Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/1297 · K. 2024/2466

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2020/1297 E.  ,  2024/2466 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/1297 Karar No:2024/2466 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Gıda Sanayi A.Ş. (E-Tebligat) İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... Birliği (...) ve bu birliğe üye yerel birlikler bünyesinde bir araya gelen kanatlı hayvan eti yetiştirici şirketlerin, yetiştirme ücretlerinin birlikte belirlenmesi ve belirlenen fiyatlara uymayan entegre şirketlerin boykot edilmesi suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi ihlal ettiğinden bahisle yapılan şikayet başvurusunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete, Sakarya, Kocaeli ve Bilecik ...Birliği tarafından gönderilen ihtarname içeriğinde, Kanatlı Hayvan Eti Üretiminde Sözleşmeli Üretime İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, üretici örgüte verilen üretici adına entegre şirketle ortak menfaatlerin gözetildiği bir sözleşme imzalama yetkisi çerçevesinde, entegre şirketlerin üyeleri adına birliklerle sözleşme yapmayı kabul etmedikleri için tesislerine civciv girişi yapmayacaklarının belirtildiği, söz konusu ihtarname içeriği incelendiğinde burada bir boykot durumunun ve rekabete aykırılığa yol açacak bir durumun söz konusu olduğu, davacının 4054 sayılı Kanun'a aykırılık iddialarının ciddi nitelikte olduğu, rekabete aykırılığa yol açacak bir durumun olup olmadığının değerlendirmesi yapılmadan davalı idarece bir karara varıldığı anlaşıldığından, davalı idarece davacının iddialarıyla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verilmesi gerekirken, belirtilen sürece uyulmaksızın doğrudan ilk inceleme raporu üzerine karar verilerek tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının iddialarının dayanak noktasının sadece gazete haberleri olduğu, İdare Mahkemesi kararında belirtilen birlikler tarafından davacı şirkete gönderilen ihtarnamelere ilişkin ne başvuru ne de dava aşamasında davacının bir beyanının bulunmadığı, haberlerden doğruca boykota gidilmediğinin ve öncelikle bakanlıklar ile entegre şirketlerle görüşme yoluna başvurulduğunun anlaşıldığı, haberlerin içeriğinde yetiştirici ücreti belirleme gibi bir durumun yer almadığı, davacının dayanak gösterdiği haberlerin iddialarını desteklemediği, boykotların gerekçesi olan sektöre özgü problemleri gidermek adına ilgili Bakanlık tarafından çözümler getirildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin "başvurunun gazete haberlerinden ibaret soyut beyanlar içerdiği" çıkarımının doğru olmadığı, söz konusu ihtarnamelerin davacının ikinci şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davada İdare Mahkemesi'nce öğrenildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacı tarafından Rekabet Kurumu'na sunulan 25/12/2017 tarihli dilekçede özetle, "... ve üye birlikler nezdinde yetiştiricilik ücretinin belirlenmesi ve belirlenen ücrete uymayan entegre firmalara yönelik boykot kararı almak suretiyle entegre firmaların disipline edilmesinin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği" iddiasına yer verilmiştir. Başvuru dilekçesinin ekinde kanatlı hayvan eti yetiştiriciliği ve sanayiciliği sektöründe yaşanan problemlere ilişkin gazete ve internet haberlerine yer verilmiştir. Davalı idare tarafından, davacının iddialarına ilişkin olarak ilk inceleme raporu tanzim edilmiş, anılan raporun değerlendirilmesi sonucunda dava konusu Kurul kararıyla davacının şikayet başvurusu hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının; mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetimleri yaparak rekabetin korunmasını sağlamak olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlarının, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemlerin bu Kanun kapsamına gireceği öngörülmüş; 27. maddesinin (a) bendinde ise, bu Kanun'da yasaklanan faaliyetler ve hukukî işlemler hakkında, başvuru üzerine veya re'sen inceleme, araştırma ve soruşturma yapmak; bu Kanun'da düzenlenen hükümlerin ihlâl edildiğinin tespit edilmesi üzerine, bu ihlâllere son verilmesi için gerekli tedbirleri alıp bundan sorumlu olanlara idarî para cezaları uygulamak Rekabet Kurulu'nun görevleri arasında sayılmıştır. 4054 sayılı Kanun'un "Ön araştırma" başlıklı 40. maddesinde ise "Kurul, resen veya kendisine intikal eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verir." kuralı yer almıştır. 23/08/2012 tarih ve 28390 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rekabet İhlallerine İlişkin Başvuru Usulüne Dair Tebliğ'in (Tebliğ No: 2012/2) "Şekli ve maddi şartlar" başlıklı 5. maddesinin 4. fıkrasında "İkinci fıkrada sayılan unsurları taşımakla birlikte, iddia olunan ihlale ilişkin olarak sadece ihlalin varlığına işaret eden soyut beyanlardan ibaret olan, ihlalin gerçekleşme şekli, yeri ve zamanı ile hakkında inceleme istenen teşebbüs veya teşebbüs birlikleri hakkında somut bilgi ve/veya belgeleri içermeyen ve Kurul tarafından iddiaların ciddi ve yeterli olarak ortaya konulmadığı değerlendirilen başvurular hakkında işlem yapılmaması esastır." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğu kurala bağlanarak en çok rastlanılan rekabeti sınırlayıcı anlaşma örnekleri gösterilmiş; Kanun'un hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6. maddesinde, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması halinin hukuka aykırı ve yasak olduğu vurgulanmış ve (a-e) bentlerinde kötüye kullanma halleri belirtilmiş; 7. ve devamı maddelerinde ise teşebbüslerin birleşme ve devralınması ile Kurul'dan izin alınması gereken birleşme ve devralmanın izin alınmadan gerçekleştirilmesi halinde uygulanacak yaptırımlara yer verilmiştir. Öte yandan, Kanun'un 40. maddesinde, Kurul'un; resen veya kendisine intikal eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar vereceği, 41. maddesi gereğince de, önaraştırma raporu üzerine soruşturma açılmasına veya açılmamasına karar vereceği, Kanun'un 43., 44., 45., 46. ve 47. maddelerinde öngörülen süreç yürütülerek, hakkında soruşturma yürütülenin savunması alındıktan sonra nihaî karar verileceği hükümleri yer almıştır. Rekabet Kurulu tarafından, yapılan şikâyetin açıkça Kanun kapsamında olmadığının saptanması hallerinde, 4054 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası çerçevesinde reddedilmesi mümkün bulunmakla beraber, Rekabet Kurumu'na şikâyet edilen hususlarla ilgili olarak, eylemin 4054 sayılı Kanun'un ihlâli niteliğinde olup olmadığının nitelendirilebilmesi için; başka bir anlatımla, şikâyet edilen eylemin açıkça 4054 sayılı Kanun'un kapsamı dışında olmadığının anlaşılması halinde; Kurum tarafından Kanun'un "Kurulun İnceleme ve Araştırmalarında Usul" başlıklı dördüncü kısmındaki, Rekabet Kurulu'nun inceleme ve araştırmalarında uyulması zorunlu usullerin uygulanması ve önaraştırma kararının verilmesi gerekli bulunmaktadır. Davacının Kurum'a sunduğu şikayet dilekçesi incelendiğinde, ... ve üye birlikler nezdinde yetiştiricilik ücretinin belirlenmesi ve belirlenen ücrete uymayan entegre firmalara yönelik boykot kararı almak suretiyle entegre firmaların disipline edilmesinin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verildiği, bu iddiaların dayanağı olarak birtakım gazete ve internet haberlerinin başvuru dilekçesinin ekinde yer aldığı; bununla birlikte Kurul tarafından değerlendirilen ilk inceleme raporu incelendiğinde, şikayete konu iddiaların yetiştiriciler tarafından ... Ticaret A.Ş.'ye (...) ve ...Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye (...) uygulanan üretimi durdurma ve boykot kararlarına dayandığı, şikayet konusu alanda fiyatların sözleşme yoluyla belirlendiği ve sözleşme ilişkisinde ödenecek ücreti belirleyen birçok değişkenin bulunduğunun dikkate alındığı, ihlale ilişkin iddiaların soyut beyanlardan ibaret olduğu, ihlalin gerçekleşme şekli, yeri ve zamanı hakkında inceleme istenen teşebbüs veya teşebbüs birlikleri hakkında somut bilgi veya belgeleri içermediği değerlendirmelerine yer verildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce davacı şirketin 05/07/2018 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan başvuru dilekçesinin ekinde yer alan Sakarya, Kocaeli ve Bilecik ... Birliği tarafından gönderilen ihtarnameler dikkate alınarak boykota ve 4054 sayılı Kanun'a aykırılığa ilişkin iddialarının ciddi olduğuna ilişkin değerlendirme yapılmışsa da gerek davacının 25/12/2017 tarihli başvuru dilekçesinin Kurum'a verildiği gerek dava konusu Kurul kararının tesis edildiği tarihte söz konusu ihtarnamelerin davacı şirkete gönderilmemiş olduğu anlaşıldığından, davacının iddialarının ciddi ve yeterli olarak ortaya konulup konulmadığının tespitinde söz konusu ihtarnamelerin dayanak alınmasının imkanı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, davacının 25/12/2017 tarihli dilekçesinin ekinde yer alan ve yetiştiricilerin gerçekleştirdiği iddia edilen boykota ilişkin iddiaların dayanağı olan haberler incelendiğinde, ...'in, ... ile anlaşma sağlayamadıkları ve dolayısıyla bu şirkete karşı boykot kararı aldıkları, ayrıca boykotun sadece bu şirketle sınırlı kalmayacağına ilişkin ifadelerinin yer aldığı, dolayısıyla iddiaların sadece ihlalin varlığına işaret eden soyut beyanlardan ibaret olmadığı, "kolektif boykot" iddiasına ilişkin sunulan bilgi ve belgelerin ihlale ilişkin somut beyanlar içerdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı iddialarının 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında ihlâl iddialarına ilişkin olduğu, bu iddiaların somut bilgi ve belgelerle ciddi ve yeterli olarak ortaya konulduğu anlaşıldığından, Kurul tarafından soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verilmesi gerekirken, Kanunda belirtilen sürece uyulmaksızın Kurul'ca doğrudan ilk inceleme raporu değerlendirilerek karar verilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, 3. Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 30/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.