Haberin özeti
İsrail devlet televizyonu KAN ile The Jerusalem Post’ta yayımlanan analizlerde, Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) Myanmar hakkında verdiği soykırım kararında kullandığı hukuki ölçütlerin, İsrail aleyhine Güney Afrika tarafından açılan davayı etkileyebileceği değerlendirildi. Analizlerde, Myanmar kararının bir devletin doğrudan soykırımdan sorumlu tutulduğu ilk UAD kararı olduğu ve davanın çatışmanın tarafı olmayan Gambiya’nın başvurusu üzerine görülmesinin İsrail davasıyla benzerlik taşıdığı belirtildi.
KAN’daki değerlendirmede, UAD’nin soykırımın tespitinde aradığı kanıt ölçütlerini genişlettiği ileri sürüldü. The Jerusalem Post analizinde ise öldürülen kişi sayısının yanı sıra bedensel ve zihinsel zarar, konutların yaygın biçimde yıkılması ve kışkırtıcı açıklamaların soykırım kastına ilişkin delil olarak ele alınmasının İsrail’in savunmasını zorlaştırabileceği savunuldu. BM raporlarının Myanmar kararındaki etkisinin de İsrail davası bakımından güçlük yaratabileceği ifade edildi.
UAD, Gambiya’nın Myanmar aleyhine açtığı davada, Myanmar ordusunun 2016-2017 yıllarında Arakanlı Müslümanlara yönelik operasyonları kapsamında Soykırım Sözleşmesi’nin ihlal edildiğine hükmetti. Kararın nihai nitelikte olduğu ve temyiz edilemeyeceği belirtildi. Bu süreçte yaşanan saldırılar nedeniyle yüz binlerce Arakanlı Müslüman Bangladeş’e sığınmış, Gambiya da 11 Kasım 2019’da UAD’ye başvurmuştu.
Güney Afrika, Gazze’deki durum nedeniyle 29 Aralık 2023’te İsrail aleyhine UAD’de dava açmış ve ihtiyati tedbir talep etmişti. Divan, 26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024’te aldığı kararlarla İsrail’den soykırım fiillerini önlemek için önlemler almasını, Refah’taki soykırım tehlikesi oluşturabilecek operasyonları sonlandırmasını ve uyguladığı tedbirleri düzenli olarak bildirmesini istemişti. Analizlerde, İsrail davasında nihai kararın 2030’dan önce çıkmasının beklenmediği, bu süreçte Divan’daki değişikliklerin ve İsrail’in adımlarının davanın seyrini etkileyebileceği kaydedildi.
