Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/1358 · K. 2024/4240

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2020/1358 E.  ,  2024/4240 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/1358 Karar No:2024/4240 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Dağıtım A.Ş. (E-Tebligat) İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Elektrik dağıtım lisansı sahibi davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile mevzuata aykırılığın 2015 yılı sonuna kadar giderilmesi gerektiği yönünde yapılan ihtara rağmen, verilen süre içerisinde orta gerilim (OG) şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini kurma yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 572.186,00-TL idari para cezası verilmesine ve mevzuata aykırı durumun 31/12/2017 tarihine kadar giderilmesinin ihtar edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararda; davacı şirketçe 01/01/2014 tarihine kadar OG şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini kurma yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacı şirkete mevzuata aykırılığın 2015 yılı sonuna kadar giderilmesi yönünde ihtarda bulunulduğu, davalı idarece ... tarih ve E... sayılı yazı ile anılan karar gereği aykırılıkların giderilip giderilmediğine ilişkin bilgi verilmesinin istenildiği, davacı şirket tarafından "söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlayan CBS oluşturulması için saha çalışmalarının büyük oranda sekteye uğradığı, bölgede yaşanan terör olayları nedeniyle buna ilişkin idareye bilgilendirme yazılarının yazıldığı, şirketin zor koşullarda çalışmaya devam ettiği, 58 dağıtım merkezi bünyesinde OG şebeke bağlantı modeli ile tedarik sürekliliği kayıt sisteminin oluşturulduğu, 6 il kapsamında kurulum çalışmalarının devam ettiği" yönünde bilgi verildiği; Uyuşmazlıkta, davacı şirketçe OG şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini kurma yükümlülüğünün 2015 yılı sonuna kadar yerine getirilmediği açık ise de, bu durumun davacı şirketin dağıtım faaliyeti yürüttüğü bölgede meydana gelen yoğun terör eylemlerinden kaynaklandığı, davacı şirketin bu hususta bir kusurunun bulunmadığı, meydana gelen terör eylemlerinin yukarıda yer verilen mevzuat gereğince mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, davalı idare tarafından davacı şirketin yükümlülüğünün ertelenmesi veya askıya alınmasına ilişkin bir başvurusunun bulunmadığı, dolayısıyla mücbir sebep iddiasının dayanaksız olduğu ileri sürülmekte ise de, davacı şirketin ihtar edilmesinden sonra, ancak dava konusu para cezasının verilmesinden önce 06/11/2017 tarihinde davalı idareye sunulan yazıda, dağıtım faaliyeti yürütülen bölgede meydana gelen yoğun terör eylemleri nedeniyle mevzuattan kaynaklanan birçok yükümlülüğün yerine getirilmesinde zorlanıldığının ifade edildiği, ayrıca 27/08/2015 tarihli dilekçe ile birçok yükümlülüğün yerine getirilmesinin zorlaştığının belirtildiği, bu yazılar ile terör eylemleri nedeniyle oluşan mücbir sebep halinin gerekçeli ve somut olarak ortaya koyulduğu anlaşıldığından davalı idarenin bu iddiasının yerinde görülmediği belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, davacı şirketçe OG şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini tesis etme yükümülüğünün yerine getirilmediği, davacı şirketin herhangi bir yükümlülüğünü erteleme, askıya alma veya kaldırılması talebi bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, 27/08/2015 ve 06/11/2017 tarihlerinde Kuruma mücbir sebep bildiriminde bulunulduğu, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Elektrik dağıtım lisansı sahibi davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile mevzuata aykırılığın 2015 yılı sonuna kadar giderilmesi gerektiği yönünde yapılan ihtara rağmen, verilen süre içerisinde OG şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini kurma yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 572.186,00-TL idari para cezası verilmesine ve mevzuata aykırı durumun 31/12/2017 tarihine kadar giderilmesinin ihtar edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, "Tüzel kişiler lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür."; "Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasında usul" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmaması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir." kuralına yer verilmiştir. Mülga Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği'nin Geçici 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Dağıtım şirketleri 1/1/2014 tarihine kadar OG şebeke bağlantı modelini oluşturur ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini kurar. Dağıtım şirketi, dağıtım sisteminde meydana gelen veya dağıtım sistemini etkileyen kesintileri bu kayıt sistemi aracılığıyla Madde 8’de belirtildiği şekilde kaydetmeye başlar. Bu sistemin kurulmasıyla birlikte, dağıtım bölgesinde OG seviyesinde meydana gelen bütün uzun kesintilerde, kesintiden etkilenen OG kullanıcıların sayısı tedarik sürekliliği kayıt sistemi tarafından OG şebeke bağlantı modeli kullanılarak belirlenir ve kaydedilir." kuralı yer almıştır. Fiil tarihinde yürürlükte bulunduğu haliyle Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması ve kaldırılması" başlıklı 35. maddesinde, "(1) Önlisans ve lisans sahibinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri, mücbir sebep hallerinde, etkilendikleri oranda, mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar, Kurul kararıyla ertelenebilir veya askıya alınabilir. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilemeyeceğinin anlaşıldığı hallerde, Kurul, önlisans ve lisans sahibinin yükümlülüğünün kaldırılmasına da karar verebilir. İletim ve dağıtım faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerin kaldırılması talep edilemez. (2) Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın olayın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir. (3) Aşağıda belirtilen haller, bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla, mücbir sebepler olarak kabul edilir: a) Doğal afetler ve salgın hastalıklar, b) Savaş, nükleer ve kimyasal serpintiler, seferberlik halleri, halk ayaklanmaları, saldırı, terör hareketleri ve sabotajlar, c) Grev, lokavt veya diğer memur ve işçi hareketleri. (4) İlgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması veya kaldırılması kararının verilebilmesi için, lisans sahibinin; a) Mücbir sebebin başlama tarihini ve mahiyetini, b) İlgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine olan etkilerini, c) Mümkün olması halinde etkilerin tahmini giderilme süresini, içeren başvurusunu, Kuruma yazılı olarak bildirmesi zorunludur. (5) Bu madde kapsamındaki talepler, başvuruya ilişkin gerekli bilgi ve belgelerin tamamlanmasından itibaren altmış gün içerisinde Kurul kararı ile sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, gerekli özen ve dikkatin gösterilmiş ve tüm önlemlerin alınmış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek olayların ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesini engellemesi durumunda, elektrik dağıtım lisansı sahibi şirketlerce, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna (Kurum) usulüne uygun olarak mücbir sebebin başlama ve mümkünse sona erme tarihi ile mahiyeti ve ilgili yükümlülüğe etkisini içeren yazılı bir başvuruda bulunulabileceği, söz konusu başvuru doğrultusunda Kurulca mücbir sebepten etkilendiği iddiasında bulunulan yükümlülüğün ertelenmesine, askıya alınmasına ya da kaldırılmasına karar verilebileceği anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince, "davacı şirketin dağıtım faaliyeti yürüttüğü bölgede meydana gelen yoğun terör eylemlerinin mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği ve bu nedenle yerine getirilemeyen yükümlülükleri nedeniyle sorumlu tutulamayacağı" gerekçesiyle idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararının iptaline karar verilmiş ise de, mücbir sebep nedeniyle bir yükümlülüğün ertelenmesi, askıya alınması veya kaldırılması için öncelikle usulüne uygun olarak yapılmış bir başvurunun bulunması ve sonrasında bu talebin Kurulca kabul edilmiş olması gerekmektedir. Davacı şirket tarafından 27/08/2015 ve 06/11/2017 tarihlerinde Kuruma gönderilen yazılarda, bölgedeki terör olaylarından, coğrafi ve iklimsel zorluklardan bahsedilmiş ise de, anılan olayların OG şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemi kurma yükümlülüğüne etkisine dair herhangi açıklama yapılmadığı, coğrafi bilgi sistemleri (CBS) hazırlama yükümlülüğünün yerine getirilmesi sırasında aksamalar meydana geldiğinin ifade edildiği, söz konusu aksaklıkların uyuşmazlık konusu yükümlülüklere dolaylı bir etkisi olduğu kabul edilecek olsa dahi ilgili yazılarda CBS hazırlama yükümlülüğünün ertelenmesi, askıya alınması ya da kaldırılması yönünde herhangi bir talebin yer almadığı görülmektedir. 23/02/2017 tarih ve 6932-32 sayılı Kurul kararıyla, ''mücbir sebep kapsamında Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği'nin 16. maddesinde düzenlenmiş tedarik sürekliliğine ilişkin tazminat ödeme uygulamasının, 17. maddesinin beşinci fıkrasındaki bilgi verme yükümlülüğünün, 23. maddesi kapsamındaki teknik kaliteye ilişkin yükümlülüklerin ve Yönetmeliğe ekli Tablo 6-A/10'da düzenlenmiş 12 saati geçen kesintilere ilişkin tazminat ödeme yükümlülüğünün fiili kayıp kaçak elektrik kullanımı oranı %40'ın üzerinde olan illerde ve ilçelerde 2015 yılı için askıya alınmasına'' karar verilmiş olup söz konusu Kurul kararında uyuşmazlık konusu yükümlülüklere yer verilmemiştir. Öte yandan, davacı şirket tarafından, CBS hazırlama yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle 604.113,00-TL idari para cezası verilmesine ve aykırılığın 31/12/2016 tarihine kadar giderilmesi hususunda ihtar edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin "davacı şirketin dağıtım faaliyeti yürüttüğü bölgede meydana gelen yoğun terör eylemlerinin mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği" gerekçesiyle iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı, Dairemizin 19/10/2023 tarih ve E:2019/338, K:2023/4245 sayılı kararıyla "CBS hazırlama yükümlülüğünün ihlali nedeniyle uygulanan idari yaptırımın hukuki belirlilik ilkesine aykırılık teşkil ettiği" gerekçesiyle onanmıştır. Bu itibarla, OG şebeke bağlantı modeli ve tedarik sürekliliği kayıt sistemini kurma yükümlülükleri için Kuruma usulüne uygun bir mücbir sebep başvurusunda bulunulduğunun kabulüne hukuken imkan bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, fiilin sübuta erip ermediği hususunun değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, davacı şirketin mücbir sebep nedeniyle söz konusu yükümlülükler için sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam ...TL harcın istemi halinde davalıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.