Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/1388 · K. 2024/5098

10. Hukuk Dairesi         2024/1388 E.  ,  2024/5098 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2021/520 E., 2021/1324 K. KARAR : Ret Taraflar arasında görülen rücuan tazminat istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Dava dilekçesinde özetle; davalı işverene ait işyeri sigortalılarından ... ...’ın 16.01.2005 tarihinde geçirdiği trafik-iş kazası nedeni ile vefat ettiğini, Kurumun müteveffanın eşi ...’ye 13.875,75 TL , oğlu ...’a 5.846,62 TL, kızı ...’a 5.086,80 TL, kızı ...’ya 5.016,49 TL, kızı ...’ya 3.838,50 TL peşin değerli gelir bağladığını ve ayrıca 200,05 TL tutarında cenaze yardımı ödediğini, bu nedenle Kurum zararının toplam 33.864,31 TL olduğunu, kazanın meydana gelmesinde iş yerinde gerekli işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini almayan davalı asıl işverenler ile taşeron işveren ... Güvenlik Ltd. Şti. kusurlu olduğundan Kurum zararından sorumlu olduklarını, kaza nedeni ile Pendik 1. Asliye Ceza Mahk. 2005/95 E. 2006/292 K. sayılı dosyasında açılan kamu davasında diğer davalı ... ...’in kusurlu bulunduğunu, ayrıca ... hak sahipleri tarafından Kartal 3. İş Mahkemesinin 2006/524 E. sayılı dosyasıyla davalı işverenler aleyhinde tazminat davası açılmış olup halen derdest olduğunu beyanla; 14.259,95 TL Kurum alacağının gelirlerin onay tediyelerin ödeme, masrafların sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ve yargılama giderleri ile birlikte vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı M.İ.B Mağazacılık vekili cevap dilekçesinde özetle; iş kazası nedeni ile hayatını kaybeden ... ...’ın ... Güvenlik A.Ş.’nin personeli olduğunu, müvekkil şirket ile arasında herhangi iş ilişkisinin bulunmadığını, 16.01.2005 tarihinde gerçekleşen iş kazası ... İş Merkezi güvenlik sahasında gerçekleştiğini, söz konusu iş merkezinde müvekkil şirketin mağazasının bulunduğunu, ancak müteveffanın kendi çalışanı olmadığını, bu iş merkezinde mağazasının bulunması söz konusu kazada sorumlu olduğunu göstermeyeceğini beyanla; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Yeni Marmara Tekstil vekili dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin ... iş merkezinde mağazasının bulunduğunu, ... Güvenlik Şirketinin iş Merkezinde çalıştırdığı işçilerden ... ...’ın 16.01.2006 tarihinde meydana gelen kaza sonucu yaşamını yitirdiğini, bu olayda müvekkil şirketin kusurunun bulunmadığını, kazanın meydana geldiği alanın karayollarının sorumluluk alanında olduğunu, E-5 karayolu üzerinde seyir halinde bulunan bir aracın olay tarihinde kayarak yoldan çıkması sonucu ... ...’a çarparak ölümüne sebebiyet verdiğini, bunun bir iş kazası olduğunun bile tartışmalı olduğunu, ayrıca müvekkil şirketin faaliyet gösterdiği iş merkezinde kiracı olduğunu, mal sahibinin alacağı ve almayı ihmal ettiği önlemlerden müvekkil şirketin sorumlu bulunmadığını beyanla; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 3.Davalı Tema Mağazacılık vekili dilekçesinde özetle; Kurum tarafından eşi ve çocuklarına gelir bağlanan sigortalı ... ...’ın müvekkil şirket çalışanı olmadığını, herhangi bir iş ilişkisinin bulunmadığını, kazanın meydana geldiği ... İş Merkezinde müvekkil şirketin mağazasının bulunduğunu ve burada kiracı olduğunu, müvekkil şirkete kusur ve sorumluluk yüklenemeyeceğini, müvekkil şirket ölen işçinin ve 3. kişilerin kusuru sonucu meydana gelen zararların tazmininden sorumlu tutulamayacağını, meydana gelen zarar ile müvekkil şirket arasında illiyet bağı bulunmadığını beyanla; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 4.Davalı ... vekili dilekçesinde özetle; ... ... ...’ın ölümüne yol açan trafik kazasında müvekkil şirketin bir kusurunun bulunmadığını, Trafik kazasına yol açan aracın şoförü 3. şahıs konumundadır, kazanın meydana gelmesine yol açan şoförün müvekkil şirketin çalıştırdığı bir kimse olmadığını, şöför ... ...’in olay sırasında sarhoş ve tam kusurlu olduğunu, olayda zararın 3. kişinin kusurlu davranışı ve kaçınılmazlık sonucu oluştuğu beyanla; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Özetle; davanın kabulüne dair karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Dairece özetle; “... mahkemece 26.11.2008 tarihinde alınan bilirkişi raporunda, araç sürücüsü ... ...’in %65, davalı alt işveren ... Güvenlik Ltd. Şti.'nin %10, asıl işveren diğer davalıların toplam %20 ve sigortalının %5 oranında kusurlu olduğunun belirtilmesi, ceza dava dosyasında alınan bilirkişi raporu ve Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi raporlarında ... ...’in 8/8 oranında kusurlu olduğunun belirtilmesi sonucu iş bu dava dosyasında Mahkemece çelişki üzerine yeniden bilirkişi raporu aldırıldığı ve davalı işverenliklerin toplamda %30, araç sürücüsü ... ...’in %65 ve sigortalının %5 oranında kusurlu olduğunun belirtilmesi üzerine bu kusur oranları üzerinden hüküm verilmiş ise de, Pendik 1. Asliye ceza mahkemesinin 2005/95 E. sayılı dosyasında eldeki davaya konu iş kazası nedeni ile sanık ... şen hakkında mahkumiyet kararı verildiği, ne var ki; ilgili ceza dava dosyasının iş bu dava dosyası içerisine ikmal edilmediği anlaşılmış olup öncelikle söz konusu ceza dava dosyası ikmal edilmeli, ceza davasında kusurun varlığına ilişkin maddi olgu hukuk hakimini bağlayacağından, buna göre gerekirse işçi sağlığı ve iş güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak, varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.” gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; davanın reddine şeklinde karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme Usuli kazanılmış hak kavramı, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.( HGK.nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.) Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı içtihadı birleştirme kararı) bu açıklamalar doğrultusunda 16.07.2009 tarihli Mahkeme kararını temyiz etmeyen davalılar için bu kararda belirtilen miktarların kesinleşmesi nedeniyle davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğundan, usuli kazanılmış hakka aykırı olacak şekilde önceki kararı temyiz etmeyen davalılar hakkında da davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. Bunun yanında davalılardan “Boray Reklam Ltd. Şti.’nin” ticaret sicilinden terkin olduğu anlaşılmakla, Mahkemece bozma sonrası verilecek kararda, anılan hususunda gözetilip gereğinin ifası sonrasında yapılacak değerlendirme çerçevesinde hüküm tesis edilmesi gerekmektedir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine, 09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.