İçtihatYargıtay10. Hukuk Dairesi26.02.2024

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/8519 · K. 2024/1810

10. Hukuk Dairesi 2023/8519 E. , 2024/1810 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2497 E., 2023/1054 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/24 E., 2021/293 K. Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ile davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının hizmetlerinin iptaline dair Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile; davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 14.06.2008-31.08.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerini iptal eden davalı Kurumun 25.05.2018 tarihli işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı vekili İstinaf Sebepleri Mahkemenin talebi aşar şekilde hüküm kurduğunu, davacının 02.04.2008 ile 30.06.2008 tarihleri arasında ise okul çıkışı 16.10 da dersten çıkıp 17.00 civarı iş yerinde olduğunu ve ayda 15 gün çalıştığını, bu çalışmanın amacının eğitim ve pedagojik maksatlı olduğunu, bu hususta tanık dinletmek istediklerin, mahkemece talebin kabul edilmemesinin yerinde olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili İstinaf Sebepleri Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 19.07.1993 doğumlu olan davacının davalıya ait 1060285 sicil numaralı muhasebe- mali müşavirlik işyerinden 02.04.2008 ile 31.08.2008 tarihleri arasında ayda 15 gün üzerinden kısmi olarak çalıştığına ilişkin bildirim yapıldığı, Kurum müfettişi tarafından düzenlenen 18.11.2016 tarihli rapor ile davacının çalışmanın geçtiği dönemde lisede Polatlı'da bir okulda okuyor olması nedeniyle çalışmanın fiili olmadığı sonucuna varılmışsa da; Polatlı TED Kolejinden gelen cevaba göre; 13.06.2008 tarihinde eğitim-öğretim döneminin sona erdiğinin bildirilmesi, dönem bordro tanığı ...'in beyanı ile davacının çalışmasının kanıtlanmış olması karşısında, okul döneminde okul ve işyeri güzergahları dikkate alındığında önceki dönem çalışmalarının fiili olamayacağından davanın kısmen kabulüne dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur. Davalı Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının hizmetlerinin iptaline dair Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır. 3.Değerlendirme Dava Kurum işleminin iptali davasıdır. Davacı, dava dışı ... isimli iş yerinden 02.04.2008-31.08.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerinin Kurum müfettişlerice yapılan denetim sonrasında iptal edildiğini beyanla, hizmetlerinin iptal edildiği Kurum işleminin iptalini talep etmiştir. Davacının iptal edilen hizmetlerinin bir kısmı okul dönemi, bir kısmı okul dışı döneme rastlamaktadır. Mahkemece davanın kabulü ile davacının okulunun kapanmasından sonraki dönem olan 14.06.2008-31.08.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerini iptal eden davalı Kurumun işleminin iptaline karar verilmiştir. Davacının iptal edilen hizmetlerinin geçtiği iş yeri Serbest Muhasebeci Mali Müşavir - Büro mahiyetli iş yeri dava dışı ...'a ait olup, kendisi muhtelif şirketlerin ortaklarından ve aynı zamanda muhasebe işlemlerini gerçekleştiren kişi olup hakkında Kurum müfettişlerince soruşturma yapılmıştır. Dava dışı iş yerinden verilen dönem bordrolarında ismi geçen ve çalışmaları iptal edilen bordrolu tanıklar dinlenilmeli, bu iş yerinde çalıştıkları anlaşılan ve denetim sırasında beyanları alınan tanıklar dinlenilerek davacının çalışmasının öğrenci olduğu dönemde kısmi mi yoksa tam süreli mi olduğu üzerinde durulmalı, beyanlar arası çelişkiler de giderilmek suretiyle karar verilmesi gerekmektedir. Kısmi ya da tam süreli çalışma olgusu hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmaksızın ortaya konulmadan hatalı değerlendirmeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.