V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü süre itirazının dikkate alınmadığını, davacının iddia ettiği çalışmaların kesintili olduğunu ve bu nedenle talep edilen ilk dönem için hak düşürücü süre geçmiş olduğunu, davacının diğer davalılar yanında hizmet ilişkisi kapsamında çalışmadığını, komşu işyeri tanıkları da davacıyı tanmadıklarını beyan ettiklerini, davalılar yanında çalışan olmadığından bordrolu tanık da dinlenemediğini, çevre araştırmasında ise davacının tanınmadığı şeklinde bilgi verildiğini, bu nedenlerle Yerel mahkemece verilen kararın usul ve Kanun'a uygun olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
Davalılar vekili, istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalı işverenler ... ve ... yanında 28.12.2004- 02.11.2007 tarihleri arasında, davalı ... İnşaat Tic. Ltd. Şti yanında 02.11.2007-31.12.2014 tarihleri arasında, tekrar 01.01.2015- 13.05.2015 tarihleri arasında davalılar ... ve ... yanında geçen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işverenlerin yanında 28.12.2004 - 13.05.2015 tarihleri arasında çalıştığını, ancak feri müdahil Kuruma sigortalılığının bildirilmediğini beyanla, davalı işverenler ... ve ... yanında 28.12.2004 - 02.11.2007 tarihleri arasında, davalı ... İnşaat Tic. Ltd. Şti. yanında 02.11.2007 - 31.12.2014 tarihleri arasında, tekrar 01.01.2015 - 13.05.2015 tarihleri arasında davalılar ... ve ... yanında sigortasız olarak çalışmasının tespitinin talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davacının 28.12.2004 - 02.11.2007 tarihleri arasındaki dönem yönünden davalılara ait işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece yapılacak iş; 28.12.2004 - 02.11.2007 tarihleri arasındaki dönem yönünden her ne kadar kolluk tarafından araştırma tutanağı ile davalılara ait "Savaş Mah. 46. Sokak Renin Apartmanı ..." adresinde komşu işyeri tanığı olarak tespit edilen Mehmet Hanifi Nizamğlu ile ... dinlenilmiş ise de, mahkeme huzurunda verdikleri ifadelerinde davacının çalışmaları hakkında bilgi sahibi olmadıklarının tespit edildiği, dosya kapsamına göre anılan dönem yönünden yeterli tanık beyanının da bulunmadığı nazara alınarak vergi dairesi, feri müdahil Kurum ve kolluk vasıtası ile daha fazla komşu işyeri tanıklarının tespiti yapılmalı, komşu işyeri sahiplerinin yeteri kadarının ifadesine başvurulmalı, ayrıca davalılara ait işyerinin Mimarlık-Mühendislik faaliyetleri üzerine kurulu olduğu anlaşılmakla davalıların Belediye Başkanlığı, Tapu Müdürlüğü gibi resmi dairelerde işlemlerinin takibinde davacının davalılar adına işlem yapıp yapmadığı, evrak kabul edip etmediği hususları kendisinden sorulmak suretiyle varsa 28.12.2004 - 02.11.2007 tarihleri arasında davacı adına resmi kayıtların da getirtilerek, davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işverenler nezdinde çalışıp çalışmadığı bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.
