Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/6778 · K. 2023/8932

10. Hukuk Dairesi         2023/6778 E.  ,  2023/8932 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... İşletme Müdürlüğüne bağlı Muradiye Orman Fidanlığına ait 2667.45 sicil sayılı işyerinde 26.02.2008 – 22.12.2014 tarihleri arasında bildirilen çalışmalarının dışında devamlı ve kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... vekili, öncelikle davanın hak düşürücü süre, yetki ve görev yönünden incelenerek esasa girilmeksizin usulden reddinin gerektiğini, davacının Muradiye Orman Fidanlık Müdürlüğü’nde (Mühendisliği) iddia edilenin aksine hizmet akdine bağlı olarak çalışmadığını, davacıyla idare arasında düzenlenen sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu, istisna akdi ve hizmet akdinin birbirinden farklı olduğunu, davacının Muradiye Orman Fidanlık Müdürlüğünde yaptığı fidan dikme, gübreleme, ot alma, tohum toplama, fidan tüplerini hazırlama gibi işlerin eser meydana getirmeye dayalı olduğunu, 09.01.2011 tarih ve 27810 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ağaçlandırma, Erozyon Kontrol ve Silvikültür İşlerinde Birim Fiyat Usulü İl Hizmet Alımlarına Dair Yönetmeliğin hükümleri gereği birim fiyat usulü hizmet satın alındığını, davacı yüklenicinin Muradiye Orman Fidanlık Müdürlüğünde 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 40 ıncı maddesi hükmü ve Ağaçlandırma, Erozyon Kontrolü ve Silvikültür İşlerinde Birim Fiyat Usulü ile Hizmet Alımına İlişkin Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3/a maddesi gereği çalıştığını, belirtilen kanun ve yönetmelik hükümleri gereği davacının sigortalı olamayacağını, 5510 sayılı Kanun'un Ek-5.maddesiyle tarım ve orman işlerinde çalışanlara sigortalılık imkanı sağlandığını, yüklenici olarak işveren olduğunu, davacının çalışmalarının sürekli olmadığını, yılın belli aylarında çalıştığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir. 2.Fer’i müdahil SGK Başkanlığı, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, Kurumun kayıtlarının aksinin davacı tarafından eş değer yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, "Davanın kabulü ile davacı ... Varol'un davalı işveren ... ... İşletme Müdürlüğüne bağlı Muradiye Orman Fidanlığında 26.02.2008 ile 18.12.2014 tarihleri arasında toplamda 2460 gün çalıştığı, bu çalışmaların 700 gününün SGK'ya bildirildiği, baki kalan 1760 günün bildirilmediğinin ve bildirimi yapılmayan günlerde cari asgari ücret aldığının tespitine, " karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... vekili, davanın öncelikle hak düşürücü süre, yetki ve görev yönleri ile incelenerek esasa girilmeksizin usulden reddi gerektiğini, davacı yüklenicinin Muradiye Orman Fidanlık Müdürlüğünde 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 40 ıncı maddesi hükmü ve Ağaçlandırma, Erozyon Kontrolü ve Silvikültür İşlerinde Birim Fiyat Usulü ile Hizmet Alımına İlişkin Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3/a maddesi gereği çalıştığını, davacı ile idare arasında akdedilen sözleşmenin, eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu, davacının, sigortalılık durumu, işe giriş bildiriminin yapılmaması ve benzeri konularda Muradiye Orman Fidanlığı Müdürlüğü (Mühendisliği)nin herhangi bir sorumluluğu bulunmayıp bu iş ve işlemlerin, fidanların toplanması, tüpleme çalışmaları, tohum toplanması ve benzeri işleri üslenen, davacı yüklenici (hizmet sunucusu) tarafından yerine getirilmesi gerektiğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, Kurum kayıtları resmi ve yazılı belge niteliğinde olup aksinin yine aynı nitelikteki delillerle mümkün olduğunu, yazılı deliller karşısında tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği gibi işverenin dahi kabul beyanına göre hüküm kurulamayacağını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davanın kısmen reddine karar verildiğinden müvekkili kurum lehine ücreti vekalet ve yargılama giderine hükmedilmesi gerekirken aksi yönde verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, resmi evrak niteliğindeki kurum belgelerinin hiçbirinin dikkate alınmadığını, davacı tanıklarının soyut beyanları ile hukuk ve hakkaniyete aykırı olan bilirkişi raporunun tanzim edildiğini, hatalı ve çelişkili bilirkişi raporunun hükme esas alınması usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ve feri müdahil kurum vekilleri istinaf başvurularının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/8 inci maddesidir. 3. Değerlendirme Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İnceleme konusu davada; davacı, davalı işveren nezdinde kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş olup Mahkemece yazılı gerekçelerle tanık beyanları esas alınarak yılın tamamında aralıksız çalışıldığının kabulü ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görülmemektedir. Bu bakımdan; davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu da göz önünde tutularak, çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır. Ayrıca, talep konusu döneme ilişkin, dosya içerisinde yer alan ve davacının da imzasını taşıyan sözleşmelerde yapılacak işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin belirtildiği ve ödemelerinde bu süreleri kapsar şekilde yapıldığı anlaşılmakla davacıya, sözleşmeler arasındaki dönemlere ilişkin ödeme belgesi bulunup bulunmadığı sorulmalı, diğer taraftan söz konusu dönemlerde çalışmanın devam edip etmediği, devam etmiş ise bu dönemlere ilişkin ödemelerin ne şekilde, ne zaman yapıldığı araştırılarak, bu hususlar hakkında ayrıntılı bilgi ve bulunabildiği takdirde ödeme belgeleri davalı işverenden getirtilmeli ve belirtilen hususlarda davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, şef, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalıdır. Şayet sözleşme arasındaki dönemlere dair çalışmanın varlığı kanıtlanamadığı takdirde, hizmet akdinin kesintiye uğradığının kabulü ile kesintinin gerçekleştiği yıl sonu itibariyle dava tarihine kadar beş yıllık hak düşürücü sürenin geçip geçmediği değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmektedir. Açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin Mahkemece, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.