Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/10983 · K. 2024/4536

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/10983 E.  ,  2024/4536 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2020/10983 Karar No : 2024/4536 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ: Av. ... 2- ... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Mimarlar Odası Başkanlığı VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Trabzon İli, Ortahisar İlçesi, ... Mahallesindeki korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların koruma alanı içinde yer alan Tarihi Tabakhane Köprüsü ile Tabakhane Camii arasından geçecek olan aç-kapa tünel ve yol yapımıyla ilgili koruma alanındaki uygulamalara ilişkin hazırlanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliklerinin kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ve bu konuya ilişkin ... tarihli, ... sayılı Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu aç-kapa tünel güzergahının ilgili tescilli yapılar ve özellikle tarihi kalıntılar ile etki ve mesafe bağlamında olan ilişkisinin net bir biçimde belirtilmediği, dosyada yer alan raporların ise bu bağlamda yeterli somut veri ve bilgiyi içermediği, imar planı açıklama raporlarında herhangi bir teknik analize yer verilmediği, bu güzergahta öncelikle bir yola ihtiyaç olup olmadığı, bu yolun taşıt yolu türünde olup olmaması gerektiği, genişliğinin 12 m veya başka genişlikte mi olması gerektiğinin sorgulanmadığı, alınan kararlara teknik dayanak oluşturacak ulaşım etütü yapılmadığı, yol türü ve genişliğine yönelik kararın trafik hacmi hesaplamaları yapılmaksızın alınmasının ulaşım planlaması esaslarına aykırı olduğu, teknik gerekçeye dayanmayan, ulaşım planlamasında yapılması gereken temel trafik hacmi ve yolculuk hesaplarına dayanan bilgi altyapısı üretilmeksizin alınmış bir karar olduğu, aç-kapa tünel projesinin, mevzuatın şekil hükümlerine ve yasal işleyişine aykırılık içermediği ancak alanda yer alan tarihi değerlerin bütünselliği, etkileşimi ve taşıdıkları değer ölçütleri göz önüne alındığında, koruma yaklaşımı ve kavramına uygun olmadığı, davaya konu projeye ilişkin dava dosyasında yer alan paftalarda, aç-kapa tünel güzergahının, ilgili tescilli yapılar ve özellikle tarihi kalıntılar ile etki ve mesafe bağlamında olan ilişkisinin net bir biçimde değerlendirilmediği, dosyada yer alan raporların ise bu bağlamda yeterli somut veri ve bilgiyi içermediği görülmekle dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ve tünel geçişi olarak plana koyulan yol güzergahının korunma alanı içinde kalan bölümünün prensipte uygun olduğuna ilişkin Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararının; kültür varlıkları koruma mevzuatına ve koruma yaklaşımlarına, imar mevzuatına, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığının İddialarının Özeti: Dava konusu yolun 1989 yılıda yapılan imar planında Tabakhane Köprüsü'nün bitiş noktasından kuzey-güney istikametinde planlandığı, 2002 yılında onaylanan planda 25 metrelik bu yol güzergahının korunduğu, ... tarihli, ... sayılı belediye meclis kararı ile 25 metrelik yolun 12 metreye düşürüldüğü, dava konusu belediye meclisi kararıyla ise 12 metrelik yol kurgusunun tamamlandığı ve Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulundan öneri karar alınmasına karar verildiği, kentsel dönüşüm kapsamında TOKİ tarafından projelendirilen yol için yapılan akademik incelemelerde yapılan ve yapılacak imalat ve işlemlerin köprüye ve tarihi dokuya herhangi bir zarar vermeyeceğinin belirtildiği, tünel yapımı ile ilgili imar planında yapılan son değişikliğin Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarihli, ... sayılı kararı uygun olduğuna karar verildiği, dava konusu işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabul edilerek temyize konu kararın bozulmasının gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığının İddialarının Özeti: Aç-kapa tünel yapımına ilişkin projenin Trabzon Büyükşehir Belediyesinin ... tarihli, ...-... sayılı yazıları gereği Kurul Müdürlüğünce incelendiği, ... tarihli, ... sayılı Kurul Kararı ile istenen statik raporun KTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanarak kurula sunulduğu, arkeolojik kalıntı olup olmadığının yer radarı ile araştırıldığı ve buna ilişkin hazırlanan raporun sunulduğu, sonrasında tünel geçişi olarak plana konulan yol güzergahının koruma alanı içinde kalan bölümünün prensipte uygun olduğuna ilişkin ... tarihli, ... sayılı Bölge Kurul kararının tesis edildiği, dava konusu kurul kararının tünel projesine ilişkin henüz net bir karar olmadığı, bilirkişi raporunun eksik değerlendirmelere dayandığı tüm bu nedenlerle temyiz isteminin kabul edilerek temyize konu kararın bozulmasının gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararıyla; korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların korunma alanı içinde yer alan Tarihi Tabakhane Köprüsü ile Tabakhane Camii arasından geçecek olan aç-kapa tünele ilişkin olan yolun 1989 yılına ait imar planında 25 metre olarak plana işlendiği ... tarihli, ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile de genişliği 12 metreye indirilerek koruma alanı içinden ve Tabakhane Köprüsünün doğusundan yine tünel geçişi olarak plana koyulan yol güzergahının korunma alanı içinde kalan bölümünün prensipte uygun olduğuna karar verildiği, davacı tarafından Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kuruluna yapılan 10.07.2018 tarihli başvuruya verilen cevabın 27.07.2018 tarihinde tebliği üzerine 13.08.2018 tarihinde 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin ve tünel geçişi-yol güzergahının korunma alanı içinde kalan bölümünün prensipte uygun olduğuna ilişkin ... tarihli, ... sayılı Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde; "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir." hükmü yer almış; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "Kültür varlıkları, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır." şeklinde tanımlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME Dosyanın incelenmesinden, Davaya konu aç-kapa tünel/yolun faaliyete geçtiği ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilen mahkemece resen seçilen bilirkişilerden ikisinin Yüksek Şehir Plancısı diğerinin Restorasyon Uzmanı Yüksek Mimar olduğu anlaşılmaktadır. Davanın konusunu korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların korunma alanı içinde yer alan Tarihi Tabakhane Köprüsü ile Tabakhane Camii arasından geçecek yolun oluşturması nedeniyle şehir plancısı, eski eser konusunda ve ulaşım konusunda uzman bilirkişilerden oluşturulacak bir kurula yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek raporun değerlendirilmesi ve davaya konu aç-kapa tünel/yol'un faaliyete geçtiği de göz önünde bulundurulması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/07/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.