine bu kaza nedeniyle 24.09.2012 tarihinde 8.752,00 TL ödeme yapıldığı noktasında taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Dosya içerisinde bulunan ceza dosyası içeriğinden, davacı şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı araç 23.05.2012 tarihinde sigortalının çalışanı tarafından park edildiği yerden çalınmıştır. Soruşturma ve kovuşturma aşamasında alınan ifadelerde; çalınan ve kazaya karışan motosikletin kullanıcısı Şakir Yavuz tarafından motosikletin direksiyon kilidini kilitlemeden park edildiği, aşağıya indiğinde motosikletin yerinde olmadığını gördüğünü ve hemen kolluk kuvvetlerine haber verdiğini beyan ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacıya sigortalı aracı kullanımında bulunduran Şakir Yavuz’un aracın çalınmasını önlemek için alabileceği önlemleri alıp almadığı, atfı kabil ihmal veya kusuru bulunup bulunmadığı, park edilen yerin ve aracın özellikleri, çalınma yöntemi, olaya ilişkin varsa soruşturma ve kovuşturma evrakının değerlendirildiği, konusunda uzman bilirkişi kurulundan ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınarak KTK'nun 107 nci maddesi hükümleri de tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.'' gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur. C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ... nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile sigortalı dava dışı Özel Seram Diş Protez Laboratuar Hizmetleri İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ye ait motosikletin, Tekirdağ Çocuk Mahkemesi'nin 2012/232 Esas 212/347 Karar sayılı 19.02.2015 kesinleşme tarihli ilamına göre dava dışı suça sürüklenen çocuk ... tarafından çalındığı ve çift taraflı maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı, işbu kazanın meydana gelmesinde motosiklet sürücüsü ........., Özdemir’in %100 oranında kusurlu olduğu, motosikletin çalınmadan önceki sürücüsü .........,’un motosikletin çalınması olayında herhangi bir kusur ve ihmali olmadığı, kaza sonucunda davalı şirket nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı aracın hasarlandığı, davacı tarafından davalı ... şirketine bu kaza nedeniyle 24.09.2012 tarihinde 8.752,00 TL ödeme yapıldığı, kaza tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın teminat dışı kalan haller başlıklı A.3 maddesinin j bendine göre çalınan ve gasp edilen araçların sebep oldukları ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletenin sorumlu tutulamayacağı zararların teminat kapsamı dışında bırakıldığı, yine Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının “A.6” “maddesi “h” fıkrası gereği, “Çalınan veya gasp edilen araçların sebep oldukları ve Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar, aracın çalındığını veya gasp edildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talepler ile çalan ve gasp eden kişilerin taleplerinin,” teminat dışında olduğu, somut olayda kazanın ve hasarın meydana gelmesinde dava dışı işleten sıfatını haiz Özel Seram Diş Protez Laboratuar Hizmetleri İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ye 2918 sayılı Kanun'un 85 ve devamı maddeleri kapsamında atfedilebilir bir kusur bulunmadığı, motosikletin çalınmadan önceki sürücüsü Şakir Yavuz’un motosikletin çalınması olayında herhangi bir kusur ve ihmali olmadığı, yapılan ödemenin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği, davacı tarafça her ne kadar ödeme tarihinden itibaren faiz işletilmesi talep edilmiş ise de, ödeme tarihi itibariyle davalının iyi niyetli sebepsiz zenginleşen konumunda olduğu, en erken Tekirdağ Çocuk Mahkemesi'nin 2012/232 Esas 212/347 Karar sayılı kararının kesinleşme tarihi olan 19.02.2015 tarihi itibariyle faiz talebinde bulunulabileceği, buna karşılık davalının anılan ceza dosyasında taraf olmaması nedeniyle kesinleşme tarihinden haberdar olmasının mümkün olmadığı, davacı tarafından dava tarihinden önce davalıya başvuruda bulunulmadığı da nazara alındığında, davacının anılan kesinleşmiş mahkumiyet kararından en erken dava tarihi itibariyle haberdar olduğunun ve bu tarih itibariyle faiz ile sorumlu tutulabileceği gerekçesiyle davanın kabulü ile 8.752,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; talebin zamanaşımına uğradığını, kazaya sebebiyet veren motosikletin çalınmasında motosiklet işletenin ağır kusurunun bulunduğunu, motosiklet sürücüsü motosikleti evinin önüne park ettiğini ancak direksiyon kilidini kilitlemediğini beyan etmiş olup gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin açık ve net olduğunu, rapora karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, gerekli önlemlerin alınması haline motosikletin 16 yaşındaki bir çocuk tarafından çalınmasının mümkün olmadığını belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe: 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; sebepsiz zenginleşmeye dayalı istirdat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77 ve 82 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 91 ve 107 nci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine 29.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.