Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/1397 · K. 2024/1398

10. Hukuk Dairesi         2024/1397 E.  ,  2024/1398 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1346 E., 2023/2583 K. KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/481 E., 2023/416 K. Taraflar arasındaki asıl dava, davacının sigortalılığının iptaline dair Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığının ödenmesine devam edilmesi istemine, birleşen dava ise Kurumun yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının tahsiline ilişkin işlemin iptali istemi olup davanın yapılan yargılaması sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA 1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; 31.05.2019 tarihinde SGK Eskişehir İl Müdürlüğü Yunus Emre Sosyal Güvenlik Merkezine müracaat ederek 01.06.2019 tarihi itibarı ile yıl, gün ve yaş şartını yerine getirerek emekli olduğunu, SGK'nın yazısı ile 01.11.2018-31.12.2018 ve 10.04.2019-31.05.2019 tarihlerinde Sivrihisar'da SMMM olarak işyeri olan ...'ın yanında geçen sigortalı çalışmalarının, Eskişehir SGK Denetmeninin 21.03.2020 tarih ve 2020/VMK-033 sayılı raporlarına istinaden gerekçe gösterilerek almış olduğu emekli maaşının bağlantığı tarih itibarı ile kesildiğini ve tarafına da 21.382,00 TL borç çıkarıldığını, kararın usulsüz, kasti, eksik ve taraflı olarak tanzim edildiği kanaatinde olduğunu, çünkü tutulan tutanakta kendisinin ifadesi bulunmadığını, işverenin de ifadesi bulunmadığını, ayrıca covid 19 salgınının olduğu dönemde bu raporu nasıl tanzim ve tasdik etmiş olabildiklerinin anlaşılmadığını, çiftçilik yaptığını, ama fazla bir geliri olmadığından hasatı da az olduğu zamanlarda ve kış aylarında ekmek parasını çıkarmak için çeşitli işyerlerinde geçici olarak çalıştığını beyan ederek yasal hakları saklı kalmak kaydı ile SGK tarafından haksız yere iptal edilen sigortalı günlerinin sayılması ve kesilen emekli maaşının yeniden bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2. Birleşen dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin emekli maaşı almakta iken haksız ve yanlış tespit neticesinde Eskişehir Sosyal Güvenlik Denetmeninin 21.03.2020 tarih ve 2020/VMK-033 sayılı raporlarına istinaden Sivrihisar'da SMMM olarak işyeri olan ...'ın yanında çalışma günlerinin fiili olmadığından bahisle müvekkilinin emekli maaşının iptal edildiğini ve emekli maaşının kesildiğini, müvekkilinin fiili çalışmasına rağmen davalı Kurumca usule ve hukuka aykırı bir biçimde 01.11.2018-31.12.2018 ve 10.04.2019-31.05.2019 dönemlerine ait primlerinin iptali edilmesi ile müvekkilinin emekliliğinin iptal edildiğini, SGK tarafından müvekkilinin çiftçilik faaliyeti devam ettiğinden 16.006,93 TL prim borcu çıkarıldığını, müvekkilinin 16.006,93 TL ödemek zorunda kaldığını, müvekkili tarafından kesilen emekli maaşının yeniden bağlanması için Eskişehir 2. İş Mahkemesinin 2020/481 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, açmış oldukları davanın söz konusu dava ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, 21.07.2020 tarih ve 8634377 sayılı yazı ile "iptal aylık, yersiz ödeme" gerekçesi ile toplamda 22.484,99 TL borç tahakkuk ettirildiğini, söz konusu borca 12.08.2020 tarihinde Kuruma itiraz ettiğini, müvekkilinin 01.11.2018-31.12.2018 ve 10.04.2019-31.05.2019 tarihlerinde SMMM olan ...'ın yanında fiili olarak çalıştığını, buna hem işveren hem de o dönemde işverenin yanında çalışanların şahit olduğunu, ayrıca bordro tanıkları ve dosyaya sunacakları tanıklar ile müvekkilinin fiili çalışmasını ispat edeceklerini, müvekkilinin anılan işyerinde temizlik getir götür işleri yaptığını, müvekkili hakkındaki düzenlenen denetmen raporu incelemesine istinaden mahkeme kararına dayandırılmadan müvekkilinden yersiz ödemenin tahsiline ilişkin işlem yapılmış olan ilgili işlemin iptalinin gerektiğini beyan ederek Eskişehir 2. İş Mahkemesinin 2020/481 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, müvekkilinin fiili olarak çalışmadığı gerekçesi ile gün iptali işlemi ile emekliliğin iptali işlemine ve yersiz ödemenin tahsiline ilişkin hukuka aykırı Kurum işlemlerinin iptaline, müvekkilinin emekliliğinin devamına, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, hukuka aykırı işlem dolayısı ile müvekkili tarafından ödenmek zorunda bırakılan 16.006,93 TL yersiz ödemenin faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Asıl ve birleşen davalarda davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum denetmenlerince hazırlanan rapora göre ....sicil numaralı işyeri (...) tarafından bildirilen hizmetlerin fiili olmadığının tespit edildiğini, 01.11.2018-31.12.2018 ile 10.04.2019-31.05.2019 tarihleri arasındaki hizmetleri iptal olduğundan yaşlılık aylığı başlangıç tarihi itibarı ile durdurulduğunu, davacının yaşlılık aylığının kanuni şartlarını taşıyamadığından yaşlılık aylığının iptali ve Kurumca tarafına yapılan yersiz ödemelerin iadesinin gerektiğini, dolayısı ile davacının yaşlılık aylığı şartlarını bünyesinde barındırmadığından yaşlılık aylığının iptali, yersiz olarak ödenen ödemelerin iadesinin gerektiğini, Kurum kayıtlarının resmi belge niteliği taşıdığını, Kurum kayıtlarının resmi belgenin resmi belge ile ispatlanabileceği kuralına binaen davacının dava dilekçesinde dinlenmesini istediği tanıklara ve diğer delillere muvafakatlarının olmadığını beyan ederek açılan davanın reddini talep etmiştir. 2.Asıl davada davalı ... davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları, kurum soruşturma dosyası ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, talimat yolu ile ve mahkemece dinlenen tanıkların birçoğunun davacıyı tanımadıklarını, davalı ...'ın yanındaki çalışmasını bilmediklerini beyan etmeleri, soruşturma dosyasında dinlenen kişilerin çoğunluğunun dava dışı ...'ın işlerini tek başına yürüttüğü ve yanında kimseyi çalıştırmadığı, yine yapılan çalışmaların fiili çalışmaya dayanmadığı yönündeki beyanlar dikkate alındığında; davacının davalı işyerinde hizmet sözleşmesi ile çalıştığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatlanamadığı anlaşılmış, dolayısı ile davalı Kurum tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğu kanaatine varılmış asıl davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile kurulan hükmün hatalı olduğunu beyanla kararı istinaf etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama ile tüm dosya kapsamından, davacının 53535 sicil numaralı davalı ... isimli işyerinden 01.11.2018-31.12.2018, 10.04.2019-31.05.2019 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği, 01.06.2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığı, Kurumun işyeri ile ilgili denetimi sırasında sigortalıların davalı şirket işyerinde de çalışmadıklarını bildirmeleri üzerine sahte işyeri olma şüphesi ile adı geçen işyeri hakkında denetim yapıldığı, düzenlenen 03.06.2020 tarihli raporda; davalı işyeri daimi çalışanı ... isimli çalışan dışında yapılan bildirimlerin gerçeği yansıtmadığı, bildirim yapılan bir kısım tanıkların çalışmadıklarını denetim sırasında beyan ettikleri, hizmeti bildirilen bazı sigortalıların fiilen çalışmadıkları halde para karşılığında hizmetlerinin bildirildiğini kabul ettikleri, denetim raporu uyarınca davacının davalı işyerinden bildirilen hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığından iptal edildiği ve sonucunda prim ödeme gün sayısı yetersiz olduğundan yaşlılık aylığının da iptaline karar verildiği, davacının hizmetinin fiili çalışmaya dayandığının ve dolayısıyla Kurum işleminin aksinin ispat edilemediği, mahkemenin asıl davada ve birleşen davada verdiği kararında, maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada ve birleşen dava da davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl ve birleşen dava yönünden ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalı ... isimli işyerinden bildirilen ve fiili çalışmaya dayanmadığından iptal edilmesi nedeni ile aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların yeniden bağlanması istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl ve birleşen dava davacısı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.