Haberin özeti
İtalyan tarihçi Giancarlo Casale, Katar Milli Kütüphanesi’nde düzenlenen konferansta 1559 tarihli Hacı Ahmed Dünya Haritası’nın Osmanlı haritacılığı ve 16. yüzyılın siyasi anlayışı açısından önemini anlattı. Osmanlı Türkçesiyle hazırlanan ve Eski Dünya ile Yeni Dünya’yı tek bir görselde birleştiren harita, Avrupa, Asya, Afrika ve Amerika kıtalarını kalp biçimli bir projeksiyonla gösteriyor.
Casale’ye göre harita, Kanuni Sultan Süleyman’ı diğer hükümdarlardan üstün, “dünyanın hükümdarı” ve güneşe benzetilen bir figür olarak tasvir ediyor. Haritadaki metinlerde Osmanlı Devleti’nin Avrupa, Asya ve Afrika’daki hakimiyet alanları sıralanırken Kanuni’nin cesareti, bilgeliği, adaleti ve merhameti övülüyor. Avrupa, haritada “Frengistan” adıyla anılıyor ve Osmanlı padişahı kıtanın hükümdarı olarak gösteriliyor.
Haritanın Hacı Ahmed adlı tek bir kişi tarafından değil, tercümanlar ve bilim insanlarının da yer aldığı bir ekip tarafından hazırlanmış olabileceği belirtiliyor. Metinlerde Hacı Ahmed’in Tunuslu bir alim olduğu, Fas’ta eğitim aldığı, denizde esir düştüğü ve daha sonra Venedikli bir soylunun himayesine girdiği aktarılıyor. Casale, Osmanlıların keşifler çağında askeri ve siyasi faaliyetlerinin yanı sıra coğrafya ve bilimsel bilgi üretiminde de rol oynadığını vurguladı.
Günümüze ulaştığı bilinen 11 nüshadan biri Katar Milli Kütüphanesi’nde, diğerleri ise çeşitli Avrupa ve ABD kurumlarında bulunuyor. Casale, haritanın Osmanlıların dünya coğrafyasına ilişkin bilgisini ve 16. yüzyıldaki siyasi güç anlayışını yansıtan önemli bir belge olduğunu ifade etti.
