Yargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2024/245 · K. 2024/1620

7. Hukuk Dairesi         2024/245 E.  ,  2024/1620 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/410 E., 2022/275 K. KARAR : Davanın reddi Taraflar arasındaki Hazine fazlalığı şerhinin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş, verilen kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince hükmün onanmasına karar verilmiş, hüküm 17.05.2016 tarihinde kesinleştirilmiştir. Kararın kesinleşmesi üzerine davacılar vekili tarafından Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunulmuş, Anayasa Mahkemesi 25.09.2019 tarihli 2016/12574 Başvuru numarası ile verdiği kararda davacıların Anayasanın 35 inci maddesinde güvence altına alınan Mülkiyet Haklarının ihlal edildiği, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması ve yeniden yargılama yapılması için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine hükmetmiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. 6216 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinde Anayasa Mahkemesince tespit edilen ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği belirtildiğinden İlk Derece Mahkemesinde yapılan yargılama nitelik olarak "yeniden yargılama"dır. 6100 sayılı HMK’nın 375 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde ise, ”Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi” yargılamanın iadesi sebebi olarak sayılmıştır. Bu maddede Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucu verdiği kararlar sayılmamış ise de, 6216 sayılı Kanunda yeniden yargılama yapılacağı açıkça düzenlenmiştir. İhlal kararının sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılan yeniden yargılama, önceki yargılamadan bağımsız yeni bir davadır. Yeniden yargılamaya sebep olan mahkeme kararı, Anayasa Mahkemesinin kararı ile kısmen veya tamamen ortadan kaldırılmıştır. İhlale neden olan yerel mahkeme kararı temyiz incelemesinden geçmiş ise, yerel mahkemenin verdiği karar kaldırıldığı için, kaldırılan kararın temyizine ilişkin Yargıtay kararı da ihlale konu somut olay yönünden kaldırıldığından artık Yargıtay'ın onama veya bozma kararı işbu davada dikkate alınamayacaktır. Sonuç itibari ile Anayasa Mahkemesince ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosya İlk Derece Mahkemesine gönderilmiş ise, İlk Derece Mahkemesince artık önceki kararlardan bağımsız olarak Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı çerçevesinde yeni ve ayrı bir inceleme yapılacaktır. Bu nedenle HMK’nın 373/4 üncü fıkrasında yer alan “Yargıtay'ın bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir“ hükmünün uygulanma imkanı somut olayda yoktur. İlk Derece Mahkemesinin kararı, HMK'nın 341/1 inci maddesi kapsamında verilen nihai kararlar niteliğinde olup, bu karara karşı öncelikle istinaf kanun yoluna başvurulması gerekmektedir. KARAR Açıklanan sebeple; Dosyanın ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere İlk Derece Mahkemesine mahkemeye İADESİNE, 19.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.