Haberin özeti
Sosyal medyada özel dedektiflik ve çeşitli kişileri araştırma hizmetleri sunduğunu belirten hesapların sayısı artarken, bu faaliyetlerin hukuki sınırları tartışılıyor. Avukat Elvan Kılıç’a göre Türkiye’de özel dedektiflik mesleğini ve yetkilerini düzenleyen yürürlükte özel bir kanun, resmî meslek sicili, zorunlu oda veya lisans sistemi bulunmuyor. Kişiler genel ticari mevzuat kapsamında araştırma ve danışmanlık hizmeti verebilse de vergi kaydına sahip olmak, başkalarının özel hayatını inceleme ya da kolluk yetkilerini kullanma hakkı sağlamıyor.
Bir kişinin eşinin veya sevgilisinin sadakatini araştırması, karşı tarafın telefonuna izinsiz girilmesini, mesajlarının okunmasını, konumunun gizlice izlenmesini ya da özel yaşamının kayda alınmasını hukuka uygun hâle getirmiyor. Kılıç, araştırmanın hangi yöntemlerle yapıldığının belirleyici olduğunu ve herkese açık kişisel bilgilerin dahi sınırsız biçimde toplanıp kullanılamayacağını belirtiyor. Bu tür hukuka aykırı işlemleri özellikle isteyen, yönlendiren veya gerçekleştirilmesine bilerek katkı sağlayan müşterilerin de somut olayın koşullarına göre cezai sorumluluğu gündeme gelebiliyor; ancak yalnızca ödeme yapılması ya da hukuka aykırı yöntemlerden haberdar olunması tek başına yeterli sayılmıyor.
“Dolandırıcınızı buluyoruz” veya sahte hesapların arkasındaki kişileri tespit etme vaadiyle hizmet sunan hesaplar, mağdurların çaresizliğini istismar ederek yeni ücretler ve kişisel bilgiler talep edebiliyor. Bu nedenle kişilerin hem yeniden para kaybetme hem de kimlik, banka ve özel yazışmalarını tanımadıkları kişilere verme riski bulunuyor. Kılıç, bu hesaplara başvurmak yerine savcılıklara veya kolluk birimlerine müracaat edilmesini; mesaj, dekont, hesap bağlantısı ve diğer dijital delillerin korunmasını, para transferi yapıldıysa bankaya gecikmeden bildirilmesini öneriyor.
Gizlice elde edilen fotoğraf, video, mesaj ve benzeri kayıtların davalarda kullanılabilmesi de elde edilme yöntemine bağlı. Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller kural olarak yargılamada hükme esas alınamıyor; bu durum boşanma davaları bakımından da geçerli. Hukuka uygun biçimde elde edilen kayıtlar delil niteliği taşıyabilse de bir delilin mahkemede kullanılacak olması, telefonlara izinsiz girme veya özel yaşamı hukuka aykırı biçimde kaydetme gibi yöntemleri meşru kılmıyor.
