IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 24.07.2008 tarihli ve 2008/2113 E., 2008/5141 K. sayılı ilamıyla; Mahkemece, kişilerden bir bilirkişi heyeti oluşturmak suretiyle yerinde keşif yapılarak, alınacak raporla davalı ile dava dışı borçlu şirket arasında düzenlenmiş olan sözleşme hükümleri doğrultusunda tahakkuk eden kira bedeli belirlenmesi, bundan sonra özellikle sözleşmede, anılan tarafların ortak iradesinin tesisleri kullanıma elverişli hale getirme olduğu hususu gözardı edilmeksizin aynı amaca yönelik olarak yapılan bakım-onarım giderleri ile davalı şirket tarafından borçlu adına yapılan ödemelerin tesbit edilmesi, ayrıca 25.04.2005 tarihli inceleme raporunda bahsi geçen rehinli borç ödemelerinin de dayanağı belgelerin getirtilerek incelenmesi, bu ödemelerin davalı şirket tarafından mı, yoksa başka kişilerce mi yapıldığının, başka kişilerce yapıldı ise kira alacağına mahsuben mi yapıldığının belirlenmesi, keza davalı ile borçlu şirketin tüm ticari sicil kayıtları ve ortaklık durumunu gösterir kayıtlar getirtilerek aralarında organik bir ilişki bulunup bulunmadığının araştırılması ve sonuçta tüm bu vakıalar doğrultusunda davalının davacıya ödemesi gereken bir bedel bulunup bulunmadığının saptanması gerektiğinden bahisle, karar bozulmuştur.
B. İkinci Bozma Kararı
1. Bozmaya uyan Mahkemece verilen 02.10.2014 tarihli ve 2009/169 E., 2014/503 K. sayılı kararla; fabrika sahasında yapılan keşif ve davalı tarafın defterlerinin incelenmesinden, davalının 2.395.485,71 TL esaslı bakım ve onarım yaptığı, sözleşmeye göre TEDAŞ'a icra yoluyla yapılan ödeme ile birlikte davacının kira alacağından mahsup edilebileceği gerekçesiyle; dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 270 vd. maddelerine göre davanın kısmen kabulüne, 1.871.262,12 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 03.10.2018 tarihli ve 2016/2673 E., 2018/8546 K. sayılı ilamıyla; bozma öncesinde ve sonrasında aldırılan bilirkişi raporlarına göre, dava dışı vergi mükellefine ödenmesi gereken kira bedelinde ve esaslı tamir masrafları arasında farklılık olduğu anlaşıldığından, kira sözleşmesine istinaden davalı tarafından yapılan bakım onarım masraflarının faturalarının incelenmesi, hangi masrafların rapora yansıtıldığının kalem kalem belirlenmesi ve davalı ile dava dışı vergi mükellefi arasında da organik bağ olduğu gözetilerek, denetime elverişli rapor alınması gerektiğinden bahisle, karar taraflar yararına bozulmuştur.
C. Üçüncü Bozma Kararı
1. Bozmaya uyan Mahkemece verilen 08.04.2021 tarihli ve 2019/372 E., 2021/179 K. sayılı kararla; bozma sonrası alınan 09.06.2020 tarihli bilirkişi heyet raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, dava konusu dönemde kayıtlarda bulunan aylık üretim maliyetlerine göre sözleşme gereği %20 kira bedelinin 4.562.997.828,761 TL olarak tespit edildiği, her ne kadar kira sözleşmesinin 5. maddesine göre kiralayana ait olduğu kabul edilen esaslı bakım ve onarım giderleri, inşaat işleri faturalarına göre 40.604.100.387,00 TL olarak belirtilmiş ise de, aynı dönemde hem davalının defterlerinde hem de vergi denetmeni raporuna yansıyan ve en son alınan 09.06.2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda da kalem kalem belirtilen esaslı bakım ve onarım giderleri ile TEDAŞ'a icra kanalıyla ödenen bedelin mahsubu sonrası davacının 1.871.253,12 TL alacaklı bulunduğu, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davalı ile dava dışı vergi mükellefi Söğüt Seramik A.Ş. arasındaki organik bağ dikkate alınarak inşaat işleri faturalarına göre yapıldığı belirtilen 40.604.100.387,00 TL'lik faturalara itibar edilmediği, hem davalının defterlerine hemde vergi denetim raporlarına yansıyan ve hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda da açıkça belirtilen esaslı bakım giderleri ile TEDAŞ'a icra kanalıyla ödenen bedelin mahsup edildiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile 1.871.253,12 TL'nin yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/23959 E., 2022/10514 K. sayılı kararıyla; bozma sonrası hükme esas alınan 09.06.2020 tarihli bilirkişi raporunun davalı vekili yerine dosyada vekil sıfatı bulunmayan Avukat Hanife Hülya Han’a tebliğ edilmesi suretiyle hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı vekiline 20.06.2020 tarihli bilirkişi raporunun elden tebliğ edildiği, davalı vekilince bilirkişi raporuna karşı beyanda bulunması bakımından 2 haftalık kesin süre verildiği, taraf vekillerinin bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmesi bakımından dosyanın önceki bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor düzenlenmesi istenildiği, bilirkişi heyetinin sunduğu 17.09.2023 tarihli raporda özetle; "...Davalı ile dava dışı vergi mükellefi arasında organik bağ bulunduğu, dava konusu dönemde kayıtlarda bulunan aylık üretim maliyetlerine göre, sözleşme gereği %20 kira bedelinin 4.562.997,83 TL, aynı dönemde bakım onarım giderlerinin vergi denetmeni raporuna göre 2.395.485,71 TL, TEDAŞ'a icra kanalıyla 296.259,00 TL ödendiği, detaylı olarak açıklanan ve denetim raporunda bulunan onarım giderlerinin kabul edilmesi halinde davalının ödemesi gereken bedelin 1.871.253,12 TL olduğu, denetim raporunda bulunan onarım giderlerinin kabul edilmemesi halinde ise davalının ödemesi gereken bedelin 4.562.997,83 TL olduğu" şeklinde görüşlerini belirttiği; son bozma ilamı sonrası alınan 17.09.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, dava konusu dönemde kayıtlarda bulunan aylık üretim maliyetlerine göre sözleşme gereği %20 kira bedelinin 4.562.997.828,761 TL olarak tespit edildiği, her ne kadar kira sözleşmesinin 5. maddesine göre kiralayana ait olduğu kabul edilen esaslı bakım ve onarım giderleri, inşaat işleri faturalarına göre 40.604.100.387,00 TL olarak belirtilmiş ise de, aynı dönemde hem davalının defterlerinde hem de vergi denetmeni raporuna yansıyan ve en son alınan 17.09.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda da kalem kalem belirtilen esaslı bakım ve onarım giderleri ile TEDAŞ'a icra kanalıyla ödenen bedelin mahsubu sonrası davacının 1.871.253,12 TL alacaklı bulunduğu, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davalı ile dava dışı vergi mükellefi Söğüt Seramik A.Ş. arasındaki organik bağ buluduğu dikkate alınarak inşaat işleri faturalarına göre yapıldığı belirtilen 40.604.100.387,00 TL'lik faturalara itibar edilmediği, davalının defterlerine, vergi denetim raporlarına yansıyan ve hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda da açıkça belirtilen esaslı bakım giderleri ile TEDAŞ'a icra kanalıyla ödenen bedelin mahsubu sonrası davacının 1.871.253,12 TL alacaklı olduğu gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile 1.871.253,12 TL alacağın dava tarihi olan 01.01.2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, karar verilmiştir.
