Danıştay Kararı · E. 2020/1860 · K. 2024/6405

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2020/1860 E.  ,  2024/6405 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2020/1860 Karar No : 2024/6405 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hazine Avukatı ... DAVANIN KONUSU: Vergi müfettiş yardımcısı olan davacı tarafından; 1. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliğinin; 29/09/2018 günlü, 30550 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin, 1. fıkrasının (ğ) bendinin; 2. 13-16 Ocak 2020 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavında başarısız olmasına yönelik işlemin iptali istenilmiştir. DAVACININ İDDİALARI : Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendinde yapılan 29/09/2018 günlü değişikliğin, yargı kararlarını etkisiz kılarak, sınav kurulu üyelerinin taşıması gereken kıdem koşulunu kaldırma amacıyla yapıldığı, Davacının, vergi müfettiş yardımcılığı mesleğine giriş sınavında başarılı olarak mesleğe başladığı günden bu yana, pek çok aşamayı başarıyla geçerek yeterlik sınavına girmeye hak kazandığı, Uzun süre başarılı bir şekilde görevini ifa etmesinin ardından katıldığı, klasik sınav teamüllerine aykırı şekilde yapılan sınav ile yetersiz addedilmesinin adil olmadığı, İkinci sınav hakkı kapsamında katıldığı sınavda başarısız olmasına ilişkin dava konusu işlemin sonucunda mesleki kariyerini kaybederek Bakanlık teşkilatında memur kadrosuna atanacağı ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Davaya konu düzenlemenin, üst hukuk normlarına uygun olduğu, davacının katılmış olduğu yeterlik sınavının mevzuata ve hukuka uygun şekilde yapıldığı savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Davacının sınav kağıtları ile emsal kağıtlar üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporlarda; bazı sorularda soru kitapçıkları ve cevap anahtarları ya da cevap kağıtlarında soru (maddeli sorularda kendi içinde her bir madde) bazında puanlamanın açık olmadığı (mikro puanlamanın bulunmadığı), maddeli sorularda hangi maddenin değerinin kaç puan olduğunun varsayımsal olarak tespit edildiği; dolayısıyla, söz konusu sınavın klasik sınav teamüllerine aykırı şekilde yapıldığının belirtildiği bu haliyle klasik sınav teamüllerine ve ölçme ve değerlendirme ilkelerine uyulmadan yapıldığı anlaşılan sınav değerlendirmesine dayalı olarak davacının başarısız sayılması yolunda tesis olunan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle bireysel işlemin iptaline; yürürlükten kaldırılan dava konusu Yönetmelik hükmüne ilişkin olarak ise karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI: ... DÜŞÜNCESİ : Vergi müfettiş yardımcısı olan davacı tarafından; 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin, 1. fıkrasının, 29/09/2018 günlü, 30550 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik (ğ) bendinin ve 13 - 16 Ocak 2020 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavında başarısız olmasına yönelik işlemin iptali istenilmektedir. Dava konusu Yönetmelik hükmünün iptali istemine yönelik olarak; 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin, 07/04/2021 günlü, 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 75. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemenin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır. Davacının yeterlik sınavında başarısız olmasına yönelik bireysel işlemin iptali istemi yönünden; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 32. maddesinin ikinci fıkrasında; "Vergi Müfettiş Yardımcıları, fiilen üç yıl çalışmak ve yardımcılık döneminde performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartıyla yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yeterlik sınav konuları ile sınava ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Yapılacak yeterlik sınavında başarılı sayılabilmek için yeterlik sınavında alınan puanın yüz puan üzerinden en az altmış beş puan olması şarttır. Yeterlik sınavında başarılı olanlar Vergi Müfettişi olarak atanırlar. Yeterlik sınavında başarılı olamayanlar ise Hazine ve Maliye Bakanlığında derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." hükmüne; beşinci fıkrasında ise; "Performans değerlendirme sisteminin oluşturulması ve yönetimi ile Vergi Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavı notlarının değerlendirilmesi" başlıklı 33. maddesinde; "(1) Yeterlik sınavı önce yazılı, sonra da sözlü olarak yapılır. Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler. (2) Yazılı ve sözlü sınav ayrı ayrı olmak üzere 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. (3) Yazılı sınavdan başarılı sayılmak için sınav gruplarının her birinden alınan notların 50’den, notlar ortalamasının da 65’den aşağı olmaması gerekir. (4) Sözlü sınavda Sınav Kurulu başkan ve üyelerinin her biri tarafından ayrı ayrı verilen puanların aritmetik ortalaması sözlü sınav notunu oluşturur. (5) Yazılı ve sözlü sınav notlarının aritmetik ortalaması yeterlik sınav notunu teşkil eder..." kuralı düzenlenmiştir. Davacının katıldığı sınav, dört farklı sınav konusundan oluşan, klasik usûlde yapılmış bir sınav olup, bu sınav konularının 1-Vergi Hukuku ve Özel Hukuk, 2-Muhasebe, 3-Vergi İnceleme Usul ve Uygulamaları, 4-Gider ve Milli Emlak Mevzuatı ile Teftiş ve Soruşturma Usul ve Esasları olduğu, buna göre davacının, yeterlik sınavında başarılı olabilmesi için, sınav konularının her birinden alınan notların 50’den, notlar ortalamasının da 65’ten aşağı olmaması gerekmekte olup, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile davacının sınav kağıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda verilen notların dikkate alınması sonucunda; sınav notu ortalaması en az 65 olmayan davacının sınavda başarılı olma kriterlerini sağlayamadığı görülmektedir. Bu durumda davacının yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlem yönünden davanın reddine, 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 3. maddesinin, 1. fıkrasının, 29/09/2018 tarih ve 30550 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik (ğ) bendinin iptali istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü: MADDİ OLAY : Vergi müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacı, 13-16 Ocak 2020 tarihleri arasında yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavına katılmış, anılan sınavda başarısız olması üzerine bakılan davayı açmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT: 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 32. maddesinin ikinci fıkrasında; "Vergi Müfettiş Yardımcıları, fiilen üç yıl çalışmak ve yardımcılık döneminde performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartıyla yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yeterlik sınav konuları ile sınava ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Yapılacak yeterlik sınavında başarılı sayılabilmek için yeterlik sınavında alınan puanın yüz puan üzerinden en az altmış beş puan olması şarttır. Yeterlik sınavında başarılı olanlar Vergi Müfettişi olarak atanırlar. Yeterlik sınavında başarılı olamayanlar ise Hazine ve Maliye Bakanlığında derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar." hükmüne, beşinci fıkrasında ise; "Performans değerlendirme sisteminin oluşturulması ve yönetimi ile Vergi Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlikleri, yükselmeleri, görevlendirilmeleri ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının 29/09/2018 günlü Yönetmelik ile değişik (ğ) bendinde; "Sınav Kurulu: Bakan onayı ile Vergi Başmüfettişi ve Vergi Müfettişi kadrolarında görev yapanlar ile öğretim üyeleri, bakanlık ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar arasından belirlenen, biri başkan olmak üzere en az beş asil ve iki yedek üyeden oluşan giriş ve yeterlik sınavlarını yapan kurulu... ifade eder." hükmü, "Vergi Müfettiş Yardımcılarının yeterlik sınavı" başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasında ise; "Yeterlik sınavı ile Vergi Müfettiş Yardımcılarının görev ve yetki alanlarına giren yürürlükteki mevzuat ve bu mevzuatın uygulamasını; inceleme, teftiş ve soruşturma yöntemleri hakkındaki bilgilerini; mesleğin gerektirdiği diğer bilgi ve nitelikleri kazanıp kazanmadıkları ölçülür." hükmü, "Yeterlik sınavı notlarının değerlendirilmesi" başlıklı 33. maddesinde; "(1) Yeterlik sınavı önce yazılı, sonra da sözlü olarak yapılır. Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler. (2) Yazılı ve sözlü sınav ayrı ayrı olmak üzere 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. (3) Yazılı sınavdan başarılı sayılmak için sınav gruplarının her birinden alınan notların 50’den, notlar ortalamasının da 65’den aşağı olmaması gerekir. (4) Sözlü sınavda Sınav Kurulu başkan ve üyelerinin her biri tarafından ayrı ayrı verilen puanların aritmetik ortalaması sözlü sınav notunu oluşturur. (5) Yazılı ve sözlü sınav notlarının aritmetik ortalaması yeterlik sınav notunu teşkil eder..." kuralı düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Davacının, yeterlik sınavının yazılı aşamasında başarısız sayılması işlemine ilişkin olarak: 13-16 Ocak 2020 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavının; Vergi Hukuku ve Özel Hukuk, Muhasebe, Vergi İnceleme Usul ve Uygulamaları ve Gider ve Milli Emlak Mevzuatı ile Teftiş ve Soruşturma Usul ve Esasları konularından oluştuğu ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yeterlik sınavında başarılı olmak için, sınav konularının her birinden alınan notların 50’den, notlar ortalamasının da 65’ten aşağı olmaması gerektiği kurala bağlanmıştır. Davalı idarece, yeterlik sınavında yukarıda belirtilen koşulları sağlayamadığı gerekçesiyle davacı başarısız sayılmıştır. Davacı tarafından, davalı idarece yapılan sınavın klasik sınav teamüllerine uygun olmadığı, soru kitapçığı ve cevap anahtarında puanlamaların belli olmadığı, daha az doğru cevap veren adaylara daha yüksek puan takdir edilerek eşitliğe aykırı hareket edildiği iddia edilmiştir. Davacının almış olduğu notların, objektif ölçme ve değerlendirme kurallarına uygun olup olmadığı hususunun çözümünün teknik bilgiyi gerektirmesi nedeniyle Dairemizin 14/10/2021 günlü ara kararı ile bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. Her bir ders için uzmanlık alanına göre ayrı ayrı belirlenen bilirkişiler tarafından hazırlanan raporlarda şu saptamalara yer verilmiştir: 1- “Gider ve Milli Emlak Mevzuatı ile Teftiş ve Soruşturma Usul ve Esasları” konusunun 15 puanlık 5. sorusuna ilişkin olarak; "Gerek cevap anahtarında, gerekse puanlama cetvelinde beşinci sorunun cevabı olarak belirlenen on maddenin puan değerinin ayrı ayrı belirtilmediği görülmüştür. Bu nedenle, kanaatimizce her bir maddenin 1,50 puan değerinde olduğu kabul edilmelidir. Fakat emsal kâğıtlara verilen puanlar dikkate alındığında şu durumla karşılaşılmaktadır. > A.Ç.'ye doğru olarak yazdığı her bir madde için 2,25 puan verilmiştir. > E.D.'ye (cevap anahtarında yer almayan detaylı açıklamalar da olmakla birlikte) doğru olarak yazdığı her bir madde için 3 puan verilmiştir. > M.K.Ş'ye doğru olarak yazdığı her bir madde için yaklaşık 2,33 puan verilmiştir. Bu durumda davacı ..., cevap anahtarında on madde halinde yer alan bilgilerden beş tanesini cevap kâğıdına yazdığı için, kanaatimizce bu sorudan 12 puan almalıdır. Zira cevabı bütün olarak değerlendirildiğinde toplamda davacıdan daha az doğru cevaplar veren E.D'ye dahi bu sorudan 12 puan verilmiştir." 2- “Gider ve Milli Emlak Mevzuatı ile Teftiş ve Soruşturma Usul ve Esasları” konusunun 25 puanlık 6. sorusuna ilişkin olarak; "Davalı Kurum tarafından hazırlanan cevap anahtarında, sorunun cevabı olarak dört başlık altında belirtilen hususların puanlamaya nasıl etki edeceğine ilişkin herhangi bir ibareye rastlanmamaktadır. Sınav soru kâğıdında ve puanlama cetvelinde de bu hususa ilişkin herhangi bir açıklama yer almamaktadır. Bu nedenle, bu soruya ilişkin puanlamanın mikro düzeyde nasıl yapıldığı anlaşılamamıştır. ... Neticede; her ne kadar gerek davacının gerekse emsal kağıtların puanlamasının mikro düzeyde nasıl yapıldığı anlaşılamamış ve bu nedenle adaylara verilen puanların karşılaştırılmasında zorluk yaşanmışsa da; davacının cevapları, cevap anahtarı ve emsal kâğıtlar birlikte değerlendirildiğinde, cevap anahtarındaki bilgilerden büyük çoğunluğunu aktaran davacıya bu sorudan 20 puan verilmesinin doğru olacağı kanaatine ulaşılmıştır. Bununla birlikte, toplam 25 puan değerinde olan sorunun mikro düzeyde nasıl puanlandığına ilişkin soru kâğıdında ve puan cetvelinde herhangi bir açıklamanın bulunmaması, soru ile cevap anahtarı arasında tam bir uyum bulunmadığının anlaşılması ve adayların cevaplarının puanlanmasında tutarsızlıklar bulunması nedeniyle 6. soru bakımından sınavın ölçme ve değerlendirme ilkeleriyle klasik sınav teamüllerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır." 3- “Vergi İnceleme Usul ve Uygulamaları” konusunun 55 puanlık 1. sorusuna ilişkin olarak; "Bu sorunun toplam puan değeri 55 (elli beş) puan olarak belirlenmiş ancak sınav komisyonu tarafından cevap kâğıdının değerlendirilmesine ilişkin işlem ve aşamalar itibariyle kaç puan verileceğini gösteren mikro puan cetveline yer verilmemiştir. Buna göre soruda hangi hesaplama için kaç puanın verildiği bilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle tarafımızdan yapılan incelemede davacının cevap kağıdında yapmış olduğu işlem ve hesaplamaların değerlendirilmesinde dava dosyasında yer alan emsal kâğıtların sınav komisyonu tarafından takdir edilen puanları dikkate alınacaktır. ... Davacı tarafından yapılan açıklama ve hesaplamalar emsal kâğıtlar ile birlikte değerlendirildiğinde davacıya bu soru için sınav komisyonu tarafından takdir edilen 8 puan verilmesi uygun görülmüştür." Yukarıda yer verilen bilirkişi tespitleri ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davacının katılmış olduğu sınavda sorulan sorulara verilen cevapların puanlaması yapılırken, ölçme ve değerlendirme ilkeleri bakımından eşitlik ilkesine uygun hareket edilip edilmediğini tereddüte mahal bırakmayacak şekilde tespit etme imkanının bulunmadığı, aynı soruya aynı doğru cevabı veren adaylara farklı puan takdir edilmesinin eşit değerlendirme yapılmadığı kanaatini doğurduğu, bu durumda, hem sorularda, hem cevap anahtarında, hem de cevap kağıtlarında soru (maddeli sorularda kendi içinde her bir madde) bazında puanlamanın açık olmaması dolayısıyla klasik sınav teamüllerine ve ölçme ve değerlendirme ilkelerine uyulmadan yapılan sınav değerlendirmesine dayalı olarak davacının başarısız sayılması yolunda tesis olunan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dava konusu Yönetmelik hükmüne gelince; 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin, 07/04/2021 günlü, 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 75. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı dikkate alındığında, dava konusu düzenleme yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının, 29/09/2018 günlü Yönetmelik ile değişik (ğ) bendinin iptali istemine yönelik olarak KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oyçokluğuyla; 2. Davacının, 13-16 Ocak 2020 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin İPTALİNE oyçokluğuyla; 3. Aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından yatırılan ...-TL yargılama giderinin ve...-TL bilirkişi ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından yatırılan ...-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, kararın kesinleşmesinden sonra artan posta ücretinin taraflara iadesine; 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine; 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 25/12/2024 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY : Davacının katıldığı sınav, dört farklı sınav konusundan oluşan, klasik usûlde yapılmış bir sınav olup, bu sınav konuları şunlardır: 1-Vergi Hukuku ve Özel Hukuk, 2-Muhasebe, 3-Vergi İnceleme Usul ve Uygulamaları, 4-Gider ve Milli Emlak Mevzuatı ile Teftiş ve Soruşturma Usul ve Esasları Davacının, yeterlik sınavında başarılı olabilmesi için, sınav konularının her birinden alınan notların 50’den, notlar ortalamasının da 65’ten aşağı olmaması gerekmektedir. Gerek sınav kurulunun notları gerekse bilirkişi tarafından takdir edilen notlar esas alınarak yapılan hesaplamalar sonucunda, sınav notu ortalaması en az 65 olmayan davacının sınavda başarılı olma kriterlerini sağlayamadığı görülmektedir. Bu itibarla, ölçme ve değerlendirme ilkelerine uygun olarak yapılan sınav sonucunda; davacının yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından bireysel işlemin iptali yönünde verilen çoğunluk kararına katılmıyorum. (XX) KARŞI OY : Dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin dava devam ederken başka bir düzenleyici işlemle değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılmasının, davanın esasının görüşülmesine engel olmayacağı görüşünde olduğumdan, Dairece düzenleyici işleme yönelik olarak verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karara katılmıyorum.