Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/2189 · K. 2024/3476

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/2189 E.  ,  2024/3476 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/2189 Karar No : 2024/3476 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Çelik Halı Mob. D.T.M. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Kurumu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, hakkında yapılan şikayet neticesinde başlatılan inceleme sonucunda, Manisa Sosyal İl Güvenlik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı inceleme raporuna istinaden sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içerisinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 173.645.00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu işlemin, davacı şirketin asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle 26.338,20 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmı ile sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin zamanında verilmemesi nedeniyle 33.370,20 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmı olmak üzere toplam 59.708,40 TL'lik kısmının iptaline, 113.937,60 TL idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; istinaf mahkemesi kararının haksız olduğu, ..., ..., ... ve ...isimli işçilerin diğer Mahkemece iptal yönünde karar verilen işçilerden farkının olmadığı ve bunlar yönünden de iptal kararı verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; istinaf mahkemesi kararının haksız, Kurum işleminin ise usul yasaya uygun olduğu ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı şirket hakkında yapılan şikayet neticesinde başlatılan inceleme sonucunda, sosyal güvenlik denetmeni tarafından hazırlanan ... tarih ve... sayılı inceleme raporuna istinaden raporda tablo halinde isimleri yer alan çalışanlara ait sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 173.645.00 TL idari para cezası uygulanması akabinde bu işleme karşı yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı komisyon kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı bildirimi ve tescili" başlıklı 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne; "Sigortalılığın sona ermesi" başlıklı 9. maddesinde, "Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından... en geç on gün içinde Kuruma bildirilir." hükmüne; "Prim belgeleri ve iş yeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinde, "Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir... Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz... Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır." hükmüne; "Kurumca verilecek idari para cezaları" başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne; (c) bendinde, “86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;.... 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmüne; (j) bendinde, "9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20'nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne; yine Kanun'un "Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi" başlıklı 59. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütülür." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında yapılan şikayet neticesinde başlatılan inceleme sonucunda, sosyal güvenlik denetmeni tarafından hazırlanan 20/02/2018 tarih ve 2018/SŞ/58 sayılı inceleme raporuna istinaden, raporda ismi bulunan kişiler hakkında sigortasız çalışmaları olduğu ve Kurum'a beyan edilen ücretlerinin gerçek ücretleri olmadığı tespitleri üzerine, bu kişilerin sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 173.645.00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin tesisi üzerine bakılan davanın açıldığı, öte yandan davacı tarafından dava konusu işlemin ekindeki listede isimleri yer alan kişilerin hizmet tespiti yapıldığı belirtilen dönemlerde iş yerinde çalışmadıklarının ve bu kişilerden dolayı prim borcunun bulunmadığının tespiti istemiyle açılan davada ... İş Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, dava konusu işlem ekinde yer alan listede isimleri bulunan kişiler yönünden alınan bilirkişi raporunda bu kişilerden 19'unun çeşitli sebeplerle davacının işyerinde çalışmadığı ve bu kişiler yönünden tahakkuk ettirilen SPEK toplamının 2.721,00 TL olduğu gerekçesiyle Çiğli Sosyal Güvenlik Merkezinin 05/04/2018 tarihli işleminin kısmen iptali ile davacı şirkete tahakkuk ettirilen 5.444,48 TL SPEK tutarından 2.721,02 TL'lık kısmının iptalinin gerektiğinin tespitine karar verildiği; anılan karara karşı taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla eksik inceleme nedeniyle kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece Mahkemesine iade edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesinin kaldırma kararı üzerine ... İş Mahkemesince verilecek, iş yerinde çalıştığı iddia edilen kişilerin iş yerinde çalışıp çalışmadıklarının tespitine ilişkin karar ile bu kararın kesinleşip kesinleşmediği de dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan; İdare Mahkemesince, listede yer alan ve davacı şirkette çalışmadığı düşünülen 13 kişinin işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin yanında bu kişilere ait dönem aylık prim ve hizmet belgeleri yönünden de iptal kararı verilmişse de listede yer alan ve İdare Mahkemesi kararında şirkette çalışmadığı yönünde bir hüküm bulunmayan Mehmet Ateş isimli işçinin işe girişinin 26/07/2012 tarihi olduğu ve işten çıkışının da bulunmadığı görüldüğünden bu tarihten itibaren verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin eksik olacağı dikkate alındığında bu tarih itibarıyla ek aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde Kurum'a verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezalarında da hukuka aykırılık bulunmadığı açıktır. Bu itibarla, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf istemlerinin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/09/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.