Danıştay Kararı · E. 2019/2635 · K. 2024/4644

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2019/2635 E.  ,  2024/4644 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2019/2635 Karar No : 2024/4644 DAVACILAR : 1. ... Yapı Malzemeleri İnşaat Tarım ve Hayvancılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti. 2. ... Maden Mermer Enerji Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ... 8. ... Zirai Ürünler Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. 9. ... Makine İmalatı Otomasyon Sistemleri Mermer İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... 10. ... İnşaat Yapı Malzemeleri Tarım Enerji Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 11. ... Tarım Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. DAVALI : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan "Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder." ibaresi ile söz konusu ibarenin kaldırılarak yeniden düzenlenmesi veya mülga düzenlemenin uygulanmaya devam edilmesi talebiyle davalı idareye yapılan 29/05/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir. DAVACILARIN İDDİALARI : Dava konusu Yönetmelik ile tesislerinde üretilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmesine ilişkin düzenlemelerin değiştirildiği ve elektrik bedelinin ödenmesi sürecinin belirsiz hale getirildiği, önceki Yönetmelik hükümleri gereği görevli tedarik şirketlerince fatura tebliğinden itibaren on iş günü içerisinde elektrik bedeli ödenmekteyken yeni Yönetmelikle sürecin belirsiz hale geldiği, zira yeni Yönetmelikle görevli tedarik şirketinin piyasa işletmecisinin kendisine ödemeyi yapması halinde takip eden ayın beşinci gününe kadar üreticilere ödeme yapmasının öngörüldüğü, üretim tesislerinin kredi ile elde edilen finansmanla kurulduğu ve kredi geri ödemelerinin üretim karşılığı elde edilen bedellerle yapıldığı, ödeme sürecinin belirsizleşmesi nedeniyle kredi taksitlerinde oluşabilecek gecikmelerin ilave faiz ödenmesine sebep olabileceği, Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.'nin (EPİAŞ) görevli tedarik şirketine ne zaman ödeme yapacağının belirsiz olduğu ve kesin bir vadeye bağlanmadığı, bu durumun hukuki ve mali güvenlik ilkesine aykırı olduğu, EPAİŞ'ın görevli tedarik şirketine ödeme yapmaması durumunda kendilerinin ödeme almasının imkansız hale geleceği, üreticilerin EPİAŞ'ı denetleme ya da takip yetkisi olmadığı gibi görevli tedarik şirketine ödeme yapılıp yapılmadığını öğrenmesinin de mümkün olmadığı, kazanılmış haklarının ve haklı beklentilerinin ihlal edildiği ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, 02/07/2019 tarih ve 31764 sayılı işlemin ise kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı ve anılan işlem bakımından davanın bu gerekçeyle reddi gerektiği ileri sürülmüştür. Esasa ilişkin olarak ise mülga Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nde ödemelere ilişkin net bir tarihe yer verilmemişken, YEKDEM kapsamında ödeme yapılmayan ve görevli tedarik şirketlerinin normal bir tedarikçiden elektrik alarak müşterilerine satması şeklinde desteklenen tesisler için 10 günlük bir süre tanımlandığı, özellikle ABD Doları kurunda volatilitenin yüksek olduğu dönemlerde görevli tedarik şirketlerince bu mevzuat boşluğu kullanılarak lisanssız üreticilere ödemelerde gecikmeler yaşandığı, dava konusu Yönetmelik ile anılan mevzuat boşluğunu ortadan kaldırılarak ödeme sürecinin herkesçe takip edilebilecek bir takvime bağlandığı, mülga Yönetmelik'te yer alan "Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi ilgili üreticilere öder.” ibaresinin yerine dava konusu Yönetmelik'te “Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder." ibaresinin eklendiği, mülga Yönetmelik'te ödeme süresi on gün iken dava konusu Yönetmelik ile sürenin uzatıldığı iddiasının gerçeğe dayanmayan ve Yönetmeliklerin ilgili hükümlerinin birbirine yaptığı atıfların farkına varılmadan getirilen yanlış bir yorum olduğu, lisanssız elektrik üretim tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası enerji karşılığı bedelin ödenmesi noktasında görevli tedarik şirketlerinin üretici ve EPİAŞ arasında köprü vazifesi gördüğü, görevli tedarik şirketinin ödeme yapması için EPİAŞ'tan ödeme gelmesi şeklindeki uygulamanın sistemin en baştan beri uygulanan temel düzenlemeleri arasında yer aldığı, dava konusu düzenleme ile görevli tedarik şirketleri tarafından üreticilere yapılacak ödemenin kesin bir süreye bağlanmasının sağlandığı, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ :Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın dayanağı niteliğindeki 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan "Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder." şeklindeki hükmün iptali istemi ile açılmıştır. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, üretim faaliyetinin, lisans almak koşuluyla yürütülebilecek elektrik piyasası faaliyetlerinden biri olduğu; 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyet kapsamında olduğu; üçüncü fıkrasında, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/05/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'da kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan alınacağı; dördüncü fıkrasında, bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/A maddesinde; "4628 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kurulacak yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için başvuru yapılması, izin verilmesi, denetim yapılması ile teknik ve mali usul ve esaslar, Bakanlık, İçişleri Bakanlığı , Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve DSİ’nin görüşleri alınarak EPDK tarafından çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir...." hükmü yer almaktadır. 6446 ve 5346 sayılı Kanunlara dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını tüketim noktasına en yakın kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması ile elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir." hükmü; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; a) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi çerçevesinde kurulması öngörülen üretim tesislerinin sisteme bağlanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu üretim tesislerinin kurulmasına ilişkin başvuruların değerlendirilmesine, b) Lisanssız üretim kapsamında elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde yapılacak uygulamaya, c) Lisanssız üretim ile ilgili üretim tesisi devri ve üretim faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili şebeke işletmecilerinin hak ve yükümlülüklerine, ç) Lisanssız üretim yapan kişilerin bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri ile kurulan üretim tesislerinin denetlenmesine, ilişkin usul ve esasları kapsar." hükmü; "İhtiyaç fazlası enerjinin bedelinin ödenmesi ve satın alınması" başlıklı 25 maddesinin 1/e bendinde, "Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder." hükmü yer almaktadır. Elektrik piyasasında, lisanssız üretimin düzenlenmesi amacı ile yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektirk Üretimine İlişkin Yönetmeliğin amacı, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden karşılanması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımının sağlanması, elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi şeklinde sayılmıştır. Amaç maddesinde belirtilen tesisler, açık şekilde ifade edildiği üzere, kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapan tesislerdir. Bu tesislerin asıl amacı, üretim lisansı almadan enerji üretimi yapmak ve ürettiği bu enerjiyi tüketmektir. Elektrik üretim faaliyetinin ticarî faaliyet olarak düzenlenmesi, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik hükümleri uyarınca, gerekli şartları sağlayan ve üretim lisansı başvurusunda bulunmak isteyen önlisans sahibi, önlisansı kapsamındaki yükümlülüklerini tamamlamak koşulu ile önlisans süresi içerisinde Yönetmelikte belirtilen şekilde, üretim lisansı başvurusunda bulunmakta, gerekli şartları sağlaması hâlinde de kendisine üretim lisansı verilmektedir. Lisanssız üretim tesisi ise; bu yönetmelik kapsamında değerlendirilmemekte, amaçlarının farklı olması nedeniyle ayrı bir düzenleme altında değerlendirilmekte ve farklı düzenleyici işlemlere tâbi tutulmaktadır. Getirilen düzenleme ile amaçlanan, elektrik şebekesinde meydana gelen kayıpların azaltılması ve tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden tüketim ihtiyacının karşılanmasıdır. Elektrik üretim faaliyetinin lisans alma şartıyla gerçekleştirilmesinin esas olduğu, kurulu gücü azami 1 MW'lık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin ise lisans hükümlerinden müstesna olduğu ve söz konusu tesislerin kendi ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektriği sisteme vermeleri hȃlinde 5346 sayılı Kanun kapsamındaki fiyatlardan yararlanma imkȃnlarının bulunduğu anlaşılmaktadır. 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin amacının açıklandığı 1. madde ile, düzenlemesi yapılan alanların kapsamını belirleyen 2. maddenin gerçekleştirilmesi amacıyla getirilen dava konusu düzenlemenin; mevzuat boşluğunu gidererek, söz konusu sürecin herkesçe takip edilebilecek bir takvime bağlanması neticesi, lisanssız üreticilere ödemelerde gecikmelerin yaşanmasını ortadan kaldıran ve 6446 sayılı Kanun ile ilgili mevzuat hükümleri kapsamında, görevli tedarik şirketlerine, görev ve sorumlulukları hatırlatılarak, ödemelerde gecikme yapılmaması gerektiği konusunda uyarıcı ve yol gösterici bir yapıda olduğu ve üst hukuk normlarına aykırı olmadığı açıktır. Bu nedenle, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Diğer taraftan, davaya konu edilen, ... tarih ve ... sayılı işlem, bir durumu ortaya koymakta ve uygulanan mevzuat hükümleri hakkındaki bilgileri içerdiğinden, uyuşmazlığın bu kısmında da hukuka aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve söz konusu Yönetmeliğin 39. maddesi ile 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Davacı tarafından davalı idareye yapılan 29/05/2019 tarihli başvuru ile 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 25. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan ibarenin kaldırılması ve itirazları doğrultusunda üreticilere yapılacak ödeme sürecine ilişkin belirli ve kesin tarih içeren bir hükmün tesis edilmesi veya mülga Yönetmeliğin 20. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde öngörülen uygulamaya devam edilmesi talep edilmiş, anılan başvurunun 02/07/2019 tarih ve 31764 sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin usule yönelik itirazları geçerli görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır."; "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinin 4. fıkrasında, "Bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." kurallarına yer verilmiştir. Mülga Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'in "Lisans alma ile şirket kurma muafiyeti" başlıklı 5. maddesinde, "Önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri şunlardır: (...) c) Kurulu gücü bir megavat veya Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri, (...) e) Mikrokojenerasyon tesisleri, f) Belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesisleri (...)"; "İhtiyaç fazlası enerjinin satın alınması" başlıklı 18. maddesinde, "(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (f) ve (g) bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen; a) Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulu üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilerek her fatura döneminde Şebekeye verilen net elektrik enerjisi ile, b) Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulu olmayan üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilerek Şebekeye verilen elektrik enerjisinden ilgili tüketim tesisinde, her fatura dönemi için tüketilemeyen net elektrik enerjisi miktarı, ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi olarak görevli tedarik şirketi tarafından YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde kaynak bazında belirlenen fiyattan, YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere, on yıl süreyle satın alınır. Bu süre ilgili üretim tesisinin 10 uncu maddenin dördüncü fıkrası çerçevesinde Şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır. (2) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile (f) bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynakları dışında diğer kaynaklardan, gerçek veya tüzel kişilerce kurulan üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilen net enerji miktarı, görevli tedarik şirketi tarafından YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde belirlenen en düşük fiyattan, tesisin Şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıl süreyle satın alınır."; "İhtiyaç fazlası enerjinin bedelinin tespiti ve ödenmesi" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Görevli tedarik şirketi, YEKDEM kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için her bir üreticiye her bir fatura dönemi için yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar: a) 18 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapılacak ödemeyi; 17 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen ihtiyaç fazlası üretim miktarını YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde kaynak bazında belirlenen fiyatla; çarparak belirler. (...) f) Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi ilgili üreticilere öder. (...) (3) Görevli tedarik şirketleri 18 inci maddenin ikinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü oldukları enerji miktarı için her bir üreticiye yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar; (...) c) İlgili kişi tarafından düzenlenen faturanın görevli tedarik şirketine tebliğ tarihini izleyen on iş günü içerisinde, fatura bedelini ilgili kişinin bildireceği banka hesabına yatırır. (...)" kurallarına yer verilmiştir. Yürürlükte olan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin "Lisans alma ile şirket kurma muafiyeti" başlıklı 5. maddesinde, "Önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri şunlardır: (...) c) Kurulu gücü bir megavat veya Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri, (...) e) Mikrokojenerasyon tesisleri, f) Belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesisleri, (...)"; "İhtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesi" başlıklı 24. maddesinde, "(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (f) ve (g) bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen; a) Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulu üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilerek her fatura döneminde şebekeye verilen net elektrik enerjisi, b) Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulu olmayan üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilerek şebekeye verilen elektrik enerjisinden ilgili tüketim tesisinde, her fatura dönemi için tüketilemeyen net elektrik enerjisi miktarı, ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi olarak görevli tedarik şirketi tarafından ilgisine göre belirlenen fiyattan, YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere on yıl süreyle satın alınır. Bu süre ilgili üretim tesisinin 19 uncu maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır. (...). (2) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynakları dışında diğer kaynaklardan, gerçek veya tüzel kişilerce kurulan üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilen net enerji miktarı, görevli tedarik şirketi tarafından YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde belirlenen en düşük fiyattan, tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıl süreyle satın alınır. Sisteme verilmiş olan enerji görevli tedarik şirketlerince perakende satış tarifesi kapsamında elektrik tedarik ettiği müşterilerine sattığı elektrik içinde değerlendirilir."; "İhtiyaç fazlası enerjinin bedelinin ödenmesi ve satın alınması" başlıklı 25. maddesinde, "(1) Görevli tedarik şirketi, YEKDEM kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için her bir üreticiye her bir fatura dönemi için yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar: a) 24 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapılacak ödemeyi; 23 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen ihtiyaç fazlası üretim miktarını 24 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirlenen fiyatla çarparak belirler. (...) e) Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder. (2) Görevli tedarik şirketleri 24 üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü oldukları enerji miktarı için her bir üreticiye yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar: (...) c) İlgili kişi tarafından düzenlenen faturanın görevli tedarik şirketine tebliğ tarihini izleyen on işgünü içerisinde, fatura bedelini ilgili kişinin bildireceği banka hesabına yatırır." kurallarına yer verilmiştir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin "Uzlaştırmaya esas veriş-çekiş değerlerinin okunması, toplanması ve doğrulanması" başlıklı 81. maddesinde, "(1) Piyasa katılımcıları adına kayıtlı olan uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonları içerisinde yer alan sayaçlara ilişkin değerler TEİAŞ veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde okunur ya da belirlenir ve fatura döneminin sonunu takip eden ilk on gün içerisinde elektronik olarak PYS’ye aktarılır. (...). (6) Bu madde kapsamında PYS’ye aktarılan, elektronik ortamda Piyasa İşletmecisine gönderilen ve PYS’ye aktarılan sayaç değerleri, faturaya esas değerler olarak kabul edilir."; "Veriş-çekiş değerlerinin doğrulanması veya düzeltilmesi" başlıklı 82. maddesinde, "(1) Tarafların itirazlarına ya da düzeltmelerine olanak tanımak amacıyla, uzlaştırmaya esas veriş-çekiş değerleri, PYS aracılığı ile ilan edilir. (...) (4) Fatura döneminin bitişini takip eden 12 nci gün saat 17:30’dan sonra uzlaştırmaya esas veriş-çekiş değerlerine ilişkin olarak Piyasa İşletmecisine gönderilen düzeltilmiş değerler, söz konusu aya ilişkin uzlaştırma hesaplamalarında dikkate alınmaz ve PYS’de yer alan mevcut değerler kabul edilir."; "Uzlaştırma bildirimleri" başlıklı" 132/A maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki halinde, "Uzlaştırma hesaplamaları sonucunda piyasa katılımcılarının her fatura dönemi için Piyasa İşletmecisine ödeyeceği ya da Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa katılımcılarına ödenecek tutarları içeren ön uzlaştırma bildirimi, en geç fatura dönemini takip eden ayın onbirinci günü, nihai uzlaştırma bildirimi ise, fatura dönemini takip eden ayın onbeşinci günü, PYS aracılığı ile ilgili piyasa katılımcılarına duyurulur."; "Faturalama" başlıklı 132/C maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki halinde "(4) Ödeme yapılacak piyasa katılımcıları, bildirimlerin yapıldığı ayın onbeşinci gününden itibaren yedi gün içinde, geçerli nihai uzlaştırma bildiriminde yer alan tutarlara göre ve gün öncesi dengeleme faaliyetleri, gün içi piyasası, dengeleme güç piyasası faaliyetleri ve dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin düzenlenen faturayı Piyasa İşletmecisine gönderir."; "Fatura ödemelerinin yapılmaması" başlıklı 132/E maddesinde, "(1) Piyasa katılımcısının, söz konusu faturadan kaynaklanan net borcunu, fatura tebliğ tarihini takip eden altı iş günü içerisinde ödememesi halinde, ödenmesi gereken tutara temerrüt faizi uygulanır. (...)" kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME Düzenleyici kurumlar, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir. Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. (ÖZAY İl Han, Günışığında Yönetim, İstanbul, 2017, s. 426). İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerektiği açıktır. İdarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı idare hukukunun en temel ilkelerindendir. Aktarılan mevzuat hükümlerinden, Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında kurulan lisanssız elektrik üretim tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası elektriğin görevli tedarik şirketleri tarafından YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere on yıl süreyle ilgili mevzuatta belirlenen fiyattan satın almasının öngörüldüğü, bu kapsamda alınan enerji miktarı tespiti edildikten sonra, alınan enerji miktarı ile ilgili mevzuatta belirlenen fiyatın çarpılması suretiyle her bir üreticiye yapılacak ödeme miktarının belirleneceği ve bu verilerin piyasa işletmecisine bildirileceği, söz konusu bildirime istinaden piyasa işletmecisi tarafından yapılan ödemelerin görevli tedarik şirketince kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci iş gününe kadar ilgili üreticilere ödeneceğinin kurala bağlandığı anlaşılmaktadır. Davacılar tarafından, tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası elektrik miktarının tespiti ve bedelinin ödenmesine ilişkin aktarılan sürecin, görevli tedarik şirketince kendilerine ödeme yapılmasına ilişkin kısmına dair düzenlemenin iptali istenilmektedir. Davacılar tarafından, mülga Yönetmelik hükümleri gereği görevli tedarik şirketlerince fatura tebliğinden itibaren on iş günü içerisinde elektrik bedeli ödenmekteyken, dava konusu yeni Yönetmelikle görevli tedarik şirketinin piyasa işletmecisinin kendisine ödemeyi yapması halinde takip eden ayın beşinci iş gününe kadar üreticilere ödeme yapmasının öngörüldüğü, EPİAŞ'ın görevli tedarik şirketine ne zaman ödeme yapacağının belirsiz olduğu ve ödemelerin kesin bir vadeye bağlanmadığını, EPAİŞ'ın görevli tedarik şirketine ödeme yapmaması durumunda kendilerinin ödeme almasının imkansız hale geleceği belirtilerek, kendilerine yapılacak ödeme sürecinin belirsiz hale geldiği ve mali açıdan zor duruma düşmelerine neden olunduğu, bu nedenle düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir. Olayda, davacılar tarafından kendilerine uygulandığı iddia edilen mülga Yönetmelik hükümleri ile dava konusu Yönetmelik hükümleri incelendiğinde, davacıların mülga Yönetmeliğin 20. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde yer alan kuralın kendilerine uygulanmakta olduğunu iddia ettiği, anılan düzenlemenin "(3) Görevli tedarik şirketleri 18 inci maddenin ikinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü oldukları enerji miktarı için her bir üreticiye yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar; .... c) İlgili kişi tarafından düzenlenen faturanın görevli tedarik şirketine tebliğ tarihini izleyen on iş günü içerisinde, fatura bedelini ilgili kişinin bildireceği banka hesabına yatırır." şeklinde olduğu, anılan fıkranın ilk cümlesi gereği, bu düzenlemenin, görevli tedarik şirketlerinin mülga Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü oldukları enerji miktarı için yapılacak ödemeye ilişkin olduğu, 18. maddenin ikinci fıkrasının ise mikrokojenerasyon tesisleri ve belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesislerinde yenilenebilir enerji kaynakları dışında diğer kaynaklardan (davacılar gibi YEKDEM kapsamında olmayan) üretilerek sisteme verilen enerji miktarı karşılığında yapılacak ödemeleri düzenlediği ve davacıların tesislerine yönelik bir düzenleme olmadığı, davacıların Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan ve YEKDEM'e tabi tesislerine ilişkin düzenlemenin ise mülga Yönetmeliğin 18. maddesinin birinci fıkrası kapsamında görevli tedarik şirketlerinin satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapacağı ödemeyi düzenleyen mülga Yönetmeliğin 20. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi olduğu, söz konusu bentte piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemenin ilgili üreticilere ödeneceğinin düzenlendiği, başka bir anlatımla davacıların kendilerine uygulandığını iddia ettiği düzenlemenin aslında mülga Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentleri kapsamındaki tesislerde yenilenebilir enerji kaynakları dışında diğer kaynaklardan üretilerek sisteme verilen enerjiye yönelik olduğu ve kendi tesislerini ilgilendiren bir düzenleme olmadığı, Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentleri kapsamında üretilen enerji için ayrı (c) bendi kapsamında üretilen enerji için ise ayrı bir hesaplama ve ödeme prosedürü öngördüğü, sonuç olarak mülga Yönetmeliğin 20. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde yer alan on iş günü içinde ödeme yapılmasına ilişkin kuralın davacıların tesisleri için uygulanacak bir kural olmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki davacıların kendilerine uygulandığını iddia ettiği kural YEKDEM kapsamında olmayan tesislere ilişkin olup, davacılar gibi YEKDEM kapsamında olan tesislerde üretilen enerji miktarı için ilgili mevzuatta yer alan ödeme prosedürü gereği görevli tedarik şirketlerinin doğrudan ödeme yapması mümkün olmayıp, YEKDEM kapsamındaki tesisler için görevli tedarik şirketleri EPİAŞ ve üreticiler arasında köprü vazifesi görmektedir. (Aktarılan hususların daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla ilgili Yönetmelik kuralları aşağıda tablo üzerinde gösterilmiştir.) Davacıya uygulanan mülga Yönetmelik kuralı Yeni Yönetmelik kuralı (20/1-f) Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi ilgili üreticilere öder. (25/1-e) Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder. Davacının kendisine uygulandığını iddia ettiği mülga Yönetmelik kuralı (20/3-c) İlgili kişi tarafından düzenlenen faturanın görevli tedarik şirketine tebliğ tarihini izleyen on iş günü içerisinde, fatura bedelini ilgili kişinin bildireceği banka hesabına yatırır. Nitekim mülga Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde üretilen enerji için ayrı, (c) bendi kapsamında üretilen enerji için ise ayrı bir hesaplama ve ödeme prosedürü öngörülmesine yönelik uygulamanın dava konusu yeni Yönetmelikte de aynen devam ettirildiği, Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde üretilen enerji karşılığında yapılacak ödemeye ilişkin kuralda da değişiklik yapılmadığı, davacıların tesislerinde üretilecek enerji karşılığı yapılacak ödemeye ilişkin düzenlemede ise değişikliğe gidildiği ve görevli tedarik şirketinin kendisine yapılacak ödemeyi, "ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere ödemesi" yönünde yeni bir ibarenin eklendiği ve görevli tedarik şirketlerinin üreticilere ödeme yapacağı tarihinin net bir biçimde belirlendiği görülmektedir. Öte yandan, davacılar tarafından, EPİAŞ'ın görevli tedarik şirketine ne zaman ödeme yapacağının belirsiz olduğu ve kesin bir vadeye bağlanmadığı iddia edilmekte ise de, EPİAŞ'ın, üreticilere ödenmek üzere görevli tedarik şirketlerine YEKDEM kapsamındaki ihtiyaç fazlası enerji için yapacağı ödemeye ilişkin sürecin "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği"nin ilgili hükümleri ile açık bir biçimde belirlendiği, bu kapsamda ihtiyaç fazlası enerji miktarının tespiti ve ödeme miktarının belirlenmesine ilişkin uzlaştırma süreci, faturalama ve EPİAŞ tarafından görevli tedarik şirketine ödemenin yapılmasına ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarihlerde yapılacağının takvime bağlandığı, anılan Yönetmelik gereğince ihtiyaç fazlası elektrik üretimi karşılığında üreticilere yapılacak ödemenin EPİAŞ tarafından üretimi takip eden ayın 28 veya 29. gününde yapılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bu itibarla, her ne kadar davacılar tarafından ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi bedelinin ödenmesine ilişkin düzenlemelerin değiştirildiği ve ödenme sürecinin belirsiz hale getirildiği iddia edilmiş ise de, detaylı bir biçimde açıklandığı üzere YEKDEM kapsamında lisanssız elektrik üreticisi olan davacıların, geçmişte kendilerine uygulanmakta olduğunu iddia ettiği mülga Yönetmelik düzenlemesinin aslında kendilerine yönelik bir düzenleme olmadığı, söz konusu düzenlemenin Yönetmelik kapsamında ayrı bir statüde yer alan tesislere (mikrokojenerasyon tesisleri ve belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesisleri) ilişkin olduğu, davacılara geçmişte uygulanan mülga Yönetmelik kuralının ise farklı bir düzenleme olduğu, söz konusu düzenlemede dava konusu yeni Yönetmelikte davacıların lehine olacak şekilde değişiklikler yapılarak görevli tedarik şirketlerinin üreticilere ödeme yapması gereken tarihin açık ve net bir biçimde belirlendiği, başka bir anlatımla davacılara ihtiyaç fazlası elektrik üretimi karşılığında yapılacak ödemenin kesin bir süreye bağlandığı ve bu suretle mülga Yönetmelikteki eksikliğin giderildiği, bu bakımdan düzenleme ile esas itibarıyla üreticilerin korunmasının amaçlandığı, diğer yandan YEKDEM kapsamındaki ödemeler bakımından yapılacak iş ve işlemlerin bir kısmının Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nde kesin bir takvime bağlanmış olması nedeniyle ödeme sürecinin EPİAŞ'ı ilgilendiren kısmında da herhangi bir belirsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile davalı idareye verilen yetki kapsamında çıkarılan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Diğer yandan, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığından ve davacıların mülga Yönetmelik hükmünün kendisine uygulandığı yönündeki iddiaları geçerli görülmediğinden, anılan düzenlemenin kaldırılarak yeniden düzenlenmesi veya mülga düzenlemenin uygulanmaya devam edilmesi talebiyle davalı idareye yapılan 29/05/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, 3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 11/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.