Danıştay Dava Dairesi · E. 2019/4991 · K. 2024/2219

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/4991 E.  ,  2024/2219 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2019/4991 Karar No : 2024/2219 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gayrimenkul Yatırım A. Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirketin belediyenin sorumluluğunda olan yolda ve kaldırımda yaptığı belirtilen izinsiz kazı çalışmasında yola ve kaldırıma zarar verdiğinden bahisle Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Müeyyideler Yönetmeliği kapsamında davacı şirketten 546.700,28 TL "zemin tahrip bedeli" istenilmesinin kararlaştırılmasına dair ... tarih ve ... sayılı Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Encümeni Kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümleri dayanak alınarak yürürlüğe konulan Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Müeyyideler Yönetmeliği hükümlerine kapsamında tesis edilecek idarî yaptırım işlemlerine karşı yapılacak itirazlar konusunda görevli yargı yerinin neresi olacağına dair gerek Yönetmelik'te gerekse adı geçen kanunlarda bir hükme yer verilmediği, Kabahatler Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile birlikte, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanmasının gerekmesi nedeniyle, özel mevzuatta idarî yargının görevli olduğuna dair bir hükmün mevcut olmaması nedeniyle Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Müeyyideler Yönetmeliği kapsamında tesis edilen işleme ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adlî yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılarak davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ilk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi kararı hukuka aykırı olduğundan temyiz incelemesi sonunda bozulması gerektiği, dava konusu uyuşmazlığın yetki gaspı içeren ve hukukunun en temel ilkelerinden olan kanunilik ilkesine aykırı olduğu, görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup idari para cezasına karşı yapılan itirazın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı şirketin çalışmaları esnasında yola ve kaldırıma zarar verdiğine ilişkin mahallinde tespit yapılması sonrasında, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Encümeni Kararı ile Büyükşehir Belediyesine ait mevcut kaldırım ve yolun izinsiz bir şekilde kazılarak, yolun kotunun düşürüldüğü ve toplamda 3628,672 m2 yol ve kaldırım işgal edildiği, 1867.001 m2 asfalt, 200 m2 parke ve 80 m bodur zemin tahrip edildiğinden Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Müeyyideler Yönetmeliği uyarınca 546.700,28-TL "zemin tahrip bedeli" istenilmesinin kararlaştırılmasına dair ... tarih ve ... sayılı Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Encümeni Kararının iptali istemi ile bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek; (g) bendinde; Büyükşehir Belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak bakım ve onarımını sağlamak, büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında düzenlenmiş; "Alt Yapı Hizmetleri" başlıklı 8. maddesinde, alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içerisinde yürütülmesi amacıyla alt yapı koordinasyon merkezinin (AYKOME) kurulacağı; bu merkezin çalışma usul ve esaslarının İçişleri Bakanlığınca çıkartılacak bir Yönetmelikle belirleneceğinin hükme bağlandığı, bu hükme dayalı olarak çıkartılan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 8. maddesinin (f) bendinde; AYKOME'nin kazı ruhsatı vereceği ve buna ilişkin bedeli belirleyeceği, 12. maddesinin (ç) bendinde ise; ruhsatsız kazı yapılmasını önleyeceği ve ruhsatsız kazı yapıldığının tespiti halinde, kazı yapanlar hakkında gerekli işlemin yapılmasını sağlayacağı, düzenlemeleri bulunmaktadır. 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatlar Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir." hükmü yer almaktadır. Söz konusu madde 23.01.2008 günlü ve 5728 sayılı Kanunun 66. maddesi ile yeniden düzenlenmiş olup, ilgili kanun gerekçesinde; "maddeyle fiilin niteliği dikkate alınarak Kabahatlar Kanununun 32. maddesine yollamada bulunulmuş, ayrıca yeni bir hüküm olarak, belediye hizmetlerinde etkinliğin sağlanması ve ilgili kişinin de bu kanunda belirtilen aykırılık hallerini süratle gidermesi olanağı sağlanmıştır." denilmek suretiyle belediyeye tanınan yetkinin amacı açıklanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; belediyelere bir çok görevler yükleyip, belli hizmetler için yetkiler veren belediye mevzuatı ve ilgili Yönetmelikte, kamu hizmetlerinin yürütümüne dair kararlarının uygulanabilmesini hizmetlerin etkinliğinin artmasını sağlayıcı, cezai ve yaptırım hükümlerinin bulunmadığı; belediyelerin yasal görevlerini ifa sırasında bu görevin yerine getirilmesini engelleyici davranışların cezalandırılması ile sorumluluk sahasındaki mallara verilen zarar ve ziyanın tazminine ilişkin bir yetkinin belediyelere tanınmadığı anlaşılmakta ise de; 1608 sayılı Kanunun 1. maddesinin belediyeleri bu hususlara ilişkin olarak yetkilendirdiği; bir başka ifade ile; belediyenin kanunla yüklenen görevini yerine getirmesini engelleyici bir davranışta bulunulması halinde; belediye encümenince, söz konusu davranışın ortadan kaldırılmasına karar verileceği; emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde söz konusu fiilin masrafları %20 zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği anlaşılmaktadır. Olayda; davalı belediye encümenince 1608 sayılı Kanunda öngörülen prosedür işletilmek suretiyle, davacı tarafından zemine verilen zarar ve ziyanın belli sürede giderilmesinin istenilmesi, giderilmemesi halinde masrafın %20 fazlasıyla ilgilisinden tahsil edilmek üzere belediyece yerine getirilmesi gerekmekte olup, bu prosedür yerine getirilmeden ilgilisinin resen borçlu kabul edilmesi suretiyle zarar-ziyan bedelinin tek taraflı, tarifeye dayalı olarak istenemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, belediyece eski hale getirilmesini müteakip talep edilen masrafın gerçek tutarının da mahkemelerce araştırılacağı tabiidir. Uyuşmazlıkta ise belediye encümeni tarafından 1608 sayılı Kanundaki prosedür yerine getirilmeksizin, yetkisiz birimce, alacağın (zarar-ziyan bedelinin) davacının doğrudan borçlu kabul edilmesi ve resen zarar hesaplaması yapmak suretiyle, kamu gücüne dayalı olarak idari bir işlemle tahsili cihetine gidildiği sabittir. Bu hale göre; her ne kadar Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezalarına karşı açılacak davalarda adli yargı görevli ise de, davaya konu edilen işlemin idari para cezası olmadığı gibi bir idari yaptırım olarak kanuni dayanağı da olmayan zarar-ziyan bedelinin tahsiline yönelik, tek yanlı ve icrai; tipik bir idari işlem olduğu görüldüğünden, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda, davayı görev yönünden reddeden İdare Mahkemesi kararının istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 19/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.