Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/3708 · K. 2024/7085

5. Hukuk Dairesi         2024/3708 E.  ,  2024/7085 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/40 Esas, 2024/60 Karar I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.11.2023 Tarihli ve 2023/279 Esas, 2023/471 Karar Sayılı Kararı Taraflar arasındaki 26.01.2018 tarihli sözleşmenin 37 nci maddesinde yetki şartının düzenlendiği ve davalıların da yetki itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. B. Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31.01.2024 Tarihli ve 2024/40 Esas, 2024/60 Karar Sayılı Kararı Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin 37 nci maddesindeki yetki sözleşmesi nedeniyle yetkisizlik kararı vermiş ise de uyuşmazlığın hizmet alımına ilişkin sözleşmeden kaynaklanmadığı, davanın müşterek müteselsil sorumluluk gereği ödeme yapan sorumlulardan davacının kendisinin ödemesi gereken miktardan daha fazlasını ödemek zorunda kaldığı fazla ödeme için diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu davası olduğu, yani hizmet alımına ilişkin sözleşmeden kaynaklanan bir uyuşmazlığın bulunmadığı, kaldı ki davalılardan ...'in yetki sözleşmesinin tarafı olmadığı gibi tacir ve kamu tüzel kişisi olmaması nedeniyle yetki sözleşmesi yapamayacağı, dolayısıyla mahkemenin yetkisizlik kararının yerinde olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, rücuan tazminata ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir. B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir. 2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.” 3. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.” 7. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesi” başlıklı 17 nci maddesi şöyledir: “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır. ” 4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.” C. Değerlendirme 1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir. 2. Davacı ile Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü arasındaki uyuşmazlık konusu olmayan Kiralık Hizmet Aracı Alımı Sözleşmesinin anlaşmazlıkların çözümü başlıklı 37 nci maddesinde bu sözleşme ve eklerinin uygulanmasından doğabilecek her türlü anlaşmazlığın çözümünde Kayseri Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olacağını kabul ettikleri kararlaştırılmıştır. Dava, 6100 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra, 25.08.2023 tarihinde açılmış olup, sözleşmedeki yetki şartının geçerli olup olmadığı 6100 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenecektir. Söz konusu Kanun'un Yetki Sözleşmesi başlıklı 17 nci maddesinde "tacirler ve kamu tüzel kişilerinin" sözleşme ile yetkili mahkemeyi belirleyebilecekleri öngörülmüştür. Düzenleme ile gerçek kişilerin korunması amaçlanmış, tacirler veya kamu tüzel kişileri dışındaki gerçek kişilerin, kendi aralarında yetki sözleşmesi yapmaları kabul edilmemiştir. 4. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer. 5. Somut olayda, dosya kapsamından davalı ...'in tacir olmadığı ve sözleşmenin de tarafı olmadığı gibi uyuşmazlık da hizmet alımına ilişkin sözleşmeden kaynaklanmadığından 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin ve dolayısıyla 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı, bu nedenle sözleşmedeki yetkiye ilişkin düzenlemenin somut uyuşmazlık açısından geçerli olmadığı, davacının davayı yetkisiz Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalılara geçmiş ve davalı ... vekilince de süresinde ve usulüne uygun olarak yerleşim yerinin bulunduğu yer olan Kayseri Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazınında bulunduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir. III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 10.06.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.