Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2023/6605 · K. 2023/9451

5. Hukuk Dairesi         2023/6605 E.  ,  2023/9451 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/121 Esas, 2023/134 Karar I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesinin 22.03.2023 Tarihli ve 2022/477 Esas, 2023/174 Karar Sayılı Kararı Davanın hizmet tespitine ilişkin olduğu, kesin yetki kuralının olduğu, tarafların da kabulünde olduğu üzere işin yapıldığı yerin ... olduğu, İş Mahkemelerinde yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yere göre belirlenmekte olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. B. ... İş Mahkemesinin 15.05.2023 Tarihli ve 2023/121 Esas, 2023/134 Karar Sayılı Kararı Davanın, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin tespitine ilişkin olduğu, davanın niteliği itibariyle kesin yetki kuralının bulunmadığı ve cevap dilekçesinde de davalının her hangi bir yetki itirazında bulunmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde davanın ilk açıldığı yer olan İstanbul Anadolu Mahkemesi yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, 5510 sayılı Kanun'un geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (506 sayılı Kanun) uyarınca sigortalılık başlangıcının tespiti istemine ilişkindir. B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir. 2. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun “Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.” 3. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.” 4. 6100 sayılı Kanun'un “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.” 5. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir: “(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir. (2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. (3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir. (4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.” C. Değerlendirme 1. Dosya kapsamından, uyuşmazlığın hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti istemine ilişkin olduğu ve dava dilekçesi ve dosya kapsamından kesin yetkinin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. 2. Sigortalılık başlangıcının tespiti istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme birinci olarak 7036 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince işin (hizmetin) yapıldığı yer mahkemesi, ikincisi, yine 7036 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile genel yetki kuralını düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince işverenin (davalının) ikametgahı mahkemesi, üçüncüsü genel yetki kuralını düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince ...'nun merkezi bulunduğundan Ankara Mahkemeleri, dördüncüsü ise 6100 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi gereğince hizmetin geçtiği yerin bağlı olduğu ... şubesinin bulunduğu yer mahkemesidir. 3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer. 4. Somut olayda, davanın İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesinde açıldığı, davalının yetki itirazında bulunmadığı, mahkemece re'sen yetkisizlik kararı verildiği anlaşılmakla, uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğincen İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 23.10.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.