Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/8244 · K. 2023/9830

10. Hukuk Dairesi         2023/8244 E.  ,  2023/9830 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2458 E., 2023/1020 K. HÜKÜM/KARAR: Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 8. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/402 E., 2021/393 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 10.05.2005 - 24.08.2012 tarihleri arasında ... Seyahat Petrol ...Limited Şirketi'nde, 24.08.2012 - 24.05.2018 tarihleri arasında ise ... Emlek ... Ltd Şti'nde şoför olarak kesintisiz çalıştığını, davalı ... Seyahat Petrol ... Limited Şirketi'nin isim değiştirerek ... Emlek Tur...Ltd. Şti. olduğunu, davacının aynı koşullarda çalışmaya devam ettiğini, sigorta primlerinin 04.01.2015 - 23.12.2016 tarihleri arasında yatırıldığını, son dönemlerde sigorta primlerinin hiç yatırılmadığını ileri sürerek, Kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti ile eksik yatırılan sigorta primlerinin davalılardan müteselsilen alınmasına karar verilmesini istemiştir. II.CEVAP Davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin ...'dan ...'ya otobüs seferleri düzenlediğini, ...'dan hareket eden otobüsün sabah 06:30'da ...'ya ulaştığını, davacının çalıştığı dönemde, 06:30'da otobüs ile gelen yolcuları kendi aracı ile merkezde bulunan benzinlikten alarak sırasıyla Beyyurdu köyü, Yükselen köyü,..köyü, Kale köyü, Ellesaç köyüne servisle götürdüğünü, bu köylerden topladığı yolcuları da ...'ya getirdiğini, sabah 06:30'da başlayan bu seferin 09:00'da bittiğini, davacının çalışma saatlerinin 06:30-09:00 arası olduğunu, haftanın her günü ...'dan ...'ya otobüs seferinin olmadığını, bu otobüs seferlerinin davacı tarafından yapılmadığını, yaz tatillerinde haftada 3 gün, bazı aylarda ise haftada maksimum 2,5 saat çalıştığını, kış günlerinde otobüs seferi olmadığından çalışmadığını, öte yandan davacının 25.08.2012-23.12.2016 dönemlerinde ...köyünde muhtar olarak görev yaptığını belirterek, davanın reddini istemiştir. Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; çalışma olgusunun yöntemince ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI Tüm dosya kapsamı, tanık anlatımları ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının, davalı ... Petrol ... Ltd. Şti.'de 05.06.2006-24.08.2012 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığı, davalı yönünden istemin bu kısmının kabulünün gerektiği, ara bulucu tarafından düzenlenen tutanak uyarınca davacının ... Emlek Tur... Ltd. Şti.'de 25.08.2012-23.12.2017 tarihleri arasında ve 2018/4.ayında hizmet akdi ile çalıştığı bu davalı yönünden istemin bu kısmının kabulünün yerinde olacağı, bu konuda alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bulunduğu, davacının bir süre muhtar olarak görev yapmasının hizmet akdi ile çalışmasına engel teşkil etmediği anlaşılmakla, 1-Davalı ... Seyahat Petrol İnşaat... Ltd. Şti hakkındaki davanın kısmen kabulüne, 2-Davacının, davalı şirkette 05.06.2006 - 24.08.2012 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, 3-Fazlaya ilişkin istemin reddine, 4-Davalı ... Emlek Turizm ... Ltd. Şti. hakkındaki davanın kısmen kabulüne, 5-Davacının, davalı iş yerinde 25.08.2012 - 23.12.2017 tarihleri arasında ve 2018/4. ayında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, 6-Fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarının hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olmadığını, davacının çalışmasının süreklilik arz etmediğini, zira 25.08.2012-23.12.2016 tarihleri arasında Akçakışla köyünde muhtar olarak görev yaptığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir. 2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; çalışma olgusunun yöntemince araştırılması gerektiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamından, dinlenen kamu tanık beyanlarından, davacının davalılar yanında çalıştığı anlaşılmakla, kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı ... Emlek Tur. Ltd. Şti. vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının, 10.05.2005 – 24.08.2012 tarihleri arasında ... Seyahat Petrol ... Ltd. Şti. nezdinde, 24.08.2012 – 24.05.2018 tarihleri arasında ... Emlek ... Ltd. Şti. nezdinde hizmet akdine dayalı olarak Kuruma bildirilmeyen sürelerde çalıştığının tespitine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3.Değerlendirme 1-İnceleme konusu eldeki davada, davacı 10.05.2005 – 24.08.2012 tarihleri arasında ... Seyahat Petrol... Ltd Şti'de, 24.08.2012 – 24.05.2018 tarihleri arasında ... Emlek ... Ltd Şti.'de çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 2-Somut olayda, ihtilaf konusu dönemin tamamına ait tüm dönem bordroları getirtilmeli, kayıtlı bulunan tarafsız bordro tanıkları dinlenmeli, davacının yaptığı işin, davalı şirketin ...'daki ofise, köylerden yolcu toplayarak getirmek, belirli dinlenme tesislerinden ya da ofislerden yolcu alarak Kümmet, Beyyurdu, Gülören gibi ...'ın köylerine yolcuları dağıtmak, aynı zamanda ...'ya gelecek yolcuları toplayarak yolcuları ... Sarkışla otobüslerine teslim etmek olduğu dikkate alındığında, resen araştırma ilkesi doğrultusunda, davacının çalıştığı güzetgahtaki tüm otobüs ve/veya dolmuş hatları tespit edilmeli, bu hatlarda şoför, kâhya (değnekçi), yazıhane sorumlusu vs. çalışanlar, komşu işyerleri sahipleri ile çalışanları Kurumdan, Emniyet, Belediye, Şoförler-Minibüsçüler Odasından tespit edilerek bu kişilerin çalışmanın şekli ve niteliği (sürekli/kesintili, şoför/araç kiralama, tam zamanlı/kısmi zamanlı) yönlerinden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ayrıca tanıklara kış aylarında hava şartları nedeniyle sefere çıkılıp çıkılmadığı, böyle durumlarda çalışma olup olmadığı hususu sorulmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.