MUHARİP YABANCI ORDU MENSUPLARINDAN TÜRKİYE´YE KABUL EDİLENLER HAKKINDA YÖNETMELİK

Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye'nin taraf olmadığı bir silahlı çatışmada Türkiye'ye kabul edilen muharip yabancı ordu mensuplarının Türkiye sınırlarından girdikleri tarihten iade olunacakları veya başka bir ülkeye gönderilecekleri tarihe kadar gözaltı edilmeleri, muhafaza, nakil, iskan, giyecek, yiyecek, muayene ve tedavileri, kampların Kızılay'a devri, disiplin ve cezai işlemleri, iadeleri ile mali hususlara ilişkin esas ve usulleri tespit etmektir.

Bu Yönetmelik; muharip yabancı ordu mensuplarından Türkiye'ye kabul edilenler hakkında alınacak tedbirleri, uygulanacak kuralları, bu kişilerin tabi olacakları esasları, sorumlu ve görevli makamları kapsar.

Bu Yönetmelik; 18/10/1907 tarihinde La Haye'de imzalanmış, V sayılı, Kara Harbinde Tarafsız Devletlerin ve Şahısların Hakları ve Vazifeleri Hakkında Sözleşme hükümleri ile 4104 sayılı Muharip Yabancı Ordu Mensuplarından Türkiye'ye İltica Edenler Hakkında Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Bu Yönetmelikte geçen; a) Muharip yabancı ordu mensubu: Ülkeye kabul edilen veya ülkede ele geçirilen, mensubu bulunduğu silahlı kuvvetlerin bir üçüncü ülke ile savaş veya silahlı çatışma halinde bulunduğu asker kişiyi, b) Kabul edilenler: Muharip yabancı ordu mensuplarından Türkiye'ye girenleri, ifade eder.

Türkiye'ye kabul edilenler, Türkiye'nin kara, deniz ve hava sınırlarından girdikleri tarihten iade olunacakları veya başka bir ülkeye gönderilecekleri veya haklarında sürekli olarak kalma işlemi yapılacağı tarihe kadar Devletin himayesi ve gözetimi altında bulundurulurlar. Bunlardan düşmanca faaliyet gösterenler bu Yönetmelikte yer alan haklardan faydalanamazlar ve bunlar hakkında yasal işlem yapılır.

Kabul edilenlere haysiyet kırıcı işlem yapılmaması esastır. Her türlü koşul ve durumda kişiliklerine ve şereflerine saygı gösterilmesi kabul edilenlerin hakkıdır. Kabul edilenlere rütbe, cinsiyet ve sağlık durumları nedeniyle tanınan imtiyazlı işlemler ayrık olmak üzere dil, ırk, renk, milliyet, din, siyasi görüş ve düşüncelerle ayırım gözetilmeksizin bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre eşit muamele yapılır.

Kara, deniz ve hava sınırlarını geçerek Türkiye'ye girenlerin kabul edilenler statüsünü kazanabilmesi için; a) Uyruğunda bulunduğu devletin savaş veya silahlı çatışma halinde olması, b) Uyruğunda bulunduğu Devletin muntazam silahlı kuvvetleri kuruluşu mensubu olması ve bunun kimlik, belge, nişan, işaret veya benzeri alametlerle kanıtlanması, zorunludur.

Kabul edilenler, Türk Silahlı Kuvvetleri veya güvenlik güçleri tarafından teslim alındıkları andan itibaren muhafaza ve güvenliklerinin sağlanması için derhal gözaltı edilirler.

Kabul edilenlerin sorguları kendi dilleriyle veya anladıkları bir dil ile sorgu heyetlerince yapılır. Sorgu sırasında kabul edilenler; adlaını, soy adlarını, doğum yerleri ile tarihlerini, rütbelerini, sicil numaralarını ve görevli oldukları birliklerini bildirmek zorundadırlar. Bunlara her ne suretle olursa olsun bilgi temin etmek için maddi veya manevi baskı, kötü muamele ve işkence yapılamaz. Anılan bilgileri vermeyenler, kendi rütbe ve statülerindekilere bu Yönetmelikle tanınan haklardan yararlanamazlar.

Kabul edilenler öncelikle geçici konaklama yerlerinde karantinaya alınırlar. Karantina sonrası sağlık durumlarını belirtir bir belge düzenlenerek şahsi dosyalarına konulur.

Kabul edilenlerin barınmaları için kullanılacak geçici konaklama yerleri ile kamplar, Milli Savunma Bakanlığı ile koordine edilerek Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilir ve kurulur.

Geçici konaklama yerleri ile kampların kadroları Milli Savunma Bakanlığı ile koordine edilerek Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir.

Geçici konaklama yerleri ile kamplar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup bir subay tarafından yönetilir. Kamp komutanı bu Yönetmelik ile belirlenen esas ve usullerin kabul edilenler tarafından bilinmesi ve uygulanabilmesi için her türlü tedbiri alır.

Geçici konaklama yerleri ile kamplar iskan koşullarına uygun olarak tesis edilir. İskan edilmede kabul edilenlerin örf ve adetlerine uyulmasına özen gösterilir.

Geçici konaklama yerleri ile kamplardaki muhafaza ve disiplin ile buna ilişkin önlemlerin alınması ve görevlerin yerine getirilmesi 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ile Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği hükümleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerince sağlanır.

Başkanı kamp komutanı olmak üzere, kabul edilenlerin aralarından seçilecek bir kıdemli personel ile kamp inzibat subayı, istihbarat subayı, spor subay/astsubayı, kamp doktoru ve hesap sorumlusundan oluşan bir gözetim heyeti kurulur.

Gözetim heyetinin görevleri şunlardır: a) Kabul edilenlere verilecek harçlık ile ayni ve nakdi yardımı istihkak sahiplerine dağıtmak. b) Kabul edilenlerin yatma, vizite, çalışma ve spor zamanları ile eğlence türlerini tayin etmek, menfaatleri kendilerine ait olmak üzere kamp dahilinde çalışmalarına izin vermek. c) Yemek listesini yapmak, yemek ve banyo zamanlarını tayin etmek, tedarik edilen erzakın muayene ve muhafazasını sağlamak, yemekleri ve yemekhaneleri kontrol etmek ve denetlemek. d) Kurulmasına izin verilmiş ise kantin ile ilgili işlemlerin takip ve denetlemesini yapmak.

Geçici konaklama yerleri ile kampları, Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Savunma Bakanlığınca izin verilmek koşuluyla talep eden yabancı devletler ile milletlerarası kuruluş temsilci ve delegeleri ziyaret edebilirler. Bu temsilci veya delegeler, kabul edilenler ile doğrudan veya tercüman aracılığı ile görüşebilirler. Bu ziyaretler ancak askeri zaruretler sebebiyle istisnai ve geçici olarak kısıtlanabilir veya men edilebilir.

Geçici konaklama yerleri ile kamp komutanlıklarınca kabul edilenlere ait Türkçe, İngilizce ve kendi dillerinde olmak üzere alfabe sırasına göre üç nüsha fotoğraflı künye kayıt ve sicilleri tutulur. Kendilerine adı, soyadı, doğum yeri, tarihi, rütbesi ve sicilini gösteren kimlik belgesi verilir.

Her kabul edilen için bir dosya tutulur. Dosyada; a) Genel künye bilgisi, b) İade edilmek üzere alınan zati eşya listesi, c) Zapt edilen eşya listesi, d) Harçlık belgesi, e) Nakit hesap belgesi, f) Sağlık işlemleri kartı ve özel muayene belgesi, g) Söz verme belgesi, h) Disiplin ve ceza kartı, bulunur.

Kabul edilenlerin bulundukları kamp sınırını geçmemeleri veya belirli bir uzaklığı aşmamaları istenebilir. Kabul edilenlerden, gözetim heyeti önünde, ülkemizi izinsiz terketmeyeceğine, kendi ülkesinin elçilik veya konsolosluk binalarında ikamet etmeyeceğine, başka ülkelerin resmi makamlarına hizmet etmeyeceğine ve münasebet kurmayacağına askerlik şerefi üzerine söz verenler, Genelkurmay Başkanlığınca Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanlıklarının görüşü alınarak serbest bırakılabilirler. Serbestlik sınırı Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir ve ilgililere tebliğ edilir. Serbestlik sınırı ile imzalı söz verme belgeleri, kabul edilenlerin şahsi dosyasında muhafaza edilir. Serbest bırakılanlar ile yurtiçinde seyahatlerine izin verilenlerin takip ve kontrol altında bulundurulmaları için durum Genelkurmay Başkanlığınca Milli Savunma ve İçişleri bakanlıkları ile Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir. Yukarıda belirtilen usul ve esaslara uymayarak kaçmaya teşebbüs edenler veya kaçanlar veyahut söz vererek serbest bırakılanlardan kendileri hakkında belirlenen serbestlik sınır ve kurallarına uymayanlar serbestlik hakkını kaybederler ve kamplarda muhafaza edilirler.

Kabul edilenlerin bulundukları yöre halkı ile temasları ve kampa ziyaretçi kabul edilip edilmemesi hususlarına ilişkin esaslar Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir.

Kabul edilenler kamp komutanlıklarınca belirlenen disiplin tedbirlerine uymak koşuluyla dinlerinin ve mezheplerinin ibadet ve ayinlerini yapabilirler. Bu amaçla ibadet ve ayinler için imkanlar ölçüsünde uygun mahaller tesis olunur.

Kabul edilenlerin fikir, eğlence ve spor faaliyetleri mevcut imkanlar çerçevesinde teşvik ve tanzim olunur. Bu amaçla uygun mahaller ve araç-gereç tahsis edilerek faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli önlemler alınır.

Kabul edilenlerin beraberlerinde getirdikleri uyruğunda bulundukları devlete ait her türlü silah, askeri teçhizat, mühimmat ve nakil vasıtaları belge karşılığı Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından alınır. Bunlar başkaca bir işleme tabi tutulmaksızın savaş veya silahlı çatışmanın sona ermesinden sonra ilgili devletle yapılacak anlaşma hükümleri uyarınca iade edilmek üzere muhafaza edilir. Bunların muhafazaları için gerekli her türlü nakil, ambalaj ve bakım giderleri Milli Savunma Bakanlığınca karşılanır.

Kabul edilenlerin, Türk mevzuatına göre çevre ve toplum sağlığının korunması amacıyla zarar vermeyeceği gerektiğinde yapılacak sıhhi kontrollerle anlaşıldıktan sonra, taşımaları veya bulundurmaları yasak olmayan her türlü zati eşyaları ile birlikte gaz maskelerini ve çelik başlıklarını taşımalarına izin verilebilir. Bunlardan taşınması veya bulundurulması mevzuata göre yasak eşya niteliğinde olanlar, herhangi bir yasal işleme ve cezai müeyyideye tabi olmaksızın genel hükümler uyarınca zapt edilirler ve Devlet malı olarak işlem görürler.

Kabul edilenlerin paraları gözetim heyeti tarafından sahibinin kimliği ile tutarı özel bir deftere geçirildikten sonra makbuz karşılığında alınabilir. Makbuzda, makbuzu düzenleyen personelin adı, soyadı, rütbesi ve mensup olduğu birlik yazılır. Bu paralar veya paraya tahvil edilen meblağ kabul edilenin hesabına alacak olarak kaydedilir. Kabul edilenerin kıymetli eşyaları ancak emniyet ve disiplin sebepleriyle, paralara uygulalanan usul uyarınca kendilerinden alınabilir. Para ve para değerindeki kıymetli evrak ile kıymetli eşya kamp komutanlıklarınca muhafaza edilir. Bunlar, kabul edilenlerin ülkelerine iade edilmeleri, başka bir devlete gönderilmeleri veya Türkiye'de kalma taleplerinin kabulü veya ihtiyaçları halinde belge karşılığında iade edilir.

Kabul edilenler, 12/9/1330 tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanununa göre erbaş ve er günlük yiyecek istihkakı üzerinden yedirilirler. Kazandan yedirilmesi mümkün olmadığı takdirde, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ve Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesine Ait Yönetmelik'in 4 üncü maddesine göre günlük er istihkakının bir aylık tutarı tayın bedeli olarak peşin ödenir.

Kampların bulunduğu bölgenin iklim koşulları gözönüne alınarak kabul edilenlere, Genelkurmay Başkanlığı ile koordine edilecek Milli Savunma Bakanlığınca belirlenecek usullere göre yeterli miktarda giyecek, çamaşır ve ayakkabı verilir. Kabul edilenler istedikleri takdirde üniformalarını veya sivil elbiselerini kamp dahilinde giyebilirler. Serbest bırakılanların kamp dışında sadece sivil elbise giymelerine müsaade edilir.

Kabul edilenlerin nakil, iskan, yiyecek, giyecek, sağlık ve her türlü giderleri kendilerinden ücret alınmaksızın karşılanır ve bu bu giderler Milli Savunma Bakanlığı bütçesinin savunma hizmetleri faaliyetlerinde yer alan ilgili harcama kalemi ve ayrıntı kodundan karşılanır.

Kabul edilenlere aşağıdak belirtilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda harçlık ödenir. Bu harçlıklar gelir ve damga vergisi hariç herhangi bir kesintiye tabi tutulmaz.

Kamplarda kantin açılmasına kamp komutanlıklarınca izin verilebilir. Kantinler 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 106 ncı maddesi hükümlerine göre işletilir. Kantinlerde alışveriş Türk parası ile yapılır.

Kabul edilenlere özel bir sağlık fişi tanzim edilir ve bunların en az ayda bir defa olmak üzere sağlık kontrolleri yapılır. Bu kontroller, genel sağlık ve beslenme durumları ile temizlik hizmetlerinin denetlenmesi ve hastalıkların ortaya çıkarılması amacıyla yapılır. Hastalık tespit edildiğinde ilgili kamp komutanlığınca gerekli tedbirler alınır. Bulaşıcı hastalık vukuunda ilk tedbirler alınmakla birlikte durum ilgili makamlara bildirilir.

Kabul edilenlerden hastalıklarını beyan edenler hergün koğuş ve oda kıdemlileri tarafından vizite defteri ile beraber muayene saatinde vizite mahalline gönderilirler. Viziteler ile sağlık muayeneleri sonuçları raporla kamp komutanına bildirilir. Ayakta tedavi edilenlerin ilaçları verilerek tedavileri ile ilgili işlemler yapılır.

Kamp komutanları salgın hastalıkları önlemek üzere, kampları temiz ve sağlıklı bir halde tutmak için gereken bütün tedbirleri alırlar.

Her kampta kabul edilenlerin gerekli muayene ve tedavilerini yapmak üzere bir revir tesis edilir. Ayrıca gerekli hallerde bulaşıcı ve akıl hastalıklarına tutanlar için tecrit yerleri ayrılır.

Ağır bir hastalığa yakalanan veya durumları özel bir tedavi, tıbbi müdahale veya hastaneye yatırılmayı gerektirenler hakkında 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ile konuya ilişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerindeki emsalleri gibi işlem yapılır.

Kabul edilenler, giderleri kendileri tarafından karşılanmak kaydıyla muayene olmak için özel sağlık kurumlarına başvurma haklarına sahiptirler. Sağlık kurumları, talep halinde muayene ve tedavi atına alınana ve ilgili kamp komutanlığına hastalığın nev'ini, yapılan tedavinin nitelik ve müddetini gösteren resmi bir belge verirler.

Gerek revirlerde gerek hastanelerde tedavi altında bulundurulanların gözaltı halleri devam eder.

Kabul edilenlerden ölenler, Türkiye'de temsilciliği olan bir ülkenin vatandaşı ise, bu temsilciliğin aksine bir talebi olmadığı takdirde belirli mezarlıklarda ayrılacak bir yere veya o mahalde var ise kendi mezarlıklarına kendi din ve adetleri uyarınca, rütbelerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerindeki eşitlerine yapılan merasimle defnedilir. Her mezarın kime ait olduğu belli olacak şekilde işaretlenir ve bu mezarlığın mikyaslı bir krokisi muhafaza edilir. Ayrıca ölenlerin kimlikleri Türkiye'deki temsilcilikleri vasıtasıyla yakınlarına bildirilir.

Kabul edilenlere, mümkün olduğu ölçüde, yakınları ile bedeli mukabilinde haberleşme imkanları sağlanır. Kabul edilenlere gelen veya bunlar tarafından harice gönderilecek her dildeki mektup, koli ve paket kamp komutanlığı tarafından incelenir. Uzun zamandan beri yakınlarından haber alamayan veya haber almak imkanından mahrum olanlara, ücretleri hesaplarına geçirilmek veya kendilerince ödenmek üzere telgraf çekme müsaadesi verilebilir. Kabul edilenlerin mektup ve benzeri belgelerini kendi resmi dilleriyle yazmaları genel kuraldır. Ancak, başka dillerde de yazmalarına kamp komutanlıklarınca izin verilebilir. Kabul edilenlerin mektup ve benzeri belgelerini kapsayacak torbalar kamp komutanlıklarınca mühürlenerek ve içindekiler ile gidecekleri yerler liste haline getirilerek postanelere teslim edilir. Kabul edilenlere gelen mektup, kart, telgraf, gazete ve benzeri belgeler kamp komutanlığınca tayin edilen mutemet tarafından teslim alınır ve incelendikten sonra aynı mutemet tarafından sahiplerine dağıtılır.

Kabul edilenlere posta ile veya başka yollarla gıda maddeleri, giyecek, ilaç ile dini eğitim ve eğlence ihtiyaçlarını karşılayacak maddeler gönderilebilir. Yardım amacıyla devletler ve milletlerarası kuruluşlar tarafından gönderilen ve yasak olmayan eşya gerektiğinde sıhhi kontrolleri yapıldıktan sonra hiçbir kayda tabi tutulmaksızın kabul edilenlere dağıtılır.

Kabul edilenlerin vergi, resim, harç ve fonlardan muaf olup olmayacağı hususu ilgili mevzuata tabidir.

Kabul edilenler, tabu tutuldukları koşullar hakkındaki şikayet ve dileklerini kamp komutanlarına bildirme hakkına sahiptirler. Şikayet ve dilek hakkı hiçbir şekilde sınırlandırılamaz. Bunlardan uygun görülenler yerine getirilir.

Kabul edilenlerin disiplin ve ceza işlemlerinde mümkün olduğu ölçüde Türk Silahlı Kuvvetleri personeline ilişkin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri uygulanır.

Kabul edilenlerin eylemlerinin idari makamların disiplin cezası verme yetkisine girmesi halinde kendilerine disiplin tedbirleri uygulanır. Kabul edilenler adli soruşturma yönünden, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununa tabidirler. Bunlardan gözaltından çıkarılarak ülkede kalmalarına müsaade edilenler hakkında genel hükümler uygulanır. Bunlar hakkında, Türk askeri makamları veya mahkemeleri tarafından Türk Silahlı Kuvvetleri personeli hakkında tespit ve tayin edilen ceza ve tedbirlerden başkası uygulanamaz.

Kabul edilenler hakkında verilen disiplin cezaları ile kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetlerinin aynı cezaya hükümlü eşidi ya da emsali rütbedeki personeli hakkında uygulanan işlemlere göre infaz edilir.

Milli Savunma Bakanlığı bütçesinden kamp giderlerini karşılamak maksadıyla düzenlenen ödeme emirleri kamp komutanlığı adına bağlı olduğu askeri saymanlık, defterdarlık veya mal müdürlüğüne gönderilir. Bu ödeneklerin sarfına ilişkin tahakkuk ve tediye ile nakil, iskan, yiyecek, giyecek, tedavi ve benzeri konularla ilgili muhasebe işlemleri yürürlükteki mevzuata göre yapılır.

Kamp komutanlığının hangi nakit saymanlığınca destekleneceği hususu Genelkurmay Başkanlığının teklifi ve Milli Savunma Bakanlığının uygun görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunur.

Kabul edilenlerin, savaşın veya silahlı çatışmanın sona ermesi halinde uyruğunda bulundukları devlete iade edilmeleri Genelkurmay Başkanlığının talebi üzerine Milli Savunma ve Dışişleri Bakanlıkları ile koordine edilerek İçişleri Bakanlığınca en kısa sürede sağlanır.

Başka bir ülkeye gitmek üzere Türkiye'den ikamet izni talep eden muharip yabancı silahlı kuvvetler mensuplarına verilen ikamet izni, yabancının makul bir süre içinde üçüncü ülkelere gidememesi halinde uzatılmayabilir. Bu durumdaki yabancı, ülkeyi terke davet edilir.

Kabul edilenler bu statülerinin devamı süresince uyruğunda bulundukları devlet ile ırk, din, dil, milliyet, cinsiyet veya benzeri nedenlerle hayat ve hürriyetlerinin tehlikeye düşeceği anlaşılan başka bir devlete iade edilemez veya sınırdışı edilemezler. Ancak kabul edilenlerden ülkelerine iadelerine veya üçüncü bir ülkeye sevklerine kadar anarşi, casusluk, emniyet ve huzur bozucu haller, sabotaj ve zararlı propaganda yaparak milli güvenliğimizi tehlikeye düşürenler, İçişleri Bakanlığının kararı ile sınırdışı edilebilir.

Türk Silahlı Kuvvetlerinde yeterli düzeyde bulunmayan sivil uzman personel, Genelkurmay Başkanlığının teklifi ve Milli Savunma Bakanlığının talebi üzerine ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından kamplarda geçici görevle görevlendirilebilir. Bu şekilde geçici olarak görevlendirilen personel hakkında 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uygulanır.

Kabul edilenlerin iskan, yiyecek, giyecek, sağlık, muayene ve tedavileri ile ilgili iş ve işlemlerin idaresi, Milli Savunma Bakanlığının talebi üzerine Türkiye Kızılay Derneğine devredilebilir. Devir halinde belirtilen iş ve işlemlerin, yerine getirilmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin faaliyetler Genelkurmay Başkanlığının teklifi ile Milli Savunma Bakanlığı ve Kızılay arasında düzenlenecek protokol çerçevesinde yürütülür.

Bu Yönetmelikte belirtilen ve kabul edilenlere yapılan masraflar ile silah, araç- gereç, mühimmat, teçhizat, malzeme ve askeri eşyaya muhafazalarından dolayı yapılacak her türlü masraf, ilgili savaşan veya silahlı çatışma halinde bulunan devletle yapılacak anlaşma çerçevesinde bu devletten alınır.

Kabul edilenlerle ilgili olarak bu Yönetmelikte belirtilen işlemler hakkında ilgili bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyonu sağlama görev ve yetkisi Milli Savunma Bakanlığına aittir. Milli Savunma Bakanlığı bu görev ve yetki çerçevesinde bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla protokol düzenleyebilir.

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.