Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/209 · K. 2024/1408

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/209 E.  ,  2024/1408 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2020/209 Karar No : 2024/1408 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kaymakamlığı- .../... DAVALI YANINDA KATILAN: ... İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde müdahil şirket uhdesinde bulunan II-a grubu kalker ocağının çalışma ruhsatının iptali ve ticari faaliyetinin sonlandırılması talebiyle Kaymakamlığa yaptığı başvuru sonucu "ilgili kurumlardan alınan cevabı yazıların gönderildiğinin" bildirilmesine ilişkin ... Kaymakamlığı'nın ... tarih, E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; müdahil şirketin; yetkili idarelerden alınmış ve halen yürürlükte bulunan maden işletme ruhsatı, maden işletme izni, orman sınırları içinde kalan alanda madencilik faaliyetinde bulunabileceğine ilişkin orman izni, "ÇED Gerekli Değildir" raporu ile tüm bu belgelere dayanılarak davalı idarece verilmiş ve halen yürürlükte bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğu, davacının; davalı idareye başvurarak, müdahil şirketin madencilik faaliyetine ilişkin ruhsat ve izinlerinin iptali ve faaliyetinin sonlandırılması isteminde bulunduğu, davalı idarenin de davacının talebi doğrultusunda ilgili kurumlara yazı yazdığı ve gelen cevapları da davacıya tebliğ ettiği, ilgili kurumlardan gelen cevabi yazılara göre müdahil şirketin madencilik faaliyetinde hukuka aykırı bir durum bulunmadığının belirtildiği, davalı idarece müdahil şirkete verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının da cevabi yazılara konu ruhsat ve izinlere dayanılarak verilmiş olduğu, müdahil şirketin, davalı idarece verilmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusuna aykırı bir faaliyetinin bulunmadığı, bu haliyle davalı idarenin, müdahil şirkete vermiş olduğu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesini gerektiren bir durum bulunmadığı, müdahil şirkete madencilik faaliyeti için davalı idare dışındaki kurumlar tarafından verilmiş olan işletme ruhsatı, işletme izni, "ÇED gerekli değildir" belgesi ve ormaz izninin ilgili kurumlarca iptal edilmediği, davalı idarenin ise bu ruhsat ve izinleri iptal etme yetkisinin bulunmadığı, gelinen aşamada, davalı idarenin, davacının talebini ilgili kamu kurumlarına ilettiği ve gelen cevapları da davacıya bildirdiği, bu noktada davalı idareden bundan öte ve yetkisini aşan bir işlem tesis etmesinin de beklenemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının, müdahil şirketin madencilik faaliyeti nedeniyle çevreye zarar verdiği ve can güvenliğini tehlikeye attığı iddiası ile ilgili olarak müdahil şirketin ruhsat ve izinlerinin iptal edilmesi istemini bu konuda yetkili idarelere başvurarak iletebileceği, ilgili idarelerce davacının bu talebinin reddedilmesine yönelik işlem/işlemler tesis edilmesi ve davacı tarafından da dava konusu edilmesi halinde bu işlemlerin yargısal denetiminin ayrıca yapılacağı da tabii olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, müdahil şirket ruhsatlarının iptali için yetkili idarelere başvurulmasına ilişkin usulün, Kaymakamlığın ilgili idarelerle yaptığı yazışmalar kapsamında yerine getirildiği ancak ilgili idarelerden cevap alınamadığı, kurumların şikayetlerinden haberdar olduğu ve taleplerinin zımnen reddedildiği, yanlış hasım ile dava açılmışsa 2577 sayılı Kanun uyarınca dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edilebileceği, adli yargıda şirket yetkilileri ile bölge halkının yapılan patlatmalar nedeniyle yürüyen ceza davaları olduğu, yerleşim alanına çok yakın maden işletmesi ve yaptığı patlatmalar nedeniyle halkın zarar gördüğü, gündelik hayatlarını sürdürmedikleri, her an işletmeden sokağa ve konutlarına kaya parçası düşme, yuvarlanma ihtimali ile korku yaşadıkları, idarenin köy halkı tarafından yapılan başvurulara sessiz kaldığı, ÇED raporunun gerekli olup olmadığı hususunda yeniden bir değerlendirme yapılmadan hareket edildiği, çevre halkı açısından oldukça zarar verici sonuçların ortaya çıktığı, işletmenin faaliyet gösterdiği alanın ... Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulu'nun 12.06.2009 tarihli kararı ile 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edildiği, bu karardan sonra ... Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulu'nun 28.01.2010 tarihli kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildiği, tescil raporunda taş ocağının tehlike unsuru olarak belirtilmesine rağmen şirkete verilen 18.09.2006 tarihli ÇED gerekli değildir belgesinin halen kullanılıyor olması ve alanın tekrar değerlendirmeye alınmamasının hukuka aykırı olduğu, koruma altına alınmış bir alanda taş ocağı işletmesi için ÇED raporuna gerek görülmemesinin mantıklı bir izahının bulunmadığı, alanın tarihi ve kültürel açıdan önemi, işletme faaliyetinin çevrede yaşayanları olumsuz etkilemesinin anayasanın çevre ve yaşama hakkını ve tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin hükümleri ihlal ettiği, Kaymakamların görevlerinin düzenlendiği 5442 sayılı Kanuna göre davalının bölgede yaşayanların şikayetine sessiz kaldığı, 1. derece sit alanı ilan edilen bölgeyi korumak için gerekli çabayı göstermeyerek görevini ihmal ettiği, işletmenin faaliyetinin durdurulmadığı, gerekli işlemlerin Kaymakamlıkça yapılması gerektiği, dava konusu taleplerinin Kaymakamlığın görev alanına girdiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, ... İnş. Malz. San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait çalışma ruhsatının iptali ve ticari faaliyetinin sonlandırılmasının ruhsatı veren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılabileceği, Kaymakamlığın davacının talebini yerine getirme yetkisi olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 13/03/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Dava ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde müdahil şirket uhdesinde bulunan II-a grubu kalker ocağının çalışma ruhsatının iptali ve ticari faaliyetinin sonlandırılması talebiyle Kaymakamlığa yaptığı başvuru sonucu "ilgili kurumlardan alınan cevabı yazıların gönderildiğinin" bildirilmesine ilişkin ... Kaymakamlığı'nın...tarih, E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı, Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma haklarının kullanılma biçimini düzenlemektir." hükmüne, 2. maddesinde "Bu Kanun, Türk vatandaşları ve Türkiye’de ikamet eden yabancılar tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi ile idarî makamlara yapılan dilek ve şikâyetler hakkındaki başvuruları kapsar." hükmüne, 3. maddesinde "Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler." hükmüne, 5. maddesinde "Dilekçe, konusuyla ilgili olmayan bir idari makama verilmesi durumunda, bu makam tarafından yetkili idari makama gönderilir ve ayrıca dilekçe sahibine de bilgi verilir." hükmüne yer verilmiştir. ... ili ... ilçesi ... Mahallesi Muhtarı olan davacı tarafından 19.03.2018 tarihli dilekçe ile davalı ... Kaymakamlığından ... İnş. Malz. San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait işletme ruhsatlı kalker ocağında yapılan patlatmalar ile ilgili şikayette bulunarak ilgili ocağın çalışma ruhsatının iptali ile ticari faaliyetinin sonlandırılması isteminde bulunduğu, dava konusu edilen işlem ile Kaymakamlığın davacının talebinde iddia edilen konularla ilgili kurumlardan alınan cevabi yazıları davacıya gönderdiği, Kaymakamlık tarafından davacının talebinin, ... İlçe Jandarma Komutanlığı ile ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Doğal Kaynaklar, Ruhsat ve Kültür Varlıkları Müdürlüğü'ne iletildiği, ancak davacının talebi ile ilgili işlem yapmaya yetkili idare olan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne talebin iletilmediği, her ne kadar ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Doğal Kaynaklar, Ruhsat ve Kültür Varlıkları Müdürlüğünce davacının talebinin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne iletildiği belirtilmişse de dosya kapsamında ilgili idarece verilmiş bir cevap yazısı bulunmadığı, davalı idarece doğru idareye talep iletilmiş olsaydı Mahkeme tarafından hasım düzeltme yolu ile yetkili idare hasım konumuna alınarak uyuşmazlığın esası incelenebilecekken, dilekçenin doğru idareye iletilmeyerek davacının talebinin reddedilmesinin hak kaybına yol açtığı ve hukuka aykırı olduğu düşüncesiyle dava konusu işlemin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varıldığından aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.