Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/2048 · K. 2024/4763

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2020/2048 E.  ,  2024/4763 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/2048 Karar No:2024/4763 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı tarafından, ulusal marker seviyesi geçersiz ve teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmali ve piyasa faaliyetine konu akaryakıtta tağşiş amaçlı solven karıştırması fiilinden dolayı 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendi ve aynı maddenin dördüncü fıkası uyarınca 163.111,00-TL; dağıtıcı dışında başka bir kaynaktan akaryakıt temin edilmesi fiilinden dolayı anılan Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 70.000,00-TL olmak üzere toplam 233.111,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait istasyonun yaklaşık 100 metre ilerisinde bulunan ve içerisine düzenek kurulmak suretiyle teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt satışı yapılan kamyonların M.M. isimli şahsa ait olduğu, nitekim bu nedeniyle M.M. hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesince "kaçak petrol satmak, bulundurmak" suçu kapsamında yapılan yargılamada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, içerisine düzenek kurulmak suretiyle teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt satışı yapılan kamyonların davacıya değil M.M.'ye ait olduğu, bu olay nedeniyle davacı hakkında herhangi bir ceza soruşturması veya ceza kovuşturması yapılmadığı, araçların istasyona 100 metre mesafede bulunduğu göz önüne alındığında, davacının ulusal marker seviyesi geçersiz ve teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmali ve piyasa faaliyetine konu akaryakıtta tağşiş amaçlı solvent karıştırılması fiilini işlediğine dair para cezası uygulanmasına yetecek derecede somut delil elde edilemediğinin kabulü gerektiği, teknik düzenlemelere aykırı akaryakıtın davacı tarafından temin edildiğine yönelik her türlü şüpheden uzak somut bilgi ve belge de elde edilemediği anlaşıldığından, anılan fiillerden dolayı idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Dava konusu işlemin, ulusal marker seviyesi geçersiz ve teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmali ve piyasa faaliyetine konu akaryakıtta tağşiş amaçlı solven karıştırması fiili nedeniyle 163.111,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden; dava konusu işleme esas alınan 07/01/2012 tarihli tutanağın davacı tarafından hiç bir ihtirazi şerh konulmadan imzalandığı ve davacıya ait akaryakıt istasyonunda bulunan pompalara yaklaşık 100 metre mesafede bulunan ... plakalı çalışmayan hurda görünümlü kamyon ve yine akaryakıt istasyonuna yaklaşık 40 metre mesafede bulunan ... plakalı hurda görünümlü kamyonun yanlarında yer alan tanklardan alınan numunelerin analiz yapılmak üzere TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezine gönderilmesi üzerine düzenlenen ... tarih ve ..., ... sayılı analiz raporlarında "ulusal marker seviyesi geçersiz ve viskozite, parlama noktası, soğuk filitre tıkanma noktası, kükürt ve setan sayısı parametreleri yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğu, solvent karıştırılarak tağşiş edildiği" tespit edildiğinden, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; Dava konusu işlemin, dağıtıcı dışında akaryakıt ikmal etmek fiili nedeniyle idari para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince; davalı idare tarafından davacının fiili, 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinde düzenlenen dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmali eylemi olarak nitelendirildiğinden anılan fiilin karşılığı olarak, aynı Kanun'un 19/2(c)-3 maddesi uygulanmak suretiyle hakkında ceza yaptırımı tayini gerekmekte ise de, yaptırımı öngören maddenin Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması nedeniyle, davacı hakkında bu madde yönünden yaptırım uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığı, davacıya atfedilen "dağıtıcısı dışında akarakıt ikmali etmek" fiilinin karşılığı olan idari para cezası yaptırımı Kanun'un 19. maddesinde düzenlenmiş olduğundan, 19. maddede sayılanların dışında kalan fiiller için verilecek olan cezayı düzenleyen yedinci fıkra yasal dayanak olarak belirlenerek tesis edilen dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 163.111,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin bölümünün iptaline dair kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısım yönünden reddine; istinaf başvurusunun, dava konusu işlemin "dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmali etmek" fiiline ilişkin kısmı yönünden aktarılan gerekçeyle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dağıtıcı dışında akaryakıt ikmal etmek fiilinin suç olmaktan çıkarılmadığı, yaptırıma ilişkin maddenin iptal edilmiş olmasının suç teşkil eden fiilin cezalandırılmayacağı anlamına gelmeyeceği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle 19. maddede dağıtıcı dışı akaryakıt ikmaline yönelik bir yaptırım kalmadığından yedinci fıkranın uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacıya ait "... - ... Karayolu üzeri ... Km Erciş/Van" adresinde yer alan istasyonda 07/01/2012 tarihinde yapılan denetimde, yer altı tanklarından alınan numunelerin ulusal marker seviyesinin geçerli olduğu, ancak pompalara yaklaşık 100 metre mesafede ... ve ... plakalı çalışmayan hurda görünümlü iki kamyonun bulunduğu, bu kamyonların içerisinde akaryakıt tankı bulunduğu ve pompa düzeneği kurulu olduğu, tanklardan alınan numunelerin ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu, kamyonlara kurulan tanklarda yaklaşık 2.365 litre motorin bulunduğu tespit edilmiştir. Kamyonlardan alınan numunelere TÜBİTAK MAM tarafından yapılan tetkik ve analizler sonucu tanzim edilen ... ve ... numaralı analiz raporlarında, numunelerin teknik düzenlemelere aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda başlatılan soruşturma sonucunda davacı hakkında, ulusal marker seviyesi geçersiz ve teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmali ve piyasa faaliyetine konu akaryakıtta tağşiş amaçlı solvent karıştırması fiilinden dolayı 163.111,00-TL; dağıtıcı dışında başka bir kaynaktan akaryakıt temin etmesi fiilinden dolayı 70.000,00-TL olmak üzere toplam 233.111,00-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiş, bu kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Bayiler" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, bayi lisanslarına ilişkin düzenlemelerin (teknik, güvenlik, kapasite, çevre vb.) Kurum tarafından yapılacağı, bayilerin, dağıtıcıları ile yapacakları tek elden satış sözleşmesine göre bayilik faaliyetini yürütecekleri; aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde, bayilerin lisanslarının devamı süresince, bayisi olduğu dağıtıcı haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapılmaması ile yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir. 5015 sayılı Kanun'un "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 5, 6, 7, 8 ve 17. maddelerin ihlali halinde sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verileceği; aynı maddenin 2. fıkrasının (d) bendinde, 8. maddenin ihlali halinde bayiler için (c) bendinde yer alan cezanın beşte birinin uygulanacağı; 19. maddesinin 7. fıkrasında ise, yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verileceği kurala bağlanmıştır. Dairemizce; 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin "Aşağıdaki hâllerde sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir" bölümünün (3) numaralı alt bendindeki "8. maddenin ihlali" yönünden Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmuş ve Anayasa Mahkemesinin 03/05/2016 tarih ve 29701 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/04/2016 tarih ve E:2015/109, K:2016/28 sayılı kararıyla, 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi yönünden Anayasa'nın 2. maddesine aykırı bulunarak iptaline ve iptal hükmünün de kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdari yaptırımlar ve idari para cezaları idarenin bir yargı kararına gerek olmaksızın, yasaların açıkça verdiği bir yetkiye dayanarak, idare hukukuna özgü yöntemlerle, doğrudan doğruya bir işlem ile uyguladığı yaptırımlarla verdiği cezalardır. Kabahatler Kanunu'na göre hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilecek, fakat kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenecektir. Esasen ceza hukukunu ilgilendiren suçta kanunilik ve cezada kanunilik ilkeleri ceza hukukundan kabahatler hukukuna sirayet etmiştir. İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza içeren hükümler ihdas edip edemeyeceği açısından idareye genel ve düzenleyici işlemlerle, kanunla çizilen çerçeve hükmün içeriğini hangi kabahatlerin yaptırım gerektireceği konusunda doldurma yetkisi verilmiştir. Fakat kabahatler karşılığında uygulanacak idari yaptırımlar ise ancak kanunla düzenlenecektir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla 5015 sayılı Kanun'un "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinde, bir kısım fiillere yönelik idari para cezaları fıkralar halinde sayıldıktan sonra, yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanun'un getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verileceği kurala bağlanmıştır. Kanun koyucunun bu düzenlemeyle, Kanun'a aykırı hiçbir fiilin yaptırımsız kalmamasını sağlamayı amaçladığı görülmektedir. Anayasa Mahkemesinin 03/05/2016 tarih ve 29701 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/04/2016 tarih ve E:2015/109, K:2016/28 sayılı kararıyla; 5015 sayılı Kanun'un 6455 sayılı Kanun'un 44. maddesiyle değiştirilen 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin "Aşağıdaki hallerde sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir" bölümünün, 8. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi yönünden Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesine ve iptal hükmünün de kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi tarafından verilen 07/04/2016 tarihli iptal kararının yürürlüğü 03/05/2016 tarihinden itibaren dokuz ay ertelenmesine rağmen, bu süre içerisinde iptal edilen kısma ilişkin yeni bir yasal düzenleme yürürlüğe girmemiştir. Bu nedenle davalı idare tarafından, "dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmal etmek" fiilini işlediği tespit edilen davacı hakkında Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrası gereğince idari para cezası uygulanmıştır. 5015 sayılı Kanun'un Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilen hükmü; bayilerin, bayisi olduğu dağıtıcı dışında başka bir dağıtıcıdan ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapılmamasına yönelik yükümlülüğe ilişkin olmayıp, bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle uygulanacak ceza maddesine ve miktarına yönelik olduğundan, söz konusu yükümlülüğe aykırı davranan bayiler hakkında Kurumca ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak işlem tesis edilebileceği açıktır. Bu itibarla, dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmal etmeme yükümlülüğüne ilişkin olarak bu yükümlülüğün hukuka aykırı olduğundan bahisle verilmiş bir iptal kararı bulunmadığından, belirtilen yükümlülüğe riayet etmeyen bayilere, bu ihlal nedeniyle verilecek cezayı özel olarak ayrıca düzenleyen Kanun maddesinin iptali nedeniyle oluşan hukuki durum dikkate alındığında, Kanun'un 19. maddesinde özel olarak sayılmayan ihlaller nedeniyle uygulanacak cezaları düzenleyen aynı maddenin yedinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam ...-TL harcın istemi halinde davalı idareye iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.