Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/7715 · K. 2023/12228

4. Hukuk Dairesi         2023/7715 E.  ,  2023/12228 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/605 Değişik İş, 2021/604 Karar HÜKÜM/KARAR : Davalının İtirazının Reddine Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline ait aracın 27.09.2020 tarihinde Kocaeli Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü tarafından, Muharrem Koyunluğu'nun teşebbüs sahibi olduğu yediemin deposuna çekildiğini, aracın teşebbüs sahibinin muhafazası altındayken 30.09.2020 tarihine yandığının otopark görevlisi tarafından müvekkiline bildirildiğini, kolluk kuvvetince tutanak tutulduğunu, aracın yediemin deposuna teslim edilmesinden sonra araçtaki motor sisteminin kısa devre yapmasını engelleyecek akü başlığı gibi ekipmanların araçtan ayrılmadığını, şiddetli yağmura maruz kalan araç üzerine branda çekilmediğini, yangın neticesinde aracın tam zayi olduğunu, Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde yediemin deposu otoparklarının korunaklı, su birikintisini önleyecek şekilde kaplanmış olması, uygun ve yeterli havalandırma sisteminin bulunması, yangına karşı yeterli ekipmanın bulunması, deponun tamamını kapsayan ve en az üç ay öncesine kadar kayıt verebilen güvenlik kamera sisteminin bulunması asgari şart olarak düzenlenmesine rağmen yediemin deposu işleten teşebbüsün gerekli tedbirleri almaması nedeniyle tam kusurlu olduğunu, yediemin deposunun davalı ... nezdinde 26.02.2021 tarihine kadar Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davacının 25.09.2020 tarihinde satın aldığı aracın tescilini gerçekleştirmiş olduğunu, davalıya başvuru yapılmasına karşın cevap verilmediğini, araç bedeli bilirkişi raporuyla tam olarak belirlendiğinde artırılmak üzere şimdilik 5.500,00 TL tazminatın yangın tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 08.05.2021 tarihli bedel artırım dilekçesiyle talebini 135.000,00 TL'ye artırmıştır. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili tarafından dava dışı otopark işleticisinin mesleki faaliyeti esnasında üçüncü kişilere vereceği zararları temin etmek üzere KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Poliçesi düzenlendiğini, aracın belirlenemeyen bir nedenle yanması sonucu oluşan zararın bu poliçe teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceğini, poliçe ile sigortalı iş yerine bırakılan motorlu aracın üçüncü şahıslara vereceği zararın teminat kapsamına alındığını, aracın kendisinde meydana gelen zararın teminat kapsamında bulunmaması nedeniyle davacının talebinin reddedildiğini, poliçe özel şartlarda teminat kapsamının "teşebbüs sahiplerinin kendilerine bırakılan motorlu araçların sebep olacakları zarardan doğan sorumluluklarını Karayolları Trafik Kanunu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarına göre ancak adı geçen şartların 3 üncü maddesinin h fıkrası aksine olmak üzere, yine poliçede gösterilen teminat limitlerine kadar karşılar. Söz konusu genel şartlarda ifade edilen işleten tabiri, bu sigorta bakımından teşebbüs sahibi yerine geçer" şeklinde tarif edildiğini, ZMMS Genel Şartlarının "teminat dışında kalan haller" başlıklı 3 üncü maddesinin (h) fıkrasında "motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyetlerde bulunan teşebbüslere, gözetim, onarım, bakım, alım satım, araçta değişiklik yapılması amacıyla veya benzeri bir amaçla bırakılan aracın sebep olacağı zararlara ilişkin her türlü taleplerin" ZMMS kapsamı içerisinde yer almadığının belirtildiği, böylece ZMMS ile teminat kapsamı dışına bırakılmış bu durumun, müvekkilince düzenlenmiş olan KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, sonuç olarak işletmeye bırakılan araçta meydana gelen zararın teminat kapsamı dışında olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... şirketinin yangında zarara uğrayan aracın bulunduğu yediemin deposu işletenin KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk sigortacısı olduğu, alınan bilirkişi raporunun benimsendiği gerekçesiyle başvurunun kabulü ile 135.000,00 TL tazminatın 10.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir. IV. İTİRAZ A. İtiraz Yoluna Başvuranlar Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur. B. İtiraz Sebepleri Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davaya konu poliçede meydana gelen zararı karşılamaya yönelik teminat verilmediği, motorlu aracın teşebbüs sahibinin sorumluluğunda bulunduğu sırada üçüncü kişilere vereceği zararların teminat kapsamında olduğu, mesleki faaliyet sorumluluk poliçesinin ZMMS Genel Şartlarının teminat dışında kalan haller başlıklı 3 üncü maddesinin (h) fıkrasında teminat kapsamı dışında bırakılan riski teminat kapsamına almak üzere düzenlenmiş bir poliçe olduğunu, poliçenin bir sorumluluk poliçesi olup işletmeye bırakılan araçları her türlü riske karşı koruyan bir mal sigortası olmadığını, işletmeye bırakılan araçta değil işletmeye bırakılan aracın sebebiyet verdiği zararın teminat içinde olduğunu, başvurunun reddi gerektiğini, ayrıca aracın akü kutup başlıklarının çıkarılması ve üzerinin branda ile kapatılması gereken bir araç da olmayıp hiçbir teknik arızası olmayan bir araç olduğunu belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının teminat dışı halleri düzenleyen (m) bendinde "2918 sayılı Kanun'un 104 ve 105 inci maddelerinde düzenlenen sorumlulukların teminat dışı bırakıldığı, teminat dışı bırakılan işbu sorumluluk için mesleki faaliyet sigortası yapılması gerektiği, davalı ... tarafından düzenlenen poliçenin, poliçe konusu iş yerinde bulunan araçların uğrayacağı hasarlar için düzenlendiği gerekçesiyle davalının itirazının reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı yaptığı itiraz başvurusunda bildirdiği sebeplere ilaveten bilirkişi raporuna karşı 11.05.2021 tarihinde itiraz edildiği, bu dilekçede bilirkişi raporunun kabul edilmediğinin bildirildiği, ancak kararda rapora itiraz edilmediğinin belirtildiği, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Poliçesi ile teminat altına alınan otoparka trafik ekiplerince 27.09.2020 tarihinde bırakılan davacıya ait aracın 30.09.2020 tarihinde çıkan yangın sonucu zarar görmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Kanun'un 85 ve 104 üncü maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 66, 561 ve 579 uncu maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.6. maddesi (m) bendi, Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği, KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme Davacı; trafik ekiplerince 27.09.2020 tarihinde otoparka bırakılan aracın 30.09.2020 günü çıkan yangında yandığını, yediemin deposunun gerekli tedbirleri almadığını, yediemin deposunun davalı tarafından düzenlenen poliçe kapsamında sigortalı olduğunu belirterek talep ettiği sigorta bedelinin davalı nezdinde düzenlenmiş olan 26.02.2020 başlangıç-26.02.2021 bitiş tarihli KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Poliçesinden kaynaklandığını belirtmiştir. Uyuşmazlığa konu KTK Zorunlu Mali (Mesleki F.) Sorumluluk Sigorta Poliçesi; "Motorlu Araçlarla İlgili Mesleki Faaliyet Sigortası, motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan ve poliçede isim ve unvanı ve aracı elinde bulundurma amacı yazılı teşebbüs sahiplerinin, kendilerine bırakılan motorlu araçların sebep olacakları zararlardan doğan sorumluluklarını Karayolları Trafik Kanunu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası genel şartlarına göre ancak adı geçen şartların 3. maddesinin h fıkrası aksine olmak üzere, yine poliçede gösterilen teminat limitlerine kadar karşılar. Söz konusu Genel Şartlarda ifade edilen işleten tabiri, bu sigorta bakımından teşebbüs sahibi yerine geçer" şeklinde düzenlenmiştir. 2918 sayılı Kanun'un 104 üncü maddesine göre; "Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan teşebbüslerin sahibi, gözetim, onarım, bakım, alım-satım, araçta değişiklik yapılması amacı ile veya benzeri bir amaçla kendisine bırakılan bir motorlu aracın sebep olduğu zararlardan dolayı; işleten gibi sorumlu tutulur. Aracın işleteni ve araç için zorunlu mali sorumluluk sigortası yapan sigortacısı bu zararlardan sorumlu değildir. Yukarıda yazılı teşebbüs sahipleri kendilerine bırakılan motorlu araçların tümünü kapsamak üzere esasları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilecek bir zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaya ve denetimlerde bu sigortanın yapıldığını belgelemeye mecburdurlar. İşletenin sorumluluk sigortasına ilişkin hükümler, burada da uygulanır" Böylece 2918 sayılı Kanun'un 104 üncü maddesi kapsamında teminat verilmesi durumunda sigortacı, motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan teşebbüs sahibine düşen hukuki sorumluluğu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları kapsamında teminat altına alır. Söz konusu motorlu aracın teşebbüs sahibinin sorumluluğunda bulunduğu sırada üçüncü kişilere vermiş olduğu anılan Genel Şartlar kapsamına giren zararlar, hasar tarihinde yürürlükte olan motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar için belirlenen sigorta limitlerine kadar teminat altına alınmıştır. Garaj ve otopark işletenler 2918 sayılı Kanun'un 104 üncü maddesine göre motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar olup kendilerine bırakılan bir motorlu aracın sebep olduğu zararlardan dolayı işleten gibi sorumludurlar. Buna göre garaja veya otoparka bırakılan araç, aracı bırakanın izni olmaksızın otopark işletmecisi veya orada çalışanlardan biri tarafından kullanılırsa veya bu kullanma sırasında araç trafik kazasına karışıp üçüncü kişilere zarar verirse otopark işletmecisi işleten gibi sorumlu olur (2918 sayılı Kanun m. 85). Ayrıca çalıştırdığı kişilerin otoparka bırakılan araçla yaptıkları kazalardan dolayı 6098 sayılı Kanun'un 66 ncı maddesi uyarınca kendi kusuru gibi sorumlu olur (2918 sayılı Kanun m. 85/son). İşletmeci, bu sorumluluğu için otoparka bırakılan araçların tümünü kapsamak üzere Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilen zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (2918 sayılı Kanun m. 104/2). Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları teminat dışı hallere ilişkin A.6 maddesi (m) bendi; "2918 sayılı Kanun'un 104 üncü ve 105 inci maddelerinde düzenlenen sorumluluklar (bu maddeler kapsamına dahil durumlar bu amaçla yaptırılan zorunlu mali sorumluluk sigortasına tabidir" şeklinde düzenlenmiştir. 6098 sayılı Kanun'un 561 ve devamı maddelerinde ise saklama sözleşmesi (vedia) düzenlenmiş olup, aracın otoparka teslim edilmesi ile malikin işleten sıfatı kalkar. Garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenler ardiyeci olarak, kendilerine bırakılan motorlu taşıtların zarara uğramasından veya çalınmasından sorumludur. Somut olayda araç trafik ekiplerince yediemin otoparkına bırakılmış olup davacı ile otopark işletmesi arasında bir saklama sözleşmesi bulunmamaktadır. Hâl böyle olunca aradaki hukuki ilişki 6098 sayılı Kanun'un 526 ncı vd. Maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme olarak nitelendirilebilecektir. Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği'nin 16 ncı maddesinde lisans sahibinin yükümlülükleri düzenlenmiş, 17 nci maddesinde lisans sahibinin lisans kapsamındaki hizmetlerin yerine getirilmesi sırasında doğan zararlardan sorumlu olduğu, 30 uncu maddesinde depo işleticisinin muhafaza altına alınan mallar için Hazine Müsteşarlığı tarafından yayımlanan Yangın Sigortası Genel Şartları ile Hırsızlık Sigortası Genel Şartları çerçevesinde yangın, duman, yıldırım, infilak, deprem, grev, lokavt, halk hareketleri, kötüniyetli hareketler ve terör, su sel baskını, fırtına, kar ağırlığı, yer kayması, kara deniz hava taşıtları çarpması ile emniyeti suistimal ve hırsızlık rizikolarına karşı sigorta yaptırmak zorunda olduğu, bu poliçelerde sigortalının daini mürtehin Bakanlık olmak üzere hasarın meydana geldiği tarihteki mudi olduğu düzenlenmiştir. Aynı maddeye göre depoda sigorta kapsamında giren bir hasar meydana gelmesi durumunda depo işleticisi bu durumu ve muhtemel zarar miktarını derhal Bakanlığa ve ilgili sigorta şirketine bildirir. Somut olayda; davacı her ne kadar aracında oluşan hasarın davalı nezdinde düzenlenmiş Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında karşılanmasını talep etmekte ise de, aracın kendisinde meydana gelen zarara poliçe kapsamında teminat verilmemiş olup teşebbüs sahibine bırakılan motorlu aracın üçüncü şahıslara vereceği zararlar teminat kapsamındadır. Hâl böyle olunca; dava konusu olay trafik kazası sonucu oluşmayıp trafik ekiplerince davalı ... nezdinde KTK Zorunlu Mali (Mesleki Faaliyet) Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalı otoparka çekilen davacıya ait aracın muhafaza altında bulunduğu sırada çıkan yangın sonucu zarar gördüğü, davacının dayandığı poliçeye göre davalı ... şirketinin otoparka bırakılan motorlu aracın sebep olacağı zararları teminat altına aldığı, somut olayda ise davacıya ait aracın zarar gördüğü dikkate alındığında; davacı tarafça dayanılan poliçenin mahiyet ve kapsamı ve riskin mahiyetine göre davalının sorumluluğu bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir. VI. KARAR Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 20.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.