Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/7658 · K. 2024/8399

10. Hukuk Dairesi         2024/7658 E.  ,  2024/8399 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2020/115 E., 2024/247 K. KARAR : Kabul Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in davalılardan Çınar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde ve Atatürk İlköğretim Müdürlüğünde hademe, kalorifer ve temizlik işinde 1997 yılından 2007 yılı arası dönemde hizmet akdine dayalı olarak geçen ancak Kuruma kayıt ve tescil edilmeyen sigortalı hizmetlerinin tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 1997 tarihi olarak tespitini istemiştir. II. CEVAP Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hizmet tespitine yönelik talebinin yerinde olmadığını, hizmet tespiti davalarının beş yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, davacının hizmetinin geçtiğini iddia ettiği hak düşürücü sürenin geçmesinden sonra dava açtığını, bu nedenle süresinde açılmayan davanın reddinin gerektiği, davacının şahsi dosyasının incelenmesinde ilk hizmetinin 2007 yılına ait olduğunu, dava konusu hizmetin varlığına dair bir veriye rastlanmadığının tespit edildiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 02.10.2014 tarih ve 2012/109 Esas 2014/215 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne, davacı ...'in davalı Atatürk İlköğretim Okulu nezdinde 08.09.2014 havale tarihli ek bilirkişi raporu göz önünde bulundurularak 1997 yılı itibariyle ilköğretim okullarının açılış yılı olan 16.10.1997 ile 19.10.2007 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1.Mahkeme kararına karşı davalı Çınar Milli Eğitim Müdürlüğü ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairenin 07.04.2015 tarih ve 2015/3187 Esas 2015/6645 Karar sayılı ilamı ile Mahkemece davalı olarak ilçe milli eğitim müdürlüğü ile Atatürk İlköğrettim Okul Müdürlüğü taraf kabul edilerek yargılama yapılmış ise de adı geçen davalıların tüzel kişilikleri davaya taraf ehliyetleri olmadığından, bu davalılar hakkında husumetten dolayı red kararı verilmesi gerekirken; bu hususta karar verilmemesi, davalı işveren olarak Milli Eğitim Bakanlığının davaya taraf olarak kabul edilerek husumetin bakanlığa yöneltilmemesinin isabetsiz olduğu, dosya kapsamında, her ne kadar okulda görev alan görevlilerin beyanları alınmış ise de davalı okulda görev alan ve beyanları alınan tanıklarını hangi dönemde çalıştıkları ve dava konusu dönemde görevlerine devam edip etmediklerinin açıklığın kavuşturulamamış olmasının hatalı olduğu, mevcut 01.10.2007 tarihli işe giriş bildirgesinde davacının dava dışı işverenden bildiriminin yapıldığının görüldüğü, davacının davaya konu şirkette fiili çalışmasının olup olmadığı, varsa hangi süreler dahilinde çalışmasının olduğu araştırılarak, toplanacak deliler arasında tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, davacının yaz tatilinde calışmasının olup olmadığı araştırılarak, çalışma kesintili gerçekleşmiş ise hak düşürücü süre yönünden irdeleme yapılmalı, toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra, elde edilecek sonuca göre hüküm kurulması gerektiği hususlarına işaret edilmiştir. B. İkinci Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 15.03.2018 tarih ve 2015/171 Esas 2018/93 sayılı kararıyla; davacının davasının 5 yıllık hak düşürücü süre nedeniyle reddine, davanın Çınar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Atatürk İlköğretim Okulu Müdürlüğü yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur. 2. Dairenin 18.12.2019 tarih ve 2019/6416 Esas 2019/9992 Karar sayılı ilamı ile her ne kadar 2007 yılına kadar denilmek suretiyle tespiti istenen sürenin sonu belirtilmemiş ise de 2007 yılının ilk birkaç ayına kadar çalışıldığının belirtilmesi, çalışmanın niteliğine göre okulların yazın tatil olması ve bu sürede hizmet akdinin askıda kaldığı ile bu tatil döneminde başka bir işyerinden fiili çalışması olmaması ve dolayısıyla tespiti istenen dönem yönünden kesintinin gerçekleşmediği gözetildiğinde, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmediğinin belirgin olduğu, mahkemece davanın esasına girilerek, bir önceki bozma gerekleri dikkate alınarak, dinlenen tanıkların çalıştığı dönem ikmal edilerek ihtilaflı süre karşılaştırması yapılmak suretiyle elde edilecek deliller kapsamında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçelerine dayalı olarak karar bozulmuştur. C. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulü ile davacı ...'in davalı Atatürk İlköğretim Okulu nezdinde 1997 yılı Eylül ayı (16 gün) - Ekim (30 gün)- Kasım ayı (30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 1998 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 1999 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2000 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2001 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2002 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2003 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2004 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2005 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2006 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün)- Ekim ayı(30 gün)- Kasım ayı(30 gün)- Aralık ayı(30 gün) 2007 yılı Ocak ayı (30 gün)- Şubat ayı (30 gün)- Mart ayı (30 gün)-Nisan ayı(30 gün)-Mayıs ayı(30 gün)-Haziran ayı(30 gün)- Temmuz ayı(30 gün)- Ağustos ayı(30 gün)- Eylül ayı(30 gün) olmak üzere 15.09.1997-30.09.2007 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar SGK Başkanlığı ve ... vekileri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurumun fer'i müdahil olması gerekirken, husumet yönünden kararın bozulması gerektiğini, hükme esas tanık beyanlarının soyut nitelikte olduğunu, taraflı olduğunu, kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiğini, davacının iddiasını ispatlayamadığını, 2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme sonu karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal Haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3. Değerlendirme Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Davacının 1997-2007 yılları arasında müstahdem olarak çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, davacının yargılama aşamasında 11.01.2018 günlü beyanında, talebine konu dönemde yaz tatillerinde fiili olarak çalışmadığını beyan etmesine rağmen, Mahkemece bozma sonrası kararında uyuşmazlık konusu dönemde yaz ve kış tatillerini de içerecek şekilde davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur. Mahkemece davacının talebine konu dönemde eğitim ve öğretime ara verilen yaz ve kış tatili (sömestr tatili) ve okulun açık kaldığı dönemler Milli Eğitim Bakanlığından sorulmak suretiyle tespit edilerek, davacının hizmet tespiti talebine konu dönem içinde her bir takvim yılı içerisinde okulların kapalı olduğu yaz ve kış tatilleri dışlanmak suretiyle ayrı ayrı hangi tarihler arasında kaç gün çalıştığı belirtilerek hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine, 11.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.