Danıştay Kararı · E. 2020/2056 · K. 2024/545
Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/2056 E. , 2024/545 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2020/2056 Karar No : 2024/545 DAVACI : … DAVALI : … Başkanlığı VEKİLİ : Av. … DAVANIN KONUSU : 2017 yılında Merkez Efendi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Acil Sağlık Hizmetleri Alanı Acil Tıp Teknisyenliği Dalından, 2019 yılında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Manisa Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Ön Lisans Programından mezun olan davacı tarafından, 1- 26/03/2020 - 01/04/2020 tarihleri arasında yapılan Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 sayılı tercih işleminde ilk ve acil yardım teknisyeni (ortaöğretim) kadrolarına tercih yapmasına izin verilmesi talebiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin, 2- Dava konusu bireysel işlemin dayanağı olan a) Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nun 1.1.3. maddesinin, b) "T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar" bölümünün 4. maddesinde yer alan "ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim – Ön Lisans Sınav sonuçları kullanılacaktır." ibaresinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Ortaöğretim İlk ve Acil Yardım Teknisyenliği bölümünden mezun olmasına rağmen sistem tarafından izin verilmediği için KPSS ortaöğretim sınavına giremediği, 2018 yılı KPSS Ön Lisans sınavından ise 81,8 puan aldığı ve buna göre ortaöğretim yerleştirmeleri kapsamında tercihte bulunma istemiyle yaptığı başvurunun Danıştay İdari Dava Daireleri kararı gerekçe gösterilerek reddedildiği; ancak, söz konusu kararın alt öğrenim düzeyinden sınava girip girmemeye ilişkin olduğu ve kendi durumuyla ilgisi bulunmadığı; dava konusu edilen Kılavuzdaki düzenlemelerin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, herkesin kamu hizmetlerine girme hakkında sahip bulunduğu gibi eşit koşullarda bulunanlara eşit davranılması gerektiği, Danıştay Onikinci Dairesinin 2016/6599 esas sayılı dosyasında verdiği kararın da bu yönde olduğu; ön lisans bölümü okuduğu için hak kaybına uğradığı ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Ön lisans mezunlarının kendileri gibi ön lisans mezunu adaylar arasında bir yarışmaya tabi tutulmasının hakkaniyet gereği olduğu, devlet personel politikası uyarınca ortaöğretim, ön lisans ve lisans mezunlarının istihdam edileceği kadroların bir planlama dahilinde belirlendiği, ortaöğretim mezunu adaylar için öngörülen sınavlara ön lisans mezunlarının dahil edilerek, ortaöğretim mezunları için öngörülen kadroların ön lisans mezunlarınca doldurulmasının ortaöğretim mezunlarının çalışma haklarının elinden alınmasına neden olacağı, aksi durumun fırsat eşitliği dengesinin bozulmasına yol açacağı, Danıştay'ın bu yönde verdiği kararlara göre de dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS, evrensel bir norm olan "eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapılmaktadır. KPSS'de genel yetenek - genel kültür testlerinin uygulanması ve ortaöğretim ile ön lisans kadrolarına yapılacak yerleştirmelerde, genel kültür-genel yetenek bölümünden alınan KPSS puanının esas alınması nedeniyle, adayların öğrenim düzeylerine göre sınava girmesi, aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi niteliğindedir. Bu çerçevede, sınava girilen öğrenim düzeyine göre, herkesin girmiş olduğu sınav sonucuna uygun kadroya atanmak için başvuruda bulunabilecek olmasının da söz konusu ilkenin gereği olduğu açıktır. Uyuşmazlığa konu KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nda, adayların, girmiş oldukları sınav düzeyi üzerinden aldıkları puanlarla ve öğrenim düzeylerindeki pozisyonlara göre tercih yapabilecekleri belirtildikten sonra, yerleştirmelerde 2018-KPSS Ortaöğretim – Ön Lisans Sınav sonuçlarının kullanılacağı belirlenmiş olup, davacının da, 2018-KPSS Ön Lisans sınavına girerek belirli bir puan aldığı görülmektedir. Bu durumda, dava konusu edilen Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nun 1.1.3. maddesinin ve "T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar" bölümünün 4. maddesinde yer alan "ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim – Ön Lisans Sınav sonuçları kullanılacaktır." ibaresinin, eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla yapıldığı anlaşıldığından, anılan düzenlemelerde ve bu düzenlemelere dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI: … DÜŞÜNCESİ : Dava; Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, İlk ve Acil Yardım Yardım Programından 2019 yılında mezun olan ve 2018 KPSS sınavına Önlisans düzeyinde girerek 81,8 puan alan davacı tarafından, 26/03/2020-01/04/2020 tarihleri arasında yapılan 2020/5 sayılı tercih işleminde ilk ve acil yardım teknisyeni (Ortaöğretim) kadrolarına tercih yapmasına izin verilmesi için yapılan 26/03/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlem ile bu işleme dayanağı 26/03/2020 tarihinde duyurulan KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nun 1.1.3. maddesinin ve T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar bölümünün 4. bendinde yer alan "ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim-Önlisans Sınav sonuçları kullanılacaktır" ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nun 1.1.3. maddesinde, "Yerleştirme işlemlerinde, ortaöğretim mezunları için KPSSP94, Önlisans mezunları için KPSSP93 ve lisans mezunları için KPSSP3 puanı kullanılacaktır. Adaylar sınava girdikleri öğrenim düzeyindeki pozisyonlardan tercih yapmak zorundadır. Sınava girilen öğrenim düzeyinden mezun olamama ya da sınava girdikten sonra daha üst öğrenim düzeyinde diploma almış olmak gibi nedenlerle sınava girilen öğrenim düzeyinde değişiklik yapılması mümkün değildir.", Kılavuzun T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar bölümünün 4. bendinde de, "ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim-Önlisans Sınav sonuçları kullanılacaktır" kurallarına yer verilmiştir. Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS, evrensel bir norm olan "eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapılmaktadır. Adayların mezun olduğu en üst öğretim düzeyinden sınava girmesi, eşitler arası yarışma ilkesinin bir gereğidir. Böylelikle, aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin sağlanması mümkün olabilecektir. Aynı şekilde, mezun olunan öğrenim düzeyine göre, herkesin sadece mezun olduğu en üst öğrenime uygun kadroya atanmak için başvuruda bulunabilecek olmasının da söz konusu ilkenin gereği olduğu açıktır. Bu itibarla; bir alt öğrenim düzeyinden tercih yapılmasına imkan vermeyen tercih kılavuzunda ve kılavuzdaki bu hükme dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı, 2017 yılında Merkez Efendi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Acil Sağlık Hizmetleri Alanı Acil Tıp Teknisyenliği Dalından, 2019 yılında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Manisa Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Ön Lisans Programından mezun olmuştur. 2018 yılı KPSS Ön Lisans sınavına giren davacının, Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 sayılı tercih işlemleri kapsamında, ortaöğretim kadrolarına tercih yapmasına izin verilmesi talebiyle 26/03/2020 tarihinde davalı idareye yapılan başvuru … tarih ve … sayılı işlemle reddedilmiştir. Davacı tarafından, yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem ile, Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nun 1.1.3. maddesinin ve "T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar" bölümünün 4. maddesinde yer alan "ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim – Ön Lisans Sınav sonuçları kullanılacaktır" ibaresinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT : Anayasanın kamu hizmetlerine girme hakkının düzenlendiği 70. maddesinde, "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiç bir ayırım gözetilemez." hükmüne yer verilmiştir. 03/05/2002 tarih ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 6. maddesinde, KPSS'nin usul ve esasları, içeriği, puan türleri ve hesaplama yöntemi, başvuru yapacakların öğrenim düzeyi, sınavdan elde edilecek puan türlerinin yerleştirmede ve giriş sınavına çağrıda kullanılmasına ilişkin esasların, Devlet Personel Başkanlığı ve ÖSYM tarafından müştereken belirleneceği ve bu usul ve esaslara uygun olarak bir KPSS Kılavuzu ve Başvuru Belgesi hazırlanacağı düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeye dayanılarak çıkarılan Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu’nun “Genel Bilgiler, Temel İlke ve Kurallar” başlıklı birinci bölümünün 1.3. maddesinde, “Yerleştirme işlemlerinde, ortaöğretim mezunları için KPSSP94, önlisans mezunları için KPSSP93 ve lisans mezunları için KPSSP3 puanı kullanılacaktır. Adaylar sınava girdikleri öğrenim düzeyindeki pozisyonlardan tercih yapmak zorundadır. Sınava girilen öğrenim düzeyinden mezun olamama ya da sınava girdikten sonra daha üst öğrenim düzeyinde diploma almış olmak gibi nedenlerle sınava girilen öğrenim düzeyinde değişiklik yapılması mümkün değildir.” hükmüne; "T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar" bölümünün 4. maddesinde ise, “Tercih işlemlerinde lisans düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Lisans, ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim - Ön Lisans sınav sonuçları kullanılacaktır.” hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik'" başlıklı 10. maddesinde, herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı, Devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları hükmüne yer verilmiştir. Bu kuralın, aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların oluşturulmasını engellediği, aynı durumda olanlar için farklı düzenleme yapılmasının eşitliğe aykırılık oluşturacağı, Anayasa'nın amaçladığı eşitliğin, mutlak ve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitlik olduğu, bir diğer anlatımla aynı hukuki durumda olanlar için aynı, ayrı hukuki durumda olanlar için ayrı kurallar öngörülmesinin Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır. Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS, evrensel bir norm olan "eşitler arası yarışma" ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapılmaktadır. KPSS'de genel yetenek - genel kültür testlerinin uygulanması ve ortaöğretim ile önlisans kadrolarına yapılacak yerleştirmelerde, genel kültür-genel yetenek bölümünden alınan KPSS puanının esas alınması nedeniyle, adayların mezun olduğu en üst öğrenim düzeyinden sınava girmesi, eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi niteliğindedir. Bu çerçevede, mezun olunan öğrenim düzeyine göre, herkesin sadece mezun olduğu en üst öğrenime uygun kadroya atanmak için başvuruda bulunabilecek olmasının da söz konusu ilkenin gereği olduğu açıktır. Uyuşmazlığa konu KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nda, adayların, girmiş oldukları sınav düzeyi üzerinden aldıkları puanlarla ve öğrenim düzeylerindeki pozisyonlara göre tercih yapabilecekleri belirtildikten sonra, yerleştirmelerde 2018-KPSS Ortaöğretim – Ön Lisans Sınav sonuçlarının kullanılacağı belirlenmiş olup, davacının da, 2018-KPSS Ön Lisans sınavına girerek belirli bir puan aldığı görülmektedir. Bu durumda, dava konusu edilen Sağlık Bakanlığı KPSS-2020/5 Tercih Kılavuzu'nun 1.1.3. maddesinin ve "T.C. Sağlık Bakanlığı Sözleşmeli Sağlık Personeli Pozisyonları Açıklamalar ve Uyarılar" bölümünün 4. maddesinde yer alan "ön lisans ve ortaöğretim düzeyindeki pozisyonlar için 2018-KPSS Ortaöğretim – Ön Lisans Sınav sonuçları kullanılacaktır." ibaresinin, eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla yapıldığı anlaşıldığından, anılan düzenlemelerde ve bu düzenlemelere dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.