Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/9823 · K. 2023/9469

10. Hukuk Dairesi         2023/9823 E.  ,  2023/9469 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/147 E., 2023/185 K. HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekileri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili mahkememize sunduğu 31.12.2012 havale tarihli dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin davalı ... İşletme Müdürlüğünde 01.03.1975 tarihinden 31.07.1979 tarihine kadar aralıksız olarak çalıştığını, müvekkilinin bu süre içerisinde ... Orman İşletme Müdürlüğünde aralıksız olarak çalışmasına rağmen SGK kayıtları incelendiğinde müvekkilinin primlerinin davalı kurum tarafından eksik yatırıldığının anlaşıldığını, bazı yıllarda ise hiç yatırılmadığının anlaşıldığını, müvekkilinin 1975 yılı 3. ayından 1979 yılı 7. ayına kadar ... Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde eksiksiz çalışmasına rağmen eksik yatırılan primler nedeniyle şu anda mağdur olduğunu, müvekkilinin bu mağduriyetinin giderilmesi için 01.03.1975 ile 31.07.1979 yılları arasında ... Orman İşletme Müdürlüğünde çalışmış olduğunun tespit edilerek primlerin yatırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın hak düşürücü süre geçirildikten sonra açıldığını, davalının dava dilekçesinde belirttiği süre aralıklarında çalıştığını ispatlaması gerektiğini, davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği ya da sigortalının alışmalarının kurumca tespit edilip edilmediğinin, iddia edilen yıllarda iş yerinin gerçekte var olup olmadığının tespit edilmesinin gerektiğini, açılan davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... İşletme Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın daha önce açılmış olması veya kesin hükme bağlanmış olmasının dava şartı noksanlığı olduğunu, dava konusu olayın ve tarihler hakkında daha önce ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/128 Esas, 2010/278 Karar sayılı dosyası ile dava açıldığını, açılan davanın red ile sonuçlandığını, iş bu davanın dava şartı noksanlığından dolayı reddine karar verilmesi gerektiğini, bunun yanında davacının o tarihlerde yaptığı işin ağaçlandırma fidanlama teras işinin Orman Genel Müdürülüğüne ait bir iş olmayıp ayrı bir tüzel kişiliği bulunan Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü bünyesinde yaptırılan bir iş olduğunu, bu nedenle iş bu davanın husumet nedeniyle reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 24.04.2014 tarihli ve 2013/2-2014/80 sayılı kararıyla; davanın kabulüne, davacının 01.03.1975-31.07.1979 tarihleri arasında ... Orman İşletme Müdürlüğünde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1.Mahkeme kararına karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairemizin 23.09.2014 tarihli ve 2014/14000- 2014/18395 sayılı ilamı ile; "Mahkemenin kabulü eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Davacı tanıklarının; “kış aylarında dikim, yaz aylarında teras ve temizlik işlerinde” kesintisiz çalışmayı belirttikleri, tarım işinde çalışanlardan 506 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilecek çalışmalarla ilgili düzenlemenin 11.08.1977 tarih 2100 sayılı Kanunla getirilmiş olduğu, ancak; orman işyerlerinde tarımsal nitelikli olmayan işlerde çalışma olanağı mevcut bulunduğu gibi, tarım işi sayılmayan işlerin tespiti amacıyla, Çalışma ve Tarım Bakanlıklarıyla, Sosyal Sigortalar Kurumu ve ... yetkilileri arasında yapılmış olan, 01.04.1965 tarihli protokol ve bunun kapsamını genişleten protokollerin mevcudiyeti, tanık beyanları ile dikim, teras ve temizlik işlerinde çalıştığı belirtilen davacının, yaptığı işin niteliği ve tarım işi olup olmadığı araştırılmalı, dava konusu dönemde hizmet bildirilen işyeri sicil numaraları gözetilerek işyeri dosyaları ile dönem bordroları davalı Kurumdan, puantaj kayıtları, ücret tediye bordrolarının asılları ile var ise diğer delilleri davalı ... müdürlükten celbedilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın davacıya aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlaması için davacıya delilleri sorulmalı, dava konusu dönemdeki diğer hizmetlerin davalı ... müdürlükten bildirilip bildirilmediği araştırılarak davacı çalışmaları yönünden hak düşürücü süre irdelenmeli, yine bu dönemde davacı ile birlikte çalışan bordro tanıkları resen dinlenilmeli, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. 2-Davada taraf olabilmek ancak Medeni Kanun gereğince gerçek veya tüzel kişiliğe sahip olmakla mümkündür. Bu nedenle husumetin, işveren sıfatıyla tüzel kişiliği haiz Orman Genel Müdürlüğüne yöneltilmesi gerekirken, tüzel kişiliği ve aktif husumet ehliyeti bulunmadığı anlaşılan ... Orman İşletme Müdürlüğüne yöneltilmiş olması da isabetsiz bulunmuştur." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur. B. İkinci Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan Mahkemenin 28.04.2016 tarihli ve 2014/741-2018/365 sayılı davanın kabulüne dair kararına karşı davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 10.11.2016 tarihli ve 2016/12198-2016/13628sayılı ilamı ile Mahkemece, dava konusu dönem yönünden yapılacak iş; davalı işyerinden verilen 11.10.1977 başlangıç tarihli işe giriş bildirgesi öncesi ve sonrasında, farklı sicil numaraları ile davacının bildirimleri yapılan işyerlerinin, davalı işveren ile ilgisinin bulunup bulunmadığını tespit etmek, elde edilecek sonuca göre de çalışmanın varlığı, süresi ve sürekliliği belirlenip, hak düşürücü süre de gözetilmek suretiyle tartışılarak, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar vermekten ibarettir. gerekçesiyle karar bozulmuştur. C.Üçüncü Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan Mahkemenin 12.09.2019 tarihli ve 2017/131-2019/414 sayılı davanın reddine dair kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 08.02.2021 tarihli ve 2020/3211-2021/1279sayılı ilamı ile; "...Bu durumda davacı asil, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31 inci maddesi gereği isticvap edilip talebi açıklattırılarak, 1975/3. dönem ile 28.12.1976 arasındaki dönemlerde başka işyerlerinden yapılan bildirimler karşısında, bu işverenlere yönelik bir davasının bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmalı, varsa ilgili işverenliklere 6100 sayılı HMK.’nun 124 üncü maddesi kapsamında husumet yöneltilerek davaya katılımları sağlanıp bu çerçevede sonucuna göre karar verilmeli, aksi halde kurum cevabi yazı içeriği de dikkate alınarak ve bu yönde hem Kurum hem de davalı ... nezdinde yazışmalar yapılarak, gerek kurum yazısı, gerekse bildirimlere ilişkin olarak, 15.05.1976 – 16.05.1976 ve 10.10.1976 – 31.10.1976 arası bildirime konu unvanı bilinmeyen işyeri, 21.02.1977 – 21.01.1978 ve 20.01.1978 – 21.01.1978 arası bildirime konu ... Ağaç Müh. (...) unvanlı işyeri ile ilgili kayıtlar eklenmek suretiyle işverenliklerin varlığı, davalıyla ilişkisi ile unvan ve sıfatı belirlenmelidir. 2- Bu belirlemeler de dikkate alınarak ayrıca Orman işyerinde geçen çalışmaların sezonluk olup olmadığı, mevsimsel koşullar ve coğrafya dikkate alınarak belirlenmeli, sezonluk işlerden olduğu anlaşılırsa anılan dönemlerde hak düşürücü sürenin geçmeyeceği gözetilerek çalışma iddiası irdelenip bu kapsamda oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. 3- Kabule göre de 6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64. maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma re'sen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında fer’i müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi Kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. Eldeki davada, dava tarihinin 31.12.2012 olması nedeniyle, Kurumun davalı olarak belirlenmesi gerekirken, hükmün karar başlığında fer’i müdahil olarak gösterilmesi de isabetsizdir." gerekçesiyle karar bozulmuştur. D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"...Mahkememizce davacının isticvabı ile 1975/3. dönem ile 28.12.1976 arasındaki dönemlerde başka işyerlerinden yapılan bildirimlere ilişkin söz konusu işverenlere yönelik bir davasının bulunmadığının anlaşıldığı, dosya kapsamı ve 25.08.2022 tarihli davalı yazı cevabı ile davacının ... Orman İşletme Müdürlüğünde geçen çalışmalarının sezonluk iş olduğu, bu nedenle eldeki davada hak düşürücü sürenin geçmediği, bozma öncesi mahkememizin 2017/131 Esas sayılı dosyasına sunulan 10.04.2019 tarihli davalı ... yazı cevabı ile davacının çalışmalarının geçtiği ... Ağaç Müh. İsimli işyerinin Orman Genel Müdürlüğüne ait olduğu anlaşıldığından adı geçen işyerleri yönünden davanın kabulüne, talebe ilişkin dönemde çalışmaların geçtiği dava dışı işyerleri yönünden davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle 1-Davanın kısmen kabulü ile Davacının 21.02.1977 tarihinden itibaren 20 gün ve 25.04.1977 – 28.05.1977 tarihleri arasında 35 gün olmak üzere ... Ağaç Müh. (...) 09.10.1977 – 13.10.1977 arasında 4 gün davalı ... Gn. Md.’ne bağlı ... Orman İşletme Müdürlüğü (35644) 20.01.1978 – 21.01.1978 tarihleri arasında 2 gün ... Ağaç Müh. (...) unvanlı işyerlerinde çalıştığının tespitine, 2-Fazlaya ilişkin istemin reddine, dair karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının belirttiği tarihlerde yaptığı ağaçlandırma fidanlama teras işinin Orman Genel Müdürlüğüne ait iş olmayıp ayrı bir tüzel kişliği olan Ağaçlandırma Genel Müdürlüğünce yapılan iş olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde; davada h.ak düşürücü sürenin geçtiğini, eksik araştırma ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi. 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın karar veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 10.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.