VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyizi; tanık beyanlarıyla ve bozma öncesi alınan bilirkişi raporuyla sabit olduğu üzere; 12 katlı olduğu anlaşılan binanın mesai saatinden sonraki temizlik, paspas çöp toplama işleminin personelin dağılmasından sonra en az 2-3 saat süreceği aşikar olmasına rağmen bordro tanığı ...'ın beyanı doğrultusunda; davacının davalı işverenlikte sabahları 1 saat, akşamları yarım saat günlük toplam 1.5 saat çalıştığının kabulü yönünde karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı vekili temyizi; davacının dava dışı ... Vakfı Sinema Televizyon Özel Eğitim ve Öğretim Merkezi İktisadi İşletmesi nezdinde çalıştığını, Mahkemece her iki işyerinin aynı veya bağlantılı olup olmadığı sorgulanmadan karar verildiğini, davacının 1996 yılında çalışmaya başladığına dair iddiasının doğru olmadığını, davacının periyodik olmayacak şekilde ve ihtiyaç duyuldukça vakıf işletmesinde çalıştığını, çalışmasının hiçbir zaman süreklilik kazanmadığını, tanık beyanlarının denetime elverişsiz ve soyut nitelikte olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
3. Fer'i müdahil Kurum temyizi; eksik inceleme ile verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, karara esas teşkil eden bilirkişi raporunda yoruma dayalı değerlendirme ve tespitler yer aldığından ayrıca hatalı ve eksik inceleme içerdiğinden bu rapora dayanılarak davanın kabul edilmesi hukuka aykırı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 05.02.1996 - 25.09.2014 tarihleri arasında davalı işyerinde part-time süreli olarak geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
4. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
3. Değerlendirme
1. İnceleme konusu eldeki davada, bozmaya uyulmuş ise de bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Bozma sonrasında Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; davalı şirkete ait dönem bordrolarının celp olunduğu, bordro tanıklarından ..., ... ... ve ...'in beyanlarının alındığı, yapılan yargılama sonucu düzenlenen 28.09.2023 tarihli Bilirkişi Raporu da hükme esas alınarak davacının davalı işyerinde ayda 5 gün üzerinden çalıştığı değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.
2. Somut olayda, bozma sonrası dinlenilen bordro tanıklarından ...'in davacının kendilerinin işten çıkış saatine yakın gelip çalıştığını, diğer bordro tanığı ... ...'nın ise kendisinin mesai saatleri olan 09:00 - 18:00 saatleri arasında davacıyı çalışırken gördüğünü beyan ettiği, buna karşılık davalı şirketin işlettiği film stüdyosunda güvenlik görevlisi olarak çalıştığı anlaşılan ...'ın beyanında davacının sabahları personel gelmeden 07:00-08.00 saatleri arasında işe gelip temizlik yaptığını, ayrıca personel işten 18:15'te çıktıktan sonra da temizlik personellerinin de normal personelden yarım saat sonra ortalığı toplayıp temizlik yapıp çıktığını ifade ettiği, Mahkemece dinlenilen bordro tanıklarından ...'ın ifadesi kapsamında davacının sabahları 1 saat, akşamları yarım saat çalıştığı esasıyla bilirkişi raporunda yapılan hesaba göre davacının haftada 5 gün çalıştığına dair hüküm kurulduğu, ancak beyanları hükme esas alınan bordro tanığı ...'ın davacının sabahları 07:00-08.00 saatleri arasında işe geldiği yönündeki beyanının sabahları 07:00-08.00 saatleri arasında 1 saat çalıştığı yönünde yorumlanarak hesaplamaya alınmasının hatalı olduğu, diğer taraftan Mahkemece isticvap edilen davacının 08.06.2023 tarihli beyanında davalı şirket sahibi tarafından başka işyerlerinde de temizlik işi ile görevlendirildiğini beyan ettiği, bozma öncesi dinlenilen bordro tanıklarından ...'ın davacının film çalışmalarının olduğu yerlere de temizliğe gittiğini beyan etmesi karşısında davacının çalışma sürelerinin belirlenmesindeki çelişkinin giderilemediği gözetilerek, Mahkemece söz konusu çelişkiler giderilmeli, davalı şirket nezdinde birden fazla işyerinde çalıştığı iddiası kapsamında gerekirse mahallinde keşif icra edilmesi suretiyle davacının işin yapıldığı yerlerde ne kadar süre ile çalıştırıldığı hususu netleştirilmeli, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
