Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2024/3514 · K. 2024/4951

1. Hukuk Dairesi         2024/3514 E.  ,  2024/4951 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/405 E., 2023/561 K. HÜKÜM/KARAR : Kabul / Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/539 E., 2022/444 K. Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil istekli davada İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne ilişkin verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf isteğinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davacının, paydaşı olduğu 27793 ada 2 parsel sayılı taşınmazdaki 81,00 m2 payını, anılan tarihte yürürlükte bulunan Çankaya Belediye Meclisinin 08.09.1995 tarih ve 226 sayılı kararı kabul edilerek onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile uygulama imar planının da dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16.02.1995 tarih ve 115 sayılı kararıyla kabul edilerek onaylanan 1/5000 ölçekli Dikmen Öveçler Doğu-Batı yakası Revizyon Nazım İmar planındaki "bedelsiz terk" koşuluna bağlı plan notu gereğince "Akitsiz İşlemlerde Tescil İstem Belgesi" ile bedelsiz olarak kamuya terk ettiğini, davacı adına kayıtlı iken davalı ... lehine kamuya bedelsiz terk edilen dava konusu payla ilgili olarak verilen "Bedelsiz Terk Belgesinin" anılan tarihte yürürlükte bulunan nazım ve uygulama imar planlarındaki "bedelsiz terk" koşuluyla ilgili 12 No.lu plan notu gereğince mecburen verildiğini, "bedelsiz terk" koşuluyla ilgili bahse konu plan notunun daha sonradan idari yargı kararı ile iptal edildiğini, bedelsiz terk işleminin "yolsuz" hale geldiğini ileri sürerek davacı adına kayıtlı iken Belediye lehine kamuya bedelsiz terk edilen 27793 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazdaki 81,00 m2 payın davacı adına tescilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; plan notu iptalinin bedelsiz terkle ilişkilendirilmesinin doğru olmayacağını, dava dilekçesinde 12 No.lu plan notunun iptal edildiği belirtilmiş ise de davacının payını 28.02.2003 tarihinde bedelsiz terk ettiğini, terk ettiği tarihte de plan notunun yürürlükte olduğunu, terkten dolayı fazladan 0.20 emsal inşaat hakkı kullanarak Çankaya Belediye Başkanlığından yapı ruhsatı aldığını ve ruhsat doğrultusunda yapısını konut parselinde inşa ettiğini, hukuksal ve maddi alanda etkisini göstermiş hukuk kuralları uyarınca tamamlanmış ve sonuçlarını doğurmuş bulunan kazanılmış haklara ilişkin yargı kararının geriye yürümesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda belirtilen kararı ile; bedelsiz terke ilişkin tescilinin dayanağının hukuken ortadan kaldırıldığı ve tescil kaydının yolsuz hale geldiği gerekçesiyle ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili; eldeki davada idari yargının görevli olduğunu, davanın süresinde açılmadığını, terk işleminin yapıldığı tarihte plan notunun yürürlükte bulunduğunu, dava konusu işlem karşılığında davacının 0.20. emsal inşaat hakkını kullanarak konut yaptığını, iptal kararının terk işlemi yapılmayan taşınmazlara uygulanabileceğini, bedelsiz terk evrakında işlemin plan notuna istinaden yapıldığına dair bir bilgi bulunmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda belirtilen kararı ile; davalının payı edinim nedenini oluşturan 12 sayılı plan notunun idari yargı kararıyla iptal edildiği, davalının payı kazanımının yasal dayanağının ortadan kalktığı ve tescilin yolsuz olduğu gerekçesi ile davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, yolsuz tescil hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Mülkiyet hakkı" kenar başlıklı 35. maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1025. maddesi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 35. maddesi. 3. Değerlendirme Somut olayda; Çankaya Tapu Müdürlüğünün müzekkere cevabına göre imar uygulaması ile oluşturulan ve “park ve spor alanı” olarak tanımlanan 27793 ada 2 parsel sayılı taşınmazın 81154/8 nolu parselasyon planı ile 27793 ada 3 parsele; 81154/10 sayılı parselasyon planı ile de 27793 ada 4 parsele gittiği ve 81154/10 nolu parselasyon planı ile de kamu adına terkin edilen payların şahıs paylarından ayrılması amacı ile 81154/12 nolu parselasyon planı kapsamında şahıs paylarının 27793 ada 5 parsele şuyulandırıldığı, idari yargıda açılan davalar sonucunda Ankara Büyükşehir Belediye Encümenince onaylanan 81154/12 nolu parselasyon planı ile dayanağı Dikmen Doğu Yakası 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planındaki "tüm konut alanlarında parselasyon planıyla çıkacak kamulaştırma miktarının bedelsiz terk edilmesi halinde inşaat yoğunluğunun artırılmasına" ilişkin 12 nolu plan notunun, şehircilik ve planlama ilkelerine aykırı olduğu ve dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile işlemin iptaline karar verildiği, kararların Danıştay 6. Dairece onandığı, bunun üzerine 81154/13 nolu parselasyon planı ile 27793 ada 4 ve 5 parsellerin 27793 ada 6, 7 ve 8 parsellere şuyulandırıldığı, işlemin dayanağının 11.04.2000 tarihinde düzenlenen tescil istem belgesi olduğu, bu belgede davacının 27793 ada 2 parseldeki 81/130071 payının tamamını 81154 nolu plan gereğince bedelsiz olarak kamuya terk ettiğini beyan ettiği, davacının terk işlemi karşılığında 27805 ada 6 parsel sayılı taşınmazda inşaat artışından faydalandığının belirtildiği anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesince bedelsiz terke ilişkin tescilin dayanağını oluşturan parselasyon planının hukuken ortadan kaldırıldığı ve tescil kaydının yolsuz hale geldiği gerekçesiyle ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmak için yeterli olduğunu söyleyebilme imkanı bulunmamaktadır. Şöyle ki, 27793 ada 2 parsel sayılı taşınmazın imar işlemine ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya getirtilmeden, Çankaya Tapu Müdürlüğünün müzekkere cevabındaki açıklamalar çerçevesinde oluşturulan bilirkişi raporuna göre karar verilmiş, 81154/12 nolu parselasyon planı ve bu parselasyon işlemine ilişkin kayıtlar ile şuyulandırma öncesini de içerir şekilde tedavüllü tapu kayıtları getirtilmeden değerlendirme yapılmış; öte yandan, davalı Belediyenin 13.04.2022 tarih ve 757 sayılı kararı ile 11.10.2021 tarih ve 2040 sayılı plan notu ilavesine ilişkin Meclis kararları getirtilip bu kararların idari yargı yerinde iptal edilip edilmediği ve 2040 sayılı plan notunun dava konusu 27793 ada 2 parsel sayılı taşınmazı kapsayıp kapsamadığı belirlenmeden sonuca gidilmiştir. Hal böyle olunca; öncelikle, 27793 ada 2 parsel sayılı taşınmazın tüm geldi ve gitti kayıtları denetlenebilir biçimde tapu kütük sayfaları ile dayanakları olan tüm belgelerin (imar işlemlerine ilişkin tüm belgelerin -Belediye Encümen kararları ve şuyulandırma cetvelleri, vd. belgelerin) getirtilmesi, hangi işlemlerin idari yargı kararıyla iptal edildiğinin açıklığa kavuşturulması, çekişmeli taşınmazın imar durumlarının ve davacının emsal artışından yararlanıp yararlanmadığının açıkça ortaya konulması, en son sicil kayıtları getirtilerek imar uygulaması suretiyle oluşturulmuş iseler dayanak imar uygulamasının geçerliliğini koruyup korumadığı ve dava konusu taşınmazın davalı Belediyenin 13.04.2022 tarih ve 757 sayılı kararı ile 11.10.2021 tarih ve 2040 sayılı plan notu kapsamında kalıp kalmadığı saptanarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken noksan soruşturmayla yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.