Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/6736 · K. 2024/1927

4. Hukuk Dairesi         2023/6736 E.  ,  2024/1927 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/36 E., 2021/321 K. DAVACILAR : 1-... 2-... DAVALILAR :1-... 2-... 3-Anadolu Sigorta A.Ş. 4-Hür Sigorta A.Ş 5-Groupama Sigorta A.Ş. 6-... DAVA TARİHİ : 27.06.2011 HÜKÜM/KARAR : Davanın kısmen kabulü Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan )17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili ve davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; 13.09.2010 tarihinde davacıların oğlunun yolcu olarak bulunduğu davalı ...’e ait, davalı ... A.Ş’ye trafik sigorta poliçesi ile sigortalı araç ile diğer davalıların sürücü ve trafik sigortacısı olduğu araçların karıştığı kaza sonucu davacılarının oğlunun vefat ettiğini, davacıların ölen oğullarının desteğinden yoksun kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalma kaydı ile her bir davacı için 500,00 TL defin, 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının müşterek ve müteselsilen tüm davalılardan, her bir davacı için 22.500,00 TL manevi tazminatın müşterek ve müteselsilen tüm davalılardan (sigorta şirketi davalılar poliçe limitleri dahilinde sorumlu olmak üzere) kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsilini talep etmiş; 19.04.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini davacı baba için 101.594,72 TL'ye, davacı anne için 195.768,47 TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAP Davalılar vekilleri ve davalı ... cevap dilekçelerinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 21.04.2015 tarihli ve 2011/383 Esas, 2015/159 Karar sayılı kararı ile; davalılar ... ve Anadolu Sigorta A.Ş. hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davasının reddine, taleple bağlı kalınarak her bir davacı için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 500,00 TL cenaze gideri maddi tazminatının diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, her bir davacı için ayrı ayrı 22.500,00 TL manevi tazminatın davalı ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davacıların fazlaya ait maddi tazminat haklarının saklı tutulmasına, hükmedilen tazminatlara davalılar ... ve... yönünden 13.09.2010 olay tarihinden, davalı ... şirketleri yönünden dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, davalı ... şirketlerinin poliçe limitleriyle sorumlu tutulmasına karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı Hür Sigorta A.Ş vekili ile davalı Groupama Sigorta A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 06.10.2020 tarihli ve 2019/582 Esas, 2020/5163 Karar sayılı ilamı ile davalı Hür Sigorta A.Ş vekilinin maddi tazminata ilişkin temyiz dilekçesinin mahkeme hükmünün miktar itibariyle kesin olması nedeniyle reddine, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek "Somut olayda, mahkemece birden fazla aktüer kök ve ek rapor alınmış olup taleple bağlı kalınarak hüküm kurulmuş ve davacı tarafın fazlaya dair maddi tazminat talepleri saklı tutulmuş ise de; hangi tarihili aktüer raporunun benimsendiği gerekçede belirtilmeyerek hükümde muğlaklık oluşturulduğu; davalı ... ve davalı ... A.Ş. aleyhinde açılan manevi tazminat davasının reddi nedeniyle adı geçen davalılar lehine hükmedilen vekalet ücretinin karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirlenen tutardan yüksek olduğu, Mahkemece reddedilen manevi tazminat talebi yönünden nisbi hesaplama yapılarak 5.250,00 TL ücreti vekaletin davacılardan alınarak davalılar ... ve Anadolu Sigorta A.Ş lehine takdir olunduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 10. maddesinde manevi tazminat red vekalet ücretinin maktu ücreti geçemeyeceğinin ve AAÜT 10.maddesinin 3. fıkrasında manevi tazminat davalarının tamamının reddi durumunda avukatlık ücretinin, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunacağının düzenlendiği, ikinci kısmın ikinci bölümünde de Asliye Mahkemelerinde takip edilen davalar için 1.500,00 TL vekalet ücretinin belirlendiği, bu durumda mahkemece davalılar ... ve Anadolu Sigorta A.Ş lehine manevi tazminat yönünden 1.500,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 5.250,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin isabetli olmadığı, davalı Hür Sigorta A.Ş ile davalı Groupama Sigorta A.Ş.'nin kazaya neden olan karşı araçların trafik sigortacısı olduğu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları’na göre davalı ... şirketlerinin manevi tazminattan sorumlu olmadığı gibi manevi tazminata ilişkin harçtan ve vekalet ücretinden de sorumlu olmadığı, mahkemece alınması gereken bakiye harcın tamamından ve manevi tazminata ilişkin vekalet ücretinden davalı ... şirketleri Hür Sigorta A.Ş ile davalı Groupama Sigorta A.Ş’nin de sorumlu tutulmasının doğru olmadığı; Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları’na göre davalı ... şirketinin manevi tazminattan sorumlu sorumlu olmadığı, davacı tarafından bu durum gözetilmeksizin davalı ... şirketinden manevi tazminat talep edildiği, ancak, mahkemece, davalı ... şirketinden manevi tazminat talep edilmiş olmasına ve manevi tazminat talebinin sadece gerçek kişilerle sınırlı olarak kabul edilmiş olmasına rağmen hakkındaki manevi tazminat talebi reddedilen davalı ... Groupama Sigorta A.Ş. lehine de vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 06.07.2021 tarihli ve 2021/36 Esas, 2021/321 Karar sayılı kararı ile; davalılar ... ve Anadolu Sigorta A.Ş. hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davasının reddine, davacı ... için 101.594,72 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 500,00 TL cenaze gideri maddi tazminatının, davacı ... için 195.768,47 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 500,00 TL cenaze gideri maddi tazminatının diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, her bir davacı için ayrı ayrı 22.500,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili ve davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili temyizi dilekçesinde; kusur konusunda ihtilaf olduğu, ilk mahkeme kararının Yargıtay tarafından hangi hesap raporunun benimsendiğinin belirtilmediği gerekçesi ile bozulduğu, bozma kararından akabinde ise mahkeme tarafından Yargıtayın bu gerekçesi "bilirkişi raporları arasındaki çelişki olarak" yorumlandığı ve ek bir rapor daha aldırıldığı, ancak alınan bu raporda ilk yapılan yargılamada davacı tarafından yapılmayan itirazların göz önünde bulundurulmadığı, zira ilk yargılamada davacı tarafından PMF Yaşam Tablosuna dayanarak yapılan hesaplamaya itiraz edilmemiş olmasına (yargılama bu açıdan kesinleşmiş) rağmen yeni raporda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönetimine göre hesap yapılması ve bu hesaptan da karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, usuli kazanılmış hakların gözetilmediği, poliçe limitinin açıkça belirtilmediği, desteğin gelirinin hatalı hesap edildiği, hiçbir somut belge olmamasına rağmen müteveffanın gelirinin asgari ücretin 1.5 katı üzerinden hesaplanmasının kabul edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili temyizi dilekçesinde; TRH 2010 Yaşam Tablosu kullanılarak yapılan hesaplamayı kabul etmediklerini, halen uygulamada PMF 1931 Yaşam Tablosu kullanılmakta olduğundan PMF 1931 Yaşam Tablosu'na göre yapılan hesaplamanın kabul edilmesi gerektiğini, desteğin gelirinde SGK hizmet dökümüne itibar edilmesi gerekirken asgari ücretin 1,5 katı kazanç elde ettiği varsayımı ile yapılan hesaplama doğrultusunda hüküm kurulmuş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davalıların kusur sorumluluğuna göre tazminat miktarlarının tespit edilmesi gerektiğini, her aracın kusuru ve sorumlulukları farklı olup kusur ve sorumluluk paylaştırması yapılmaksızın karar teşkilinin tarafları haksız yere sorumluluk altına sokacağını, bozma gerekçesine göre yeniden yapılan yargılamada sadece hangi tarihli aktüer raporunun benimsendiği açıklanarak hüküm kurulması gerektiğini, dosyanın hesap bilirkişi incelemesine gönderilerek yeniden destekten yoksunluk tazminatı yapılmış olmasının hatalı olduğunu, davalı tarafın usuli kazanılmış haklarının korunmadığını, müvekkilinin sigorta şirketi olması sebebiyle manevi tazminat sorumluluğunun bulunmadığını, buna rağmen hiçbir ayrıma gidilmeksizin müvekkili sigorta şirketinin de tüm yargılama giderlerinden ve harçtan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacılar desteğinin yolcu olduğu, davalı ...'a ait, davalı ... A.Ş. tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araç ile diğer davalıların sürücü, işleten ve trafik sigortacısı olduğu araçların karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı, defin gideri ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme 1. Bozma sonrası mahkemece verilen kararın bozmaya uygun olması, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili ve davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Bir davada mahkemenin veya tarafların yapmış oldukları bir usul işlemi nedeniyle taraflardan biri lehine, dolayısıyla diğeri aleyhine doğan ve gözetilmesi zorunlu olan hakka, usuli kazanılmış hak denilir. Bu nedenle mahkeme kararının, Yargıtay ilgili hukuk dairesi tarafından bozulmasından ve yerel mahkemece bozmaya uyulmasından sonra, mahkemece, hükmün Yargıtay bozma kararı dışında kalarak kesinleşmiş olan kısımları hakkında yeni bir karar verilemez. Somut olayda; Daire bozma ilamından önceki alınan bütün hesap raporlarında PMF-1931 Yaşam Tablosunun esas alındığı, Dairece de kullanılan hesap tablosu ile ilgili bir bozma nedeni yapılmadığı, karara esas alınan raporun muğlak olması nedeni ile mahkeme kararının bozulduğu anlaşılmaktadır. Daire bozması sonrası alınan ve karara esas teşkil eden 25.03.2021 tarihli hesap raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant kullanılarak ve asgari ücretin 1,5 katı üzerinden seçenekli olarak hesap yapılmış ve mahkemece de TRH 2010 Yaşam Tablosu kullanılan seçenek benimsenmiştir. Mahkemece, TRH 2010 Yaşam Tablosunun esas alındığı seçeneğin benimsenmesi, PMF-1931 Yaşam Tablosu bakımından temyiz eden davalı ... şirketlerinin usuli kazanılmış haklarına aykırılık teşkil etmektedir. O halde, mahkemece, temyiz eden davalı ... şirketleri bakımından Daire bozma sonrası alınan 25.03.2021 tarihli hesap raporundaki PMF-1931 Yaşam Tablosu kullanılarak ve asgari ücretin 1,5 katı üzerinden yapılan hesap seçeneği (davacı anne Huriye için 120.819,17 TL, davacı baba ... için 76.511,62 TL ) esas alınarak karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. 3.Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları’na göre davalı ... manevi tazminattan sorumlu olmadığı gibi manevi tazminata ilişkin harçtan ve vekalet ücretinden de sorumlu değildir. Daire bozma ilamında beşinci bent ile de; davalı Hür Sigorta A.Ş ile davalı Groupama Sigorta A.Ş.'nin kazaya neden olan karşı araçların trafik sigortacısı olduğu, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları’na göre davalı ... şirketlerinin manevi tazminattan sorumlu olmadığı gibi manevi tazminata ilişkin harçtan ve vekalet ücretinden de sorumlu olmadığı, mahkemece alınması gereken bakiye harcın tamamından ve manevi tazminata ilişkin vekalet ücretinden davalı ... şirketleri Hür Sigorta A.Ş ile davalı Groupama Sigorta A.Ş’nin de sorumlu tutulmasının doğru olmadığı bozma nedeni yapılmıştır. Bu husus, açık bozma nedeni yapıldığı halde, mahkemece bozma gereği yerine getirilmeyerek manevi tazminata ilişkin harçlardan da davalı Hür Sigorta A.Ş.'nin sorumlu tutulması doğru görülmemiştir. VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili ve davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili ve davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin; (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Hür Sigorta A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar Hür Sigorta A.Ş. ve Groupama Sigorta A.Ş. iadesine, Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.