Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/270 · K. 2024/1818

10. Hukuk Dairesi         2024/270 E.  ,  2024/1818 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1381 E., 2023/1984 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesi SAYISI : 2015/600 E., 2020/94 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın feri müdahil Kurum vekili ile davalılardan ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili ile davalılardan ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 18.10.2003 ile 04.06.2015 tarihleri arasında Kuzguncuk İlköğretim okulunda kesintisiz hizmetli olarak geçen çalışmasının tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanlarının hükme esas alınmamasını, asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalışma iddiasının da yazılı delillerle kanıtlanmasının gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davacının taleplerinin zamanaşımı ve husumet yönünden reddini, 02.07.2014-16.03.2015 tarihleri arasında sadece okulun açık olduğu zamanda belirli süreli olarak çalıştığını, davacının okul aile birliği tarafından çalıştırıldığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tespiti talep edilen tarih aralığındaki fiili çalışma olgusunun bir kısmının somut ve net bir şekilde açıklığa kavuşturulduğuna kanaat getirildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul, kısmen reddine, davacının, 18.10.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 73 gün süre ile günlük 10.200.000 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2004 - 30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 14.100.000 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 14.805.000 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün süre ile günlük 16,29 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün süre ile günlük 17,70 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 18,75 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 19,50 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 20,28 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 21,29 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 22,20 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 23.10 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 180 gün süre ile günlük 24.30 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün süre ile günlük 25,35 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2011-31.03.2011 tarihleri arasında 90 gün süre ile günlük 26,55 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2011-30.08.2011 tarihleri arasında 60 gün süre ile günlük 27,90 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2012-08.04.2012 tarihleri arasında 97 gün süre ile günlük 29,55 TL prime esas asgari ücretle, 16.06.2012-30.06.2012 tarihleri arasında 14 gün süre ile günlük 29,55 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2012-02.09.2012 tarihleri arasında 61 gün süre ile günlük 31,35 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2013-30.04.2013 tarihleri arasında 119 gün süre ile günlük 32,62 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2013-30.10.2013 tarihleri arasında 119 gün süre ile günlük 34,05 TL prime esas asgari ücretle, 01.01.2014-17.02.2014 tarihleri arasında 46 gün süre ile günlük 35,70 TL prime esas asgari ücretle, 20.06.2014-30.06.2014 tarihleri arasında 10 gün süre ile günlük 35,70 TL prime esas asgari ücretle, 01.07.2014 tarihinde 1 gün süre ile günlük 37,80 TL prime esas asgari ücretle, çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil vekili ve davalı MEB vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Fer'i Müdahil SGK vekili, dinlenen tanıkların Yargıtay'ın aradığı kriterlere uymadığını, davayı ispatlayacak kesin delillerin dosyaya ibraz olunmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davalı MEB vekili, müvekkili hakkında davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, davanın 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığını, davacının 02.07.2014-16.03.2015 tarihleri arasında sadece okulun açık olduğu zamanlarda belirli süreli çalıştığını, resmi ve milli bayramlarda çalışma olmadığını, çalıştığı tüm sürenin Kuruma bildirildiğini, kamu kurumunda kayıt dışı çalıştırılan olamayacağını, iddianın yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini, tanık beyanlarının soyut olduğunu, kararın yerinde olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ,dinlenen bordro tanıklarının beyanları, celbedilen kayıt ve belgelere göre, davacının 2003 yılında davalı ilköğretim okulu nezdinde hizmetli olarak çalışmaya başladığı, çalışmasının kesintisiz olarak sömestr ve yaz tatilleri de olmak üzere devam ettiği, 2011 yılından itibaren İl Özel İdaresi ve taşeron temizlik firmaları arasında imzalanan temizlik hizmet alım sözleşmelerine istinaden taşeron firmalar tarafından okulda çalıştırılmaya devam edildiği, bildirimlerin dava dışı taşeron şirketler tarafından yapıldığı, bilirkişi raporunda bu süreler dışlanmış olup raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, Mahkeme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı MEB ve feri müdahil Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil vekili ve davalı MEB vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Feri müdahil vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği sebepleri tekrarla temyiz yoluna başvurmuştur. Davalı MEB vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği sebepleri tekrarla temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi. 3. Değerlendirme Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Eldeki dosyada, davacının 01.04.2011-30.06.2011 arası çalışmasının ... sicil numaralı ... Sos. Des. Hiz. Tem. San. Tic. Ltd. Şti, 01.09.2011- 31.12.2011 arası .... sicil numaralı ... Sos. Dest. Hiz. Tem. San. Tic. Ltd. Şti, 09.04.2012- 15.06.2012 arası .... sicil numaralı ... Tem. Turz. Oto. Yem Hiz. San Tic. Ltd. Şti, 03.09.2012- 31.12.2012 arası ... sicil numaralı ... Sağ.ve Sos.H. Med. Tem San ve Tic. Ltd. Şti, 01.05.2013- 30.06.2013 arası 1277476 sicil numaralı ... Sağ. ve Sos. H.. Med...San ve Tic. Ltd. Şti, 01.11.2013- 31.12.2013 arası 1420895 sicil numaralı ... Tem. Turz. Oto Ye. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti, 18.02.2014- 19.06.2014 arası 1315013 sicil numaralı ... Turz. Sey. Paç. Tic. Ltd. Şti Öztaş Müt. Taş. Tic. Ltd. Şti, 02.07.2014-16.03.2015 arası .... sicil numaralı davalı Kuzguncuk İlköğretim Okulu iş yerinden bildirildiği, 18.10.2003 ile 01.04.2011 tarihleri arası herhangi bir bildirim yapılmadığı, Mahkemece ilgili temizlik şirketleri ile imzalanan hizmet sözleşmelerinin celbedildiği, sözleşme dönemlerinin bildirimler ile uyumlu olduğu, Kuzguncuk İlköğretim Okulu Müdürlüğünün 5.10.2010 tarihli yazısında 2010- 2011 yılında davacının görevlerinin mutfak işleri, öğretmenler tuvaleti temizliği, idari odaların, sınıfların, merdivenlerin temizliği olarak bildirildiği, çalışma saatlerinin 8.30-17.00 olarak belirtildiği, davacının eşi ... ...'ın da aynı okulda 18.10.2003-04.06.2015 tarihleri arasında çalıştığı iddiası ile İstanbul Anadolu 20. İş Mahkemesinin 2015/563 Esas sayılı dosyası ile hizmet tespit davası açtığı, bu dosyada dinlenen tanıkların davacının ailesiyle birlikte okulun alt katındaki müştemilatta kaldığını, 2003 yılından beri eşinin ve davacının hizmetli olarak çalıştığını beyan ettiği, yine davacının işçilik alacağının tahsili istemiyle açtığı davada İstanbul Anadolu 6. İş Mahkemesi'nin 2015/634 E. sayılı dosyasında hizmet süresinin 11 yıl 4 ay 27 gün olduğu belirtilerek kıdem tazminatı vd. alacağının davacıya verilmesine hükmedildiği, 18.10.2003-04.06.2015 tarihleri arasında okulda görev yapan idarecilerin ve hizmetlilerin bilgilerinin mahkemece celbedilerek bunlar arasından tanıkların dinlendiği, davacıya ait yerleşim yeri belgesinde davacının ikametinin Kuzguncuk İlk Öğretim Okulu olarak gösterildiği anlaşılmaktadır. Mahkemenin çalışma ilişkisinin varlığına dair kabulü isabetli olmakla birlikte, davacının okulda tam süreli olarak çalışıp çalışmadığına ilişkin tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeden ve sömestr tatilleri ile yaz tatillerinde hangi ihtiyaca binaen bu kadar uzun süre çalıştırıldığına dair olgular tespit edilerek gerekçelendirilmeden yazılı şekilde davacının yaz tatilleri ile sömestr tatilleri de dahil tüm yıl çalıştığı yönünde hüküm tesisi yerinde görülmemiştir. Mahkemece, yukarıda açıklanan şekilde hizmetli olarak görev yaptığını belirten davacının, okulun kapalı olduğu sömestr tatilleri ile yaz tatillerinde hangi ihtiyaçla çalıştırıldığı araştırılmalı, yaz tatilinde çalışmanın devam edip etmediğine dair tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, sömestr tatilleri ile yaz tatillerinde çalışma olgusu ispatlanamadığı taktirde sömestr tatilleri ile yaz tatili dönemleri dışlanmak suretiyle karar verilmeli, aksi halde şimdiki gibi hüküm kurulmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.