Danıştay Dava Dairesi · E. 2019/17063 · K. 2024/4286

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/17063 E.  ,  2024/4286 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2019/17063 Karar No : 2024/4286 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, Mamak ilçesi, Kartaltepe Eski Katı Atık Depo Alanında kalan şahıs hisselerinin ... Mahallesinde tasfiyesine ilişkin 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının kabulüne dair Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, 1993 yılında İstanbul Ümraniye çöplüğünde meydana gelen gaz sıkışmasından kaynaklı patlamada 16 kişinin hayatını kaybetmesi ve 1999 yılında Gölcük depremi akabinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca Sondajlı Jeolojik Etüt planı yapılmasının zorunlu kılınması akabinde, 1999 yılında Mamak Abidinpaşa mahallesinde bir imar planı değişikliği için sondajlı etüt yapılarak çöp alanı sınırlarının tespit edilmesi ile başlanılan ve 2002 yılında dava konusu ada/parselleri kapsayan alanda hazırlatılan jeolojik/jeoteknik etüt raporu Afet İşleri Genel Müdürlüğü'ne sunularak yerleşime uygun olmayan bölge alanı olarak belirlenen ve 2011 yılında yeniden sondajlı etüt çalışması yapılarak 15 metre çöp dolgusu tespit edilen alanda, daha sonra yapılacak parselasyon işlemlerine esas olmak üzere, ...İdare Mahkemesi'nin E.... sayılı dosyasında "alternatif çözümler sunulması gerektiğine" ilişkin gerekçesi dikkate alınarak davalı Belediye tarafından sunulan tekliflerden sonuç alınamadığı da gözetilerek, can ve mal güvenliği riskinin en aza indirilebilmesi için kaçınılmaz noktaya gelen olayda, konut kullanımındaki mülkiyetlerin kamulaştırılması amacıyla çöp dolgusu tespit edilen alanın bir kısmının park alanı olarak ayrılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : ... Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden, Ankara İli Mamak İlçesi ... Mahallesinde ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazların hissedarı olan davacılar tarafından, ..., ... ve ... imar adaları üzerinde kalan ve Ankara'nın ilk katı atık/çöp alanı olarak bilinen Kartaltepe Çöp Alanı'nın 1956 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca onaylanan 40900 sayılı parselasyon işlemi ile o tarihlerdeki teknolojik imkanların yetersizliğinden kaynaklı olarak 3 katlı konut ve okul alanı olarak ayrıldığı, daha sonra Mamak Belediye Meclisi'nin 1990 yılında almış olduğu kararla yine teknolojik imkanlardan faydalanılmaksızın ve sondajlama yapılmaksızın eski plan kararları aynen korunarak 3 katlı konut ve okul alanı olarak kullanımına karar verildiği; 1993 yılında İstanbul Ümraniye çöplüğünde meydana gelen gaz sıkışmasından kaynaklı patlamada 16 kişinin hayatını kaybetmesi ve 1999 yılında Gölcük depremi akabinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca Sondajlı Jeolojik Etüt planı yapılmasının zorunlu kılınmasının üzerine 1999 yılında Mamak Abidinpaşa mahallesinde bir imar planı değişikliği için sondajlı etüt yapılarak çöp sınırlarının tespit edildiği, bunun üzerine bölgede imarlı yapılaşmaya ilişkin tüm işlemlerin durdurularak ve çöp alanının üzeri Katı Atık Kontrol Yönetmeliği kapsamında kapatılarak plan değişiklikleri ve alanın tasfiyesinin gündeme geldiği, 2002 yılında ihale yoluyla dava konusu ada/parselleri kapsayan alanda jeolojik jeoteknik etüt raporu hazırlatılarak, Afet İşleri Genel Müdürlüğü'ne sunulduğu ve Müdürlüğün ... tarih ve ... sayılı yazıları ile "yerleşime uygun olmayan bölge alanı" olarak belirlendiği; dava konusu uyuşmazlığın ilk olarak 2005 yılında başladığı; çöp alanı üzerinde tapuları olan vatandaşların, yakın mesafede bir alana taşınmasının gündeme gelmesi üzerine ve bölgede yapılaşmanın tamamlanması nedeniyle yer bulunamadığından Mamak Belediyesi'ne ait ...-... sayılı imar adalarına şahısların tasfiye edilmesi uygun görülerek plan değişikliklerinin 2006 yılında onaylandığı, 2006 onay tarihli değişiklikle dava konusu taşınmazların Kartaltepe Çöp Alanı'na ayrılarak boşaltılması ve bu alanın yeşil alan olarak düzenlenmesi amacıyla, konut mülkiyetindeki hisselerin yakın mesafedeki adalara tasfiyesine ilişkin plan kararları getirildiği, 2011 yılında yeniden sondajlı etüt çalışması yapılarak bölgede 15 metre çöp dolgusu tespit edildiği, bu kapsamda ilk olarak "Ankara İli, Mamak ilçesi, Kartaltepe Mahallesi, (eski) ... ada ... parsel malikleri tarafından imar durum belgesi verilmesi talebiyle yaptıkları başvuru üzerine tesis edilen ... tarih ve ... ve ... sayılı davalı idare işlemlerinin ve söz konusu parseli de kapsayan alanın çöp depolama alanı olarak ayrılarak, davacılara ait hisselerin %30 oranındaki kısmının yeni oluşturulan ... ada ... parselde, %70 oranındaki kısmının ise ... Mahallesinde ... ada ... parselde şuyulandırılmasına ilişkin 1/1000 ölçekli plan değişikliği ile parselasyon plan değişikliğinin" iptali istemiyle ...İdare Mahkemesi'nin E.... esas sayılı dosyasında açılan davada; Anılan Mahkeme'nin 07/05/2012 tarihli kararıyla "... tarih ve ... sayılı Mamak Belediyesi İmar ve Şehircilik müdürlüğü yazısından, uyuşmazlık konusu alana ilişkin olarak 1/5000 veya 1/2000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığı anlaşılmış olup, 1/5000 veya 1/2000 ölçekli nazım imar planı yapılıp arazinin genel kullanış biçimleri belirlenmeden, 1/1000 ölçekli plan değişikliği ile davacıların da hissesinin bulunduğu alanın park alanı olarak belirlenmesinde, bu plan esas alınarak yapılan parselasyon planında ve imar durum belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurular üzerine tesis edilen dava konusu işlemlerde planlama esaslarına uyarlık görülmemiştir. Öte yandan, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 07.06.2011 tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere, uyuşmazlık konusu alanın 1/25000 ölçekli "2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı"na göre konut alanı kullanımında kaldığı ve uyuşmazlık konusu plan değişikliğinin söz konusu üst ölçekli plana da aykırılık teşkil ettiği" gerekçesine yer vererek dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği ve anılan kararın Danıştay tarafından onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır. Devam eden süreçte; Mahkeme kararının uygulanmasına binaen "Kartaltepe Eski Katı Atık Depo Alanı" olarak ayrılan parsellerde zararlı gazların çıkışı ve patlama riski olduğundan bahisle söz konusu alanın tasfiyesine ve bu alanla ilgili olarak yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile bu her iki plana ait plan notlarının" iptali istemiyle anılan Mahkemenin E.... esas sayılı dosyasında, Mahkemece oyçokluğu ile verilen 25/12/2014 tarihli kararda "Çöp dolgusu ve dolgu bulunan bir alandaki yapılaşmaların bulunduğu bölgede gaz çıkışı ve patlama riski olabileceği ve insan yaşamı açısından riskler bulunduğu kabul görülmekle birlikte, planlamada yetkili kurumlarca onaylı raporlara dayalı işlem yapılması gerektiği, dava konusu alanda düzenlenen raporların ise yetkili kurumlarca onaylanmadığı gibi alana çok yakın kısımlarda gerçekleştirilen yapılaşmaların alandan etkilenmeyeceklerine ilişkin kabul edilebilir gerekçelerin yer aldığı onaylı raporun da bulunmadığı, ayrıca davacılara ait hisselerin aktarılacağı alanın üst ölçekli 2023 Başkent Ankara (1/25000) Nazım İmar Planında Yeşil Alan olduğu, diğer taraftan aktarılacak bölgede minimum 4.000 m2 yüzölçümlü parsellerde mülkiyet sahiplerinin toplanması öngörülerek yer tahsisi ile sorunun çözüldüğünü varsaymanın mülkiyet hukuku ve imar hukuku açısından anlaşılır olmadığı gibi herhangi bir organizasyona dayandırılmayan işlemlerin gerçekleştirilmesi şansının zayıf olduğu, günümüzde riskli bölgelerin, işlevsiz kalan ve sorunlu alanların kente kazandırılmasının yanında sorun çözmenin sadece mekân ile sınırlı olmadığı" teknik gerekçelerine yer verilerek söz konusu plan değişikliklerinin iptaline karar verildiği görülmüştür. Bunun üzerine Mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesine binaen; "Eski Katı Atık Depo Alanı'' olarak ayrılan alanın çevresinde bulunan vatandaşlara ait arsaların imar uygulaması hayata geçirilmiş alandan alınıp ... Mahallesi'ne taşınmasına yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Mamak Belediye Meclisi kararının ve ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının" iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, söz konusu imar planı değişikliği işlemlerinin daha önce aynı alana ilişkin imar planların iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi’nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına esas bilirkişi raporunda yer alan “……..çöp dolgusu ve dolgu bulunan bir alandaki yapılaşmaların bulunduğu bölgede gaz çıkışı ve patlama riski olabileceği ve insan yaşamı açısından riskler bulunduğu kabul görmekle birlikte planlamada yetkili kurumlarca onaylı raporlara dayalı işlem yapılması gerektiği, dava konusu alanda düzenlenen raporların ise yetkili kurumlarca onaylanmadığı gibi alana çok yakın kısımlarda gerçekleştirilen yapılaşmaların alandan etkilenmeyeceklerine ilişkin kabul edilebilir gerekçelerin yer aldığı onaylı rapor bulunmadığı,…” hususlarına ilişkin mevcut raporlar dışında herhangi bir çalışma yaptırılmadığı ve mevcut çalışmaların yeterli görülmemesi nedeni ile sözkonusu imar planı değişikliklerinin yargı kararını karşılamadığı anlaşıldığından, anılan imar planlarında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ile kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptallerine karar verildiği; bu karara karşı davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu karara yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 17.02.2020 tarihli E:2017/5227, K:2020/1756 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, ... İdare Mahkemesinin ... sayılı, E:..., K:... sayılı kararının da Danıştay Altıncı Dairesinin 17.02.2020 E:2015/2062, K:2020/1755 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmıştır. Yukarıda anılan ... İdare Mahkemesi'nin kararında "Vatandaşların yıllardır yaşadıkları mahallesini bırakıp gitmek istememelerinin doğal olduğundan anlaşma zemini yaratılması, aynı mahallede yaşayanların farklı bölgelere gitmek istememeleri halinde alternatif çözümler sunulması ya da bedelini almak isteyenlere hisse karşılıklarının verilmesi gibi yaklaşımlar ile konuya çözüm üretilmesi" gerekçesine yer verildiğinden, hisse sahipleri ile uzlaşmak için toplantılar yapıldığı ve hisse sahiplerine bir takım önerilerin sunulduğu (hisselerin şahıslar üzerinde bırakılarak taşınması; hisselerin Kartaltepe park alanına taşınması, Kartaltepe mahallesine yakın, Belediyeye ait hisselerden takas yapılması, hisse sahiplerin jeolojik etüt yaptırılarak onaylatılması halinde neticeye göre işlem yapılması gibi), ancak hisse sahipleri tarafından imzadan imtina edilmesi üzerine, daha sonra yapılacak parselasyon işlemlerine esas teşkil etmek üzere ve mülkiyetlerin kamulaştırılması amacıyla çöp alanı içerisinde 2500 m2'lik alanın park alanı olarak ayrılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Olur'u ile 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanmasına ilişkin işlemin tesisi üzerine bakılan açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, dava konusu edilen işlemin, içeriği yukarda açıklanan ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı iptale yönelik kararının gereğini yerine getirmek amacıyla tesis edildiği göz önüne alındığında, anılan imar planlarının iptaline karar veren Mahkeme kararında belirtilen "imar planlarına esas onaylı jeolojik-jeoteknik etüt raporlarının olmaması" gerekçesine rağmen, dava konusu belediye meclisi kararında "hisse sahiplerinin istemesi halinde kendileri tarafından yeniden çöp alanına ilişkin jeolojik ve jeoteknik etüt raporu hazırlatılarak ilgili kuruma onaylatmaları neticesinde yeniden değerlendirilmesi kapsamında..." belirtilerek onaylı jeolojik-jeoteknik etüt raporu olmaksızın dava konusu planların kabulüne karar verildiği, bir başka deyişle uyuşmazlığa konu alana yönelik hazırlanan önceki imar planlarının iptali istemiyle açılan yukarıda anılan davalarda verilen iptal kararlarının gereklerinin yerine getirilmediği anlaşıldığından, dava konusu büyükşehir belediye meclisi kararında hukuka uyarlık, davanın reddine dair mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne ve İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu imar planlarının iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunamamıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/06/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.