Danıştay Kararı · E. 2020/1342 · K. 2024/4599

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/1342 E.  ,  2024/4599 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2020/1342 Karar No : 2024/4599 DAVACI : ... Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU :Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ... belge numaralı ihlal tutanağına İstinaden hükmedilen cezanın ve cezanın dayanağı olan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40/3 ve 69/8-b maddelerinin iptali istenmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı ... Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Tic, Ltd. şirketine Karayolu Taşıma Yönetmeliği 40. maddesinin 3 numaralı fıkrasını ihlal ettiği için aynı Yönetmeliğin 69. maddesinin 8 inci fıkrasının b bendi uyarınca “İhlal Tespit Tutanağı” düzenlenmiş olduğu, ihlal dolayısıyla davacıya “uyarma” cezası verildiği, davacı şirketin uyarma cezasının karşılığı olarak uyarının para cezasına çevrilmesi ile 74 TL cezayı 30/12/2019 tarihinde ödediği, iptali talep edilen konu “ihlal tespit tutanağına” dayanak Karayolları Taşıma Yönetmeliği 40/3 ve 69'uncu madde yapılan ihlal sonucunda yaptırım öngörmüş olup söz konusu yaptırımların kanunda belirlenmeyip bir kanuna dayanmaksızın doğrudan yönetmelik ile getirilmesinin hukuka aykırı olduğu, Karayolu Taşıma Yönetmeliği 69-8-b hükmü ile idari para cezası verildiği ve gönderilen bu idari para cezasının Danıştay yerleşik içtihatlarına aykırılık teşkil ettiği, davacı şirket yetki belgesi ve aracın sahibi konumunda olsa da cezaya konu aracın, işletilmek üzere kiralanmış olduğu, Yönetmeliğin 40. maddesinin 3. fıkrası her ne kadar yetki belgesi sahibi şirketi sisteme bilgi yüklemekle sorumlu tutsa da, sisteme yüklenmesi istenen bilgiler aracın kiralanmış olması nedeniyle kendilerinde bulunmadığı, davacı şirketin kendi hâkimiyet alanında olmayan, ulaşmasının mümkün olmadığı ve yetkisi bulunmayan konularda veri girişi yapabilmesinin olanaklı olmadığı, davacı şirketin kendisinde olmayan verilerin, geç girilmesi sebebiyle cezaya maruz bırakılmasının hakkaniyet ilkesi ile de bağdaşmadığı, kiralama sözleşmelerinin var olduğu durumlarda sisteme veri giriş yükümlülüğünün kiralayan tarafından yerine getirilmesinin hukuken ve fiilen mümkün olmadığı belirtilerek dava konusu işlemin ve dayanak Yönetmelik maddelerinin iptali istenmiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Karayolu taşımacılık faaliyetlerine ilişkin yetki belgesi vermeye yetkili olan Bakanlığın, bu yetki belgeleriyle yapılacak olan taşıma faaliyetinin kurallarını belirleme ve bu faaliyetlere ilişkin belirlenmiş olan kurallara aykırılığın saptaması durumunda da kimi ihlallerde öncelikle uyarma, ardından geçici durdurma veya belge iptali yaptırımına girişebileceğinin kabulü gerektiği, söz konusu idari yaptırımların dayanağının, öncelikle 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunun 27 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile Karayolu Taşıma Yönetmeliği olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda, Bakanlıktan yetki belgesi almış olan taşımacılara 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile belirlenen hususlara uyulmaması durumunda idari para cezası düzenlenmesi mümkün olup, Karayolu Taşıma Kanunun 34'üncü maddesi ile 27'inci maddesi kapsamında düzenlenen Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile belirlenen kurallara uyulmaması durumunda da idari bir tedbir niteliğinde olan ihlal tespit tutanakları ile uyarma verilmesinin mümkün olduğu, Karayolu Taşıma Yönetmeliğine muhalefet nedeniyle ihlal tespit tutanaklarına istinaden verilen uyarmaların idari para cezası gibi yansıtılmaya çalışılmasının hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir. Karayolu Taşıma Kanununa muhalefet nedeniyle, anılan Kanunun 26'ncı maddesi çerçevesinde verilen idari para cezalarının ilgilileri tarafından ödenmesi zorunlu olmasına rağmen, adlarına yetki belgesi düzenlenen şirketlere verilen uyarmaların paraya çevrilmesi ve her uyarma için öngörülen ücretin Bakanlık Döner Sermaye Saymanlığı hesabına yatırılması suretiyle kaldırılması ilgili şirketlerin talepleri doğrultusunda yapılmakta olup, söz konuşu uyarmaların paraya çevrilerek kaldırılmasının zorunlu olmadığı, davacı şirketin yetki belgesi ile ilgili olarak U-ETDS sisteminde yapılan incelemede; 25/11/2019 tarihinde ...plakalı taşıtla yaptığı taşımada ... numaralı sefere ait yolcu bilgisinin sefer başlamadan bir saat öncesine kadar U-ETDS sistemine iletilmediği, işbu nedenle Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40 ıncı maddesine muhalefet nedeniyle, yönetmeliğin 69'uncu maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendi gereğince hakkında 09/12/2019 tarih ve ... seri ... sayılı ihlal tespit tutanağı düzenlendiği ve 1 uyarma verildiği, tutanağın 12/12/2019 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI :... DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı şirkete Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin ihlal edildiğinden bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ihlal tutanağına istinaden hükmedilen cezanın ve bu cezanın dayanağı Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 3. fıkrasının ve 69. maddesinin 8. fıkrasının (b) bendinin iptali istemiyle açılmıştır. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 1. maddesinde kanunun amacı; "... karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır." şeklinde tanımlanmıştır. Kanunun Tanımlar başlıklı 3. maddesinde; "...Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiş bir güzergâhta önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında yapılan taşımaları, Arızî sefer : Aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun taşınması ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı seferleri ile gidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu seferleri, Mekik sefer : Birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynı varış yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını..." ifade edeceği hükmüne, 5. maddesinde; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur... Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir..." hükmüne, Ceza uygulaması başlıklı 27. maddesinde, "Eylemin başka bir suç teşkil etmesi halinde, 26 ncı madde ile verilen para cezaları, diğer kanunlardaki suçların takibine ve cezaların uygulanmasına; bu Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez." hükmüne, Yönetmelik başlıklı 34. maddesinde, "...Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) Taşımacılık, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri ve taşıt belgeleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları, b) Belgelerin geçerlilik süreleri, geri alınması ve uygulanacak idarî müeyyideleri...Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmi Gazetede yayımlanır" hükmüne yer verilmiştir. 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Ulaşım Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü" başlıklı 477.maddesinde; "Karayolu ve demiryolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye olumsuz etkilerini önleyecek, giderecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin müstakilen veya ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak," Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Yukarıda anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin; amaç başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, karayolu taşımacılık faaliyetlerini ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek; taşımacılık faaliyetlerinde düzeni ve güvenliği sağlamak; taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri taşımacılık faaliyetleri için mali yeterlilik, mesleki yeterlilik, mesleki saygınlık ilkelerine uygun olarak pazara giriş şartları ile bu faaliyetlerde bulunanların, gönderenlerin, yolcuların, çalışanların haklarını, sorumluluklarını, yükümlülüklerini tespit etmek; taşımacılık faaliyetlerinde istihdam edilenler ile taşımacılık faaliyetlerinde yararlanılan taşıt, araç, gereç, yapı, tesis ve benzerlerinin niteliklerini belirlemek; karayolu taşımalarının diğer taşıma sistemleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini, denetimini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır." kuralına, 4. maddesinin birinci fıkrasının, (rrr) bendinde; Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi (U-ETDS): Kanun ve bu Yönetmeliğe göre faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin, faaliyetlerine ilişkin Bakanlıkça belirlenen verilerin tutulduğu, gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla veri paylaşımına açık olduğu/olabileceği sistemi ifade eder kuralına, yetki belgesi alma zorunluluğu başlıklı 5. maddesinde; " Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." kuralına, Yetki belgesi alanların faaliyete başlama veya faaliyeti kendi istekleri ile bırakmaları başlıklı 18. maddesinde; yetki belgesi sahiplerinin, yetki belgesinin verilmesinden itibaren faaliyete başlamaları esastır, kuralına, Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri başlıklı 40. maddesinde; " ...(3) A1, A2, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları arızi, grup veya mekik seferlerinde, sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 37 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat öncesine, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar." (Fıkranın son cümlesi 15.11.2019 günlü, 30949 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle kaldırılmıştır) kuralına, 41. maddesinde; Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır kuralına, aynı maddenin 3. fıkrasında; 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ile 5/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları Yönetmeliği hükümlerine göre kurulmuş seyahat acentalığı belgesine sahip olanların, yaptıkları organizasyonlarda verecekleri hizmetlerin kapsamına karayolu taşımacılığını da dahil etmeleri halinde; A1, A2, B1, B2, D1, D2 ve/veya D4 yetki belgesi alarak taşıma yapmaları veya bu taşımaları söz konusu yetki belgesi sahiplerine yaptırmaları şarttır. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır, kuralına, Uyarma başlıklı 69. maddesinin 8.fıkrasında; (Ek:RG 15.11.2019-30949) 40 ıncı maddenin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkraları ile 43 üncü maddenin üçüncü fıkrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarak U-ETDS’ye; a) Yapılan sefere ilişkin bilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma, b) İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma verilir.” kuralına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davacının 2006 yılında, 2021 tarihine kadar geçerli olmak üzere D2 yetki belgesi aldığı ...plakalı taşıtla 25.11.2019 tarihinde yapılan taşımada sefere ait yolcu bilgisinin sefer başlamadan bir saat öncesine kadar U-ETDS sistemine iletilmesi gerekirken bu işlemin yapılmadığının idarece saptanması üzerine Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesine muhalefet nedeniyle 69. maddesinin 8.fıkrasının (b) bendi uyarınca 09.12.2019 tarih ve ... sayılı ihlal tespit tutanağı düzenlendiği ve bir uyarma cezası verildiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafından, Yasa'da tarifi yapılmış ve müeyyidesi idari para cezası olarak belirlenmiş olan bir fiilin yaptırım şeklinin, Yönetmelik maddesi ile genişletilmesi ve Yasa'da yer almayan bir yaptırımın Yönetmelik maddesi ile düzenlenmesinin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca yönetmeliklerin, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılabileceğini, cezaların kanuniliği ilkesi gereği Yönetmelik ile suç ve ceza ihdas edilemeyeceği, aracın kiralanmış olduğunu kendilerine isnat edilecek bir suç bulunmadığını iddia etmektedir. Davaya konu düzenlemelerin dayanağı olan 4925 sayılı Kanun'un 27. maddesinde, eylemin başka bir suç teşkil etmesi halinde, 26 ncı madde ile verilen para cezaları, diğer kanunlardaki suçların takibine ve cezaların uygulanmasına; Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği vurgulanmış, yönetmelik çıkarma yetkisiyle ilgili 34. maddesinde de "uygulanacak idarî müeyyideler" ifadesiyle eylemlere uygulanacak yaptırım şekli sadece para cezasıyla sınırlı olmayacak şekilde idareye bu konuda hareket alanı yaratılarak belirlenmiştir. Dolayısıyla taşımacılıkta düzeni ve güvenliği sağlamak amacıyla her türlü idari düzenlemeyi yapmakla yükümlü idarece yapılan düzenlemenin dayanağı yasa hükmünde uyarma cezası verilmesini sınırlayıcı ve engelleyici bir hüküm bulunmadığından, davalı idarenin yetkisi kapsamında yapılan düzenlemelerde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiş, bu kurallar uyarınca yetki belgesi sahibi olan davacı şirket adına düzenlenen ihlal tutanağına istinaden verilen ceza hukuka uygun bulunmuştur. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ... belge numaralı ihlal tutanağına istinaden hükmedilen cezanın, Cezanın dayanağı olan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40/3 ve 69/8-b maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır. Davacı tarafından iptali istenilen düzenlemeler şu şekildedir; Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin “Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri” başlıklı 40. maddesinin 3. fıkrası; "A1, A2, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları arızi, grup veya mekik seferlerinde, sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 37 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat öncesine, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar. " hükmü bulunmaktadır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin “Uyarma” başlıklı 69. maddesinin 3. fıkrasının b bendinde; "İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma," hükmüne yer verilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: İlgili Mevzuat: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 1. maddesinde Kanunun amacı; "... karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır." şeklinde tanımlanmıştır. Kanunun Tanımlar başlıklı 3. maddesinde; "...Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiş bir güzergâhta önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında yapılan taşımaları, Arızî sefer : Aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun taşınması ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı seferleri ile gidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu seferleri, Mekik sefer : Birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynı varış yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını..." ifade edeceği hükmüne, 5. maddesinde; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur... Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir..." hükmüne, Ceza uygulaması başlıklı 27. maddesinde, "Eylemin başka bir suç teşkil etmesi halinde, 26 ncı madde ile verilen para cezaları, diğer kanunlardaki suçların takibine ve cezaların uygulanmasına; bu Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez." hükmüne, Yönetmelik başlıklı 34. maddesinde, "...Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) Taşımacılık, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri ve taşıt belgeleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları, b) Belgelerin geçerlilik süreleri, geri alınması ve uygulanacak idarî müeyyideleri...Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmi Gazetede yayımlanır" hükmüne yer verilmiştir. 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Ulaşım Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü" başlıklı 477. maddesinde; "Karayolu ve demiryolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye olumsuz etkilerini önleyecek, giderecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin müstakilen veya ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak," Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Yukarıda anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin; Amaç başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, karayolu taşımacılık faaliyetlerini ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek; taşımacılık faaliyetlerinde düzeni ve güvenliği sağlamak; taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri taşımacılık faaliyetleri için mali yeterlilik, mesleki yeterlilik, mesleki saygınlık ilkelerine uygun olarak pazara giriş şartları ile bu faaliyetlerde bulunanların, gönderenlerin, yolcuların, çalışanların haklarını, sorumluluklarını, yükümlülüklerini tespit etmek; taşımacılık faaliyetlerinde istihdam edilenler ile taşımacılık faaliyetlerinde yararlanılan taşıt, araç, gereç, yapı, tesis ve benzerlerinin niteliklerini belirlemek; karayolu taşımalarının diğer taşıma sistemleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini, denetimini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır." kuralına, 4. maddesinin birinci fıkrasının, (rrr) bendinde; Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi (U-ETDS): Kanun ve bu Yönetmeliğe göre faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin, faaliyetlerine ilişkin Bakanlıkça belirlenen verilerin tutulduğu, gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla veri paylaşımına açık olduğu/olabileceği sistemi ifade eder kuralına, yetki belgesi alma zorunluluğu başlıklı 5. maddesinde; " Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." kuralına, Yetki belgesi alanların faaliyete başlama veya faaliyeti kendi istekleri ile bırakmaları başlıklı 18. maddesinde; yetki belgesi sahiplerinin, yetki belgesinin verilmesinden itibaren faaliyete başlamaları esastır, kuralına, Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri başlıklı 40. maddesinde; " ...(3) A1, A2, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları arızi, grup veya mekik seferlerinde, sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 37 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat öncesine, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar." (Fıkranın son cümlesi 15.11.2019 günlü, 30949 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle kaldırılmıştır) kuralına, 41. maddesinde; Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır kuralına, aynı maddenin 3. fıkrasında; 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ile 5/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları Yönetmeliği hükümlerine göre kurulmuş seyahat acentalığı belgesine sahip olanların, yaptıkları organizasyonlarda verecekleri hizmetlerin kapsamına karayolu taşımacılığını da dahil etmeleri halinde; A1, A2, B1, B2, D1, D2 ve/veya D4 yetki belgesi alarak taşıma yapmaları veya bu taşımaları söz konusu yetki belgesi sahiplerine yaptırmaları şarttır. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır, kuralına, Uyarma başlıklı 69. maddesinin 8. fıkrasında; (Ek:RG 15.11.2019-30949) 40 ıncı maddenin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkraları ile 43 üncü maddenin üçüncü fıkrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarak U-ETDS’ye; a) Yapılan sefere ilişkin bilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma, b) İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma verilir.” kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket adına ... numaralı D2 yetki belgesinin ilk olarak 20/09/2006 tarihinde düzenlendiği, aradan geçen süre zarfında 07/09/2021 tarihine kadar belgenin geçerliliğinin uzatıldığı, davalı idare tarafından, davacı şirketin yetki belgesi ile ilgili olarak U-ETDS sisteminde yapılan incelemede; 25/11/2019 tarihinde ...plakalı taşıtla yaptığı taşımada ... numaralı sefere ait yolçu bilgisinin sefer başlamadan 1 saat öncesine kadar U-ETDS sistemine iletilmediği, işbu nedenle Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40 ıncı maddesine muhalefet nedeniyle, yönetmeliğin 69'uncu maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendi gereğince hakkında 09/12/2019 tarih ve ... seri ... sayılı ihlal tespit tutanağı düzenlendiği ve "1 uyarma" verildiği, tutanağın 12/12/2019 tarihinde davacıya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Davaya konu olan düzenlemeler şu şekildedir: Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin “Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri” başlıklı 40. Maddesinin 3.fıkrası; "A1, A2, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları arızi, grup veya mekik seferlerinde, sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 37 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat öncesine, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar. " hükmüne Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin “Uyarma” başlıklı 69. maddesinin 3. fıkrasının b bendinde; "İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma," hükmüne yer verilmiştir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 3. fıkrasına ve 69. maddesinin 3. fıkrasının b bendine yönelik kısım yönünden yapılan incelemede; 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamak olduğu belirtilmiş, aynı Kanunun 34. maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde de Kanunda sayılanlar ve benzeri nitelikte olan diğer taşıma türleri kapsamında faaliyette bulunan taşımacıların yerine getirmesi gereken yükümlülükler kural altına alınmıştır. Öte yandan, 4925 sayılı Kanunun 27. maddesinde de; bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideler uygulanacağına ilişkin hususların yönetmelikle düzenleneceği ve bu Kanuna göre verilen idari para cezalarının, yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği belirtildiğinden davalı idarenin dava konusu düzenlemeleri yürürlüğe koyma konusunda yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. Dava konusu hükümlerde atıfta bulunulan yükümlülükler ile, taşımacıların taşımasını üstlendikleri eşyalara ait taşıma senedinde yer alan bilgiler ile gönderici ve alıcılar hakkındaki bazı bilgilerin U-ETDS'ye bildirilmesi gerekliliği yer almaktadır. U-ETDS hakkında dosya kapsamında sunulan bilgiler ile yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; U-ETDS'nin, karayolu taşımacılığını disiplin altına alma, karayollarındaki güvenlik açıklarını kapatma, her türlü yük ve yolcu taşımasını kayıt altına alma, sektördeki verilere ilk kez gerçek zamanlı ve doğru şekilde ulaşma, ulusal güvenlik açısından taşıma verilerinin anlık paylaşımını sağlama, veri analizlerine dayalı gelecek planlaması yapabilme açısından önem taşıdığı görülmektedir. Bu itibarla, davalı idare tarafından taşımacılıkta düzen ve güvenliğin sağlanması, planlama yapılması ve politika oluşturulması amacına yönelik getirilen U-ETDS'ye bildirim yükümlülüklerinin etkili biçimde uygulanabilmesi için yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yaptırım uygulanmasının, yerine getirenlerin ise ödüllendirilmesinin öngörülmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Diğer yandan, dava konusu hükümlerde yer alan uyarma yaptırımının, davalı idarenin düzenleme amacı ile orantılı olduğu ve ölçülülük ilkesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ... belge numaralı ihlal tutanağına istinaden hükmedilen ceza yönünden yapılan incelemede; Uyuşmazlıkta davacı tarafından aracın mülkiyetinin kendilerinde olduğu, ancak işletilmek üzere kiralandığı, bu nedenle davacı şirketin kendi hâkimiyet alanında olmayan konularda veri girişi yapabilmesinin mümkün olmadığı, şirketin kendisinde olmayan verilerin geç girilmesi sebebiyle cezaya maruz bırakılmasının hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmayacağı, kiralama sözleşmelerinin var olduğu durumlarda sisteme veri giriş yükümlülüğünün kiralayan (Mülkiyet Sahibi) tarafından yerine getirilmesinin hukuken ve madden mümkün olmadığı iddiası üzerine, Dairemizin 04/02/2024 tarihli Ara Kararı ile davacı şirket ile ihlal tutanağının muhatabı olduğu iddia olunan kiralayan şirket arasında geçerli bir kira sözleşmesinin var olup olmadığı sorulmuş, şayet geçerli bir kira sözleşmesi var ise bu konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin istenilmesine karar verilmiştir. Davalı idarece Ara Karara verilen cevapta, davacı şirket ile Türkiye Elektrik İletimi A.Ş.-TEİAŞ 10. Bölge Müdürlüğü (Samsun) arasında, 13/02/2018 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşme kapsamında aracın TEİAŞ 10. Bölge Müdürlüğü hizmetinde kullanılmak üzere ...'e teslim edildiği, ...'in ise Samsun Tekkeköy Sosyal Güvenlik Merkezi kayıtlarına göre davacı şirketin TEİAŞ 10. Bölge Müdürlüğü işinde sigortalı olarak çalıştığı bildirilmiştir. Bu durumda davacı şirket tarafından; aracın kiralık olduğu, bu nedenle yapılacak seferlere ilişkin bilgilere ulaşabilmelerinin ve mevzuatta belirtilen süre içerisinde sisteme veri girişi yapabilmelerinin fiilen mümkün olmadığı belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi talep edilmiş ise de; TEİAŞ 10. Bölge Müdürlüğü hizmetinde kullanılmak üzere kiralanan aracın şoförünün, davacı şirket bünyesinde sigortalı olarak çalışan bir kişi olduğu görüldüğünden yukarıda ayrıntısı verilen ve hukuka uygun bulunan düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davaya konu Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40/3 ve 69/8-b hükümleri yönünden DAVANIN REDDİNE, 2. Davaya konu bireysel işlem yönünden DAVANIN REDDİNE, 3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.