Danıştay Kararı · E. 2020/2759 · K. 2024/2788

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/2759 E.  ,  2024/2788 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/2759 Karar No : 2024/2788 DAVACI :... VEKİLİ : Av. ... DAVALI :...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... DAVANIN_KONUSU : 06/12/2019 tarih ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No:2019/48)"in iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, 2 yıllık önlisans eğitimi verilen gıda teknolojisi bölümü mezunu olarak 5 yıldızlı bir otelde gıda teknikeri (sorumlu yönetici) sıfatıyla istihdam edilmekte iken dava konusu Tebliğ ile çalıştırılması zorunlu meslek mensupları arasından gıda teknolojisi bölümü mezunlarının çıkarılması üzerine iş imkanlarının daraldığı, yasal mevzuat çerçevesinde yıllardır gıda teknikerleri sorumlu yönetici unvanı ile çalışmaktayken davalı Bakanlıkça çıkarılan davaya konu Tebliğ ile yapılan ve öngörülemeyen değişiklik ile değişiklik öncesi mevzuata istinaden çalışan, eğitim tercihinde bulunan pek çok insanın olumsuz etkilendiği, değişiklik öncesi çalışanların kazanılmış haklarının korunmadığı, pek çok gıda teknikerinin işten atılma tehlikesi ile karşı karşıya kaldığı, bu sebeple de dava konusu Tebliğin hukuki güvenlik ilkesine aykırı olduğu, gıda teknikerlerinin kazanılmış haklarının korunmamasına yönelik eksik düzenleme nedeniyle iptali gerektiği ileri sürülmektedir. DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; usul yönünden davanın öncelikle süre ve diğer ilk inceleme hususları yönlerinden incelenerek hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği, esas yönünden ise, dava konusu Tebliğin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na dayanılarak çıkarıldığı, davacının kazanılmış hakkı bulunduğu yönündeki iddiasını dayandırdığı Yönetmeliğin ise mülga 5179 sayılı Kanun hükümlerine göre çıkarıldığı ve 5996 sayılı Kanun ile bu Yönetmeliğin de mülga edildiği, anılan Yönetmeliğe göre otellerde sorumlu yönetici çalıştırılması gerekmediği, bu hususun gıda işletmecisinin insiyatifine bırakıldığı, dava konusu Tebliğ’in dayanağı olan 5996 sayılı Kanun'da da bu yönde bir zorunluluk bulunmadığı, ancak bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına bağlı olarak Bakanlıklarına Kanunla verilen yetkiye dayanılarak dava konusu Tebliğ’in hazırlandığı ve en az 300 yatak kapasitesine sahip otellerde zorunlu meslek mensubu çalıştırma şartı getirildiği, buna göre oteller için faaliyet konuları baz alınarak 4 yıllık lisans eğitimi almış mezunlara hak tanındığı, 2 yıllık önlisans eğitimi almış bölümlerden mezun olmuş meslek mensuplarının ise 300 kişi yatak kapasiteli otellerde yapılan üretimin niteliği dikkate alınarak kapsam dışı bırakıldığı, bunun yanında üniversitelerin 4 yıllık lisans eğitimi veren gıda teknolojisi bölümü mezunu gıda teknologlarının kapsama alındığı, sonuç olarak 2019/48 sayılı dava konusu Tebliğin hukuka ve mevzuata uygun olduğu gibi hizmetin etkin ve verimli şekilde ifasına ve kamu yararına yönelik olduğu, iptalini gerektirecek hukuka aykırı bir unsur taşımayan dava konusu Tebliğ hükümlerine yönelik davacı taleplerinin hukuki dayanağı bulunmadığı, bu nedenle de haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, 06/12/2019 tarih ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan " (2019/48) sayılı Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ"in iptali istemiyle açılmıştır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak amacıyla hazırlanmış olup, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsamaktadır. 5996 sayılı Kanunun 22. maddesinin 7. fıkrasında; "Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir.", 8. fıkrasında, "Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralı getirilmiştir. Gıda İşletmelerinin Kayıt Ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik'in "Çalıştırılması zorunlu personel" başlıklı 10. maddesinde; (1) Gıda işletmelerinde, çalıştırılması zorunlu olan personel ile ilgili; a) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır. b) Gıda işletmecisi, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış ise kendi işletmesinde zorunlu personel olarak çalışabilir. c) Gıda işletmecisi, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabilir. Sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personel istihdam edilir. ç) Gıda işletmecisi aynı adreste birden fazla faaliyet göstermesi durumunda tüm faaliyetlerde kullanılan alet ekipmanın toplam motor gücü, 30 beygir gücünün üzerinde veya çalıştırdığı toplam personel sayısı on kişiden fazla ise çalıştırılması zorunlu olan personeli istihdam etmek zorundadır. d) Gıda işletmecileri, çalıştırılması zorunlu olan personelin herhangi bir sebeple işten çıkarılması veya çıkması durumunda çalıştırılması zorunlu olan personelin değişikliğine ilişkin yetkili merciin güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır. e) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre zorunlu personel istihdam etmek zorundadır. Gıda işletmesinde çalışan zorunlu personel, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatleri içerisinde başka bir işte çalışamaz." hususların uygulanacağı, kurala bağlanmıştır. 5996 sayılı Yasa ile gıda ve yem işletmelerinde, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırılması zorunluluğu getirilmiş ve bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre de düzenlenen listede yine Bakanlıkça düzenlenecek bir tebliğ ile değişikliklerin yapılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu durumda, gıda ve yem işletmelerinde hangi işte, hangi alanda lisans eğitimi almış personel çalıştırılabileceğini belirleme yetkisi davalı idareye tanınmıştır. Davalı idare tarafından yayımlanarak, yürürlüğe konulan Tebliğ ile günün koşullarına göre yapılan değerlendirmeye istinaden en az 300 kişi yatak kapasitesine sahip olan konaklama tesislerinden yerinde yemek üretimi ile servisinin yapıldığı (sadece kahvaltı veren konaklama tesisleri hariç) gıda işletmeleri de kapsama alınmış ve gıda mühendisi, ziraat mühendisi(gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisyen, ev ekonomisi yüksekokulu beslenme bölümü lisans mezunu, veteriner hekim, 4 yıl eğitim veren gıda teknolojisi lisans mezunları, bu işletmelerde çalışabilecek meslek mensupları olarak belirlenmiştir. Davacı tarafından beş yıldızlı bir otelde çalıştığı, dava konusu Tebliğ ile gıda teknikerlerinin çalışma alanının daraltıldığı ileri sürülmekte ise de, en az 300 kişi yatak kapasitesine sahip olan konaklama tesislerinden yerinde yemek üretimi ile servisinin yapıldığı gıda işletmeleri olarak ilk defa zorunlu çalıştırılması gereken meslek mensuplarının belirlendiği daha önce yürürlükte olan 5179 sayılı Yasa ile gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerlerinde, üretimin niteliğine göre sorumlu yönetici istihdamı zorunluluğunun getirildiği ve sorumlu yöneticilerin yetki, sorumluluk ve çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesinin öngörüldüğü, Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri İle Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik yayımlanarak, içeriğinde gıda bilimi konusunda eğitim görmüş tekniker ve teknisyen servisindeki elemanların üretimin niteliğine göre en fazla iki işyerinden sorumlu olacak şekilde istihdam edilebilecekleri kuralına yer verilmiş ve Ek-7/B de ise üretimin niteliğine göre gıda teknikerinin sorumlu yönetici olarak istihdam edilebileceği gıda işletmeleri; taze-kuru meyve/sebze ambalajlayan işyerleri, bitkisel çay, çay ve tuz ambalajlayan işyerleri, simit, galeta, yufka üreten işyerleri, ekmek ve ekmek çeşitleri, pastacılık üreten işyerleri, bulgur üreten ve bakliyat, hububat ambalajlayan işyerleri, bitkisel sıvı yağ ambalajlayan, şeker, kuruyemiş, baharat, mantar üreten, ambalajlayan işyerleri ile, bal, polen ve arı sütü üreten, ambalajlayan, salamura ürünler üreten, süt ve süt ürünleri üreten, dondurma, buzlu ürünler üreten, ambalajlayan ve diğer gıda maddelerini ambalajlayan iş yerleri olarak sayılmıştır. Dolayısıyla Tebliğ ile yapılan düzenlemenin dışında ağırlıklı olarak ambalajlama ve sayılan üretim yerleri için sorumlu müdür olabilme hakkı tanınmış iken Tebliğ ile hem yukarıda sayılan işlerden farklı işlere yer verilmiş hem de yapılan düzenlemede yapılan işte kullanılan asgari motor gücü ve çalışan sayısı yönünden asgari bir ölçü getirilmiş, asgari ölçütü aşan üretim yerleri için lisans eğitimi koşul olarak belirlenmiş, daha düşük sayıda çalışan ya da motor gücü kullanan işyerleri için gıda teknikerinin çalışması konusunda bir sınırlama getirilmemiştir. Bu durumda, kazanılmış hakların korunmadığı yönündeki davacı iddiasında isabet bulunmamıştır. 5996 sayılı Yasaya istinaden hazırlanan Tebliğ ile çalışan sayısı ve üretimde kullanılan motor gücü kapasitesi esas alınarak, günün koşulları değerlendirilerek, üretimin niteliğine göre en az bir personelin zorunlu olarak çalıştırılması yükümlülüğü getirilen düzenlemede lisans eğitiminin öngörülmesinde yasaya aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Gıda Teknolojisi bölümünde iki yıllık ön lisans eğitimini tamamlayıp mezun olan davacı tarafından; Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik uyarınca "gıda teknikeri" unvanıyla bir otelde "sorumlu yönetici" olarak çalışmakta iken, dava konusu Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No:2019/48)'in yayımlanmasıyla otelde çalışma imkanının ortadan kalktığı, anılan Tebliğ'de mülga düzenlemelere istinaden kazanılmış hakların korunmaması ve Tebliğin eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 29 numaralı sırasında iki yıllık ön lisans mezunu gıda teknikerlerine yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemelerin iptali gerektiği iddiasıyla bakılmakta olan dava açılmıştır. Bu itibarla, dava konusu Tebliğin hukuka uygunluk denetimi, Tebliğin bütününe yönelik olarak değil, davacının iddiaları çerçevesinde, otellerde zorunlu meslek mensubu olarak gıda teknikerinin istihdamının mümkün olup olmadığı ve gıda teknikerlerinin kazanılmış haklarının bulunup bulunmadığı hususları ile sınırlı olarak yapılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. ... 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir. Uyuşmazlıkta; 06/12/2019 tarih ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Tebliğe karşı, dava açma süresinin son günü olan 04/02/2020 tarihinde dava açıldığı anlaşıldığından, davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmemiştir. Öte yandan, davalı idarenin usule ilişkin diğer iddiaları da yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile ilga edilen 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Gıda maddeleri üreten işyeri: Gıda maddelerinin ham maddeden başlayarak; depolama, tasnif, işleme, değerlendirme, dayanıklı hale getirme, ambalajlama işlerinden bir veya birkaçının yapıldığı ve gıda maddeleri satış yerlerine gönderilmek üzere depolandığı tesisler ile bu tesislerin tamamlayıcısı sayılacak yerlerin tamamı"; "Toplu tüketim yeri: Gıda maddelerinin tekniğine uygun şekilde işlendiği, üretildiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu yerler" şeklinde tanımlanmış; "Üretim izni, gıda sicili ve tescil işleri" başlıklı 4. maddesinde, "Gıda maddeleri ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten işyerleri, bu konuda Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte öngörülen asgarî teknik ve hijyenik şartlara uyarak gıda işyeri çalışma izni ve sicil numarasını almak zorundadır. Üretilecek gıda maddelerinin Türk Gıda Kodeksinde tanımı yapılmış olanların ilgili kodekse uygun üretileceğine dair yazılı beyan ile etiket örneğini ibraz etmesi üzerine söz konusu ürünlere, her ürün için izin belgesi ve numarası verilir. Türk Gıda Kodeksinde tanımlanmamış gıdaları üreten işyerleri, üretime geçmeden önce izin almak ve diğer tescil işlemlerini yaptırmak zorundadır. Alınan belgeler, alındığı şartların değişmemesi kaydıyla, miras yoluyla intikalinde geçerliliğini devam ettirir. Üretim izni, gıda sicili ve gıda işyerlerinin taşıması gereken asgarî teknik ve hijyenik şartlara ait kurallar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." kuralına; "İstihdam" başlıklı 6. maddesinde, "Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerlerinde, üretimin niteliğine göre sorumlu yönetici istihdamı zorunludur. Sorumlu yönetici olabilmeye ve sorumlu yöneticilerin yetki, sorumluluk ve çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." kuralına yer verilmiştir. Anılan kurallara istinaden, 27/08/2004 tarihli ve 25566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan (mülga) Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik'in; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten, işleyen, ambalâjlayan, depolayan, nakleden, pazarlayan iş yerlerinin çalışma izni, gıda sicili ve üretim izni işlemlerini, bu iş yerlerinin taşıması gereken asgarî ve teknik şartlar ile sorumlu yönetici istihdamına dair usul ve esasları düzenlemektir." düzenlemesi; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kuruluşlarına ait gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretildiği, işlendiği, ambalâjlandığı, depolandığı, nakledildiği, pazarlandığı yerlerin çalışma izni, gıda sicili ve üretim izni ile bu iş yerlerinin taşıması gereken asgarî teknik ve hijyenik şartlar ile sorumlu yöneticilerde aranacak esaslara dair usul ve esasları kapsar." düzednlemesi; "Sorumlu Yönetici Olabilme Esasları" başlıklı 29. maddesinde, 10/09/2005 tarihli ve 25932 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik haliyle, "Gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iş yerlerinde, sorumlu yönetici aşağıdaki esaslara göre istihdam edilir. a) Gıda üreten ve 60 beygir gücünün üzerinde motor gücü bulunan veya 10 ve üzerinde işçi çalıştıran veya et ve et ürünlerini üreten veya su ürünlerini işleyen veya hazır yemek üreten iş yerleri veya yemek fabrikaları veya her türlü gıda katkı karışımları üreten iş yerlerinde; en az 4 yıllık lisans eğitimi almış ziraat, gıda, kimya mühendisleri, veteriner hekimler, kimyagerler, su ürünleri mühendisleri ve biyologlar ile gıda bilimi konusunda en az yüksek lisans yapmış diğer meslek gruplarına mensup kişilerin eğitim dallarına ve üretimin niteliğine göre sorumlu yönetici olarak istihdam edilmeleri her bir iş yeri için zorunludur. En az 4 yıllık lisans eğitimi almış Ev Ekonomisi Yüksek Okulu Beslenme Bölümü mezunları ve Diyetisyenler yemek fabrikasında her bir iş yeri için sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler. b) (a) bendi dışında kalan iş yerleri; (a) bendindeki meslek gruplarına uygun olarak azamî 5 iş yeri için tek sorumlu yönetici istihdam edebilecekleri gibi gıda bilimi konusunda eğitim görmüş tekniker ve teknisyen seviyesindeki elemanlar üretimin niteliğine göre en fazla iki iş yerinden sorumlu olacak şekilde istihdam edilebilirler. c) (a) bendi dışında kalan iş yerlerinden yılda en çok 3 ay faaliyet gösteren mevsimlik iş yerleri ile 20 beygir gücü ve altında motor gücü bulunan ekmek ve ekmek çeşitleri üreten iş yerleri, pastacılık ürünleri üreten iş yerleri, mantı, simit, yufka, bazlama, pide, galeta, kadayıf gibi unlu mamul ürünleri üreten iş yerleri; yetkili makamlarca verilmiş ustalık belgesi almış elemanlar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile ilgili meslek odalarının birlikte açtığı kurslardan sorumlu yöneticilik usta eğitim belgesi almış olmaları hâlinde sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler. d) Gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten iş yerlerinde ise her bir iş yeri için sorumlu yönetici olarak gıda, ziraat, makine, petrol, endüstri, kimya mühendisleri veya kimyager istihdamı zorunludur. e) 60 beygir gücünün altında motor gücüne sahip, kimyasal ve ısıl işlem yapılmadan sadece fiziksel işlem uygulayarak kâğıt ve karton kutu üretimi yapan gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten iş yerlerinde (d) bendinde belirtilen meslek gruplarına mensup kişiler azamî 5 iş yerinde sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilir. f) Sorumlu yöneticinin atanması, kayıtlı bulunulan meslek odasından alınacak belge üzerine noter onaylı sözleşme ile yapılır. İş yeri ile sorumlu yönetici arasında yapılacak noter onaylı sözleşmede, sözleşme süresi ile çalışma gün ve saatleri belirtilmelidir. g) Sorumlu yöneticiler sadece aynı il sınırları içerisinde sorumlu yöneticilik yapabilirler ve başka bir iş ile iştigal edemezler. h) Sorumlu yöneticiler EK-7/A ve EK-7/B’de belirtilen iş kollarına göre istihdam edilirler." düzenlemesi yer almış; Yönetmeliğin, 10/09/2005 tarihli ve 25932 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik eki EK-7/A'da yer alan "Gıda İşletmelerinde Üretimin Niteliğine Göre Sorumlu Yönetici Olarak İstihdam Edilecek Meslek Mensupları" başlıklı listede, gıdaya yönelik meslek mensupları arasında genel olarak gıda mühendisleri; EK-7/B'de yer alan "Gıda İşletmelerinde Üretimin Niteliğine Göre Sorumlu Yönetici Olarak İstihdam Edilecek Meslek Mensupları" başlıklı listede ise, gıdaya yönelik meslek mensupları arasında genel olarak gıda tekniker ve teknisyenleri sayılmıştır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının 3 numaralı bendinde, "Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı"; 24 numaralı bendinde, "Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir madde"; 25 numaralı bendinde, "Gıda ile temas eden madde ve malzeme: Gıda maddeleri ile temasta bulunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzeme"; 26 numaralı bendinde, "Gıda işletmecisi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişi" olarak tanımlanmış; "Sorumluluklar" başlıklı 22. maddesinde, "(1) Gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ve yem ile ilgili faaliyet gösteren işletmeciler, kendi faaliyet alanının her aşamasında bu Kanunda belirtilen şartları sağlamak ve bunu doğrulamakla yükümlüdür. ... (7) Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir. (8) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." hükmüne; "Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 47. maddesinde, "(1) 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır." hükmüne; "Geçiş hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesinde, "(1) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç onsekiz ay içinde yürürlüğe konulur. Söz konusu usul ve esaslar ile çıkarılacak yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun, 1734 sayılı Yem Kanunu, 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ve 6968 sayılı Ziraî Mücadele ve Ziraî Karantina Kanununa dayanılarak çıkartılan yönetmelik ve diğer mevzuatın, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. " hükmüne; Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosunda ise, gıda güvenliğinin sağlanması için en az bir meslek mensubu istihdam etmek zorunda olan gıda işletmeleri ile istihdam etmek zorunda oldukları personelin meslek unvanlarına yer verilmiştir. 5996 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan ve 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik'in; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, gıda işletmelerinin kayıt veya onay işlemlerine dair usul ve esasları belirlemektir." kuralına yer verildikten sonra, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "Gıda işletmesi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilen, gıdaların üretildiği / işlendiği / muhafaza edildiği / depolandığı / dağıtıldığı / nakledildiği / satıldığı / servis edildiği herhangi bir aşaması ile ilgili herhangi bir faaliyeti yürüten işletme"; 07/01/2014 tarihli ve 28875 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik haliyle (i) bendinde, "Toplu tüketim yeri: Gıda maddelerinin tekniğine uygun şekilde işlendiği, üretildiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu yerler" olarak tanımlanmış; "Kayıt usul ve esasları" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, 08/07/2019 tarihli ve 30825 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik haliyle, "Depo, perakende, toplu tüketim işletmecileri Ek-2’deki; gıda üreten işletmeciler Ek-3’teki bilgi ve belgeler ile birlikte ıslak imzayla veya elektronik ortamdan ve elektronik imzayla yetkilimercie başvururlar. " düzenlemesi; "Çalıştırılması zorunlu personel" başlıklı 10. maddesinde, 21/12/2017 tarihli ve 30277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik haliyle, "Gıda işletmelerinde, çalıştırılması zorunlu olan personel ile ilgili aşağıdaki hususlar uygulanır. a) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır. b) Gıda işletmecisi, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış ise kendi işletmesinde zorunlu personel olarak çalışabilir. c) Gıda işletmecisi, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabilir. Sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personel istihdam edilir. ç) Gıda işletmecisi aynı adreste birden fazla faaliyet göstermesi durumunda tüm faaliyetlerde kullanılan alet ekipmanın toplam motor gücü, 30 beygir gücünün üzerinde veya çalıştırdığı toplam personel sayısı on kişiden fazla ise çalıştırılması zorunlu olan personeli istihdam etmek zorundadır. d) Gıda işletmecileri, çalıştırılması zorunlu olan personelin herhangi bir sebeple işten çıkarılması veya çıkması durumunda çalıştırılması zorunlu olan personelin değişikliğine ilişkin yetkili merciin güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır. e) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre zorunlu personel istihdam etmek zorundadır. Gıda işletmesinde çalışan zorunlu personel, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatleri içerisinde başka bir işte çalışamaz. " düzenlemesi yer almıştır. Anılan Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan ve 06/12/2019 tarihli, 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu "Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No:2019/48)"in; "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Tebliğin amacı, işin nevine göre personel çalıştırmak zorunda olan gıda ve yem işletmeleri ile bu işletmelerde çalıştırılması zorunlu, lisans eğitimi almış meslek mensuplarını belirlemektir." kuralı; "Çalıştırılması zorunlu personel" başlıklı 3. maddesinde, "İşin nevine göre en az bir personel çalıştırmak zorunda olan gıda ve yem işletmeleri ile bu işletmelerde çalışabilecek lisans eğitimi almış meslek mensupları Ek-1’de belirlenmiştir." kuralı yer almış; Tebliğe ekli "İşin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan Gıda ve Yem İşletmeleri ile Bu İşletmelerde Çalışabilecek Lisans Eğitimi Almış Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 29 numaralı sırasında, en az 300 kişi yatak kapasitesine sahip olan konaklama tesislerinden yerinde yemek üretimi ile servisinin yapıldığı (sadece kahvaltı veren konaklama tesisleri hariç) gıda işletmelerinde, zorunlu meslek mensubu olarak yalnızca; gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisyen, ev ekonomisi yüksekokulu beslenme bölümü lisans mezunu, veteriner hekim ile üniversitelerin 4 yıl eğitim veren gıda teknolojisi bölümü lisans mezunu olan gıda teknoloğunun istihdam edilebileceği düzenlenmiştir. Öte yandan; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Onbeşinci Bölümünde yer alan 410. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliği, kırsal kalkınma, toprak, su kaynakları ve biyoçeşitliliğin korunması ile verimli kullanılmasını sağlamak", Tarım ve Orman Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Dava Konusu 2019/48 sayılı Tebliğin İncelenmesi: Öncelikle, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 5996 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca, gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliğini sağlama, gıda işletmelerinde, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırma zorunluluğuna yönelik 5996 sayılı Kanun'a ekli 1 sayılı listede bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre tebliğ ile değişiklik yapma konularında davalı Bakanlığın görevli ve yetkili olduğu hususunda duraksama bulunmadığından, dava konusu Tebliğde yetki ve şekil unsuru yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. Davacının iddialarıyla sınırlı olarak, dava konusu Tebliğin diğer unsurları yönünden incelenmesine gelince; Yukarıda aktarılan mevzuatın incelenmesinden; 5996 sayılı Kanunla ilga edilen 5179 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, otellerin, "gıda maddeleri üreten işyeri" kapsamında değil, "toplu tüketim yeri" kapsamında kabul edildiği, anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan (mülga) Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik'in de yalnızca "gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten, işleyen, ambalâjlayan, depolayan, nakleden, pazarlayan iş yerleri"ni, yani "gıda maddeleri üreten işyerleri"ni kapsamak üzere çıkarıldığı, buna bağlı olarak anılan Kanun ve Yönetmeliğin yürürlükte olduğu dönemde otellerde gıda güvenliğini sağlamakla yükümlü olmak üzere bir "sorumlu yönetici" istihdamının mevzuatla zorunlu kılınmadığı, başka bir ifadeyle bu alanın idarece düzenleme dışı ve otel işletmelerinin ihtiyarına (terchine) bırakıldığı; 5179 sayılı Kanun ile buna dayanılarak çıkarılan yönetmelikleri yürürlükten kaldıran 5996 sayılı Kanun döneminde ise, konunun, Kanun'un 22. maddesi ve Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosunda düzenlendiği, anılan hükümlerle yalnızca bu tabloda yer alan gıda işletmeleri yönünden ve sadece lisans mezunu olan meslek mensubu istihdamının zorunlu tutulduğu, ancak anılan ekte tebliğ ile değişiklik yapma konusunda davalı Bakanlığa yetki tanındığı, 5996 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelikte ise, gıda işletmelerinin "kayıtlı" ve "onaya tabi" olmak üzere iki başlık altında ele alındığı ve "toplu tüketim yeri" kapsamında yer alan otellerin "kayıtlı gıda işletmesi" adı altında tasnif edildiği, ancak 5996 sayılı Kanun'a ekli Ek-1 tabloda yalnızca gıda üreten işyerlerine yer verilip "gıda maddelerinin işlendiği, üretildiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu toplu tüketim yerleri"ne, yani otellere yer verilmemesi nedeniyle -mülga 5179 sayılı Kanun dönemindeki gibi- otellerde zorunlu meslek mensubu istihdamının mevzuatla zorunlu kılınmadığı, böylelikle bu alanın -dava konusu Tebliğe kadar- yine idarece düzenleme dışı ve otel işletmelerinin ihtiyarına (terchine) bırakıldığı, nihai olarak dava konusu Tebliğe ekli "İşin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan Gıda ve Yem İşletmeleri ile Bu İşletmelerde Çalışabilecek Lisans Eğitimi Almış Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 29 numaralı sırasında, en az 300 kişi yatak kapasitesine sahip olan konaklama tesislerinden yerinde yemek üretimi ile servisinin yapıldığı (sadece kahvaltı veren konaklama tesisleri hariç) gıda işletmelerinde, zorunlu meslek mensubu olarak yalnızca; gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisyen, ev ekonomisi yüksekokulu beslenme bölümü lisans mezunu, veteriner hekim ile üniversitelerin 4 yıl eğitim veren gıda teknolojisi bölümü lisans mezunu olan gıda teknoloğunun istihdam edilebileceğinin öngörülmesi suretiyle bu alanda ilk defa normatif düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır. Mevzuat bu şekilde açıklandıktan sonra, davacının iddialarının incelenmesine geçilmesi gerekmektedir. a) Dava konusu Tebliğin eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 29 numaralı sırasında iki yıllık ön lisans mezunu gıda teknikerlerine yer verilmemesine yönelik eksik düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddiası yönünden; Dava konusu Tebliğin dayanağı olan 5996 sayılı Kanun ile Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik incelendiğinde, 5996 sayılı 22. maddesi ve Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosunda görüleceği üzere, kanun koyucu zorunlu olarak istihdam edilecek meslek mensubunun "lisans" mezunu olmasını zorunlu kılmış, her ne kadar Bakanlığa Ek-1'de yer alan tabloda değişiklik yapma konusunda takdir yetkisi vermiş ise de, zorunlu meslek mensubunun 4 yıllık bölüm (lisans) mezunu olması konusunda Bakanlığı bağlı yetki içerisinde bırakmıştır. Nitekim, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 10. maddesinde de, gıda işletmecisinin, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış bir meslek mensubunu istihdam etmek zorunda olduğu açıkça kurala bağlanmıştır. Bu itibarla, gıda işletmelerinde (uyuşmazlık bakımından otellerde) istihdam edilecek zorunlu meslek mensubunun "ön lisans" mezunu olmasına, dolayısıyla gıda teknikerinin bu işletmelerde zorunlu personel olarak istihdamına hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu Tebliğin eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 29 numaralı sırasında iki yıllık ön lisans mezunu gıda teknikerlerine yer verilmemesinde hukuka aykırılık görülmemektedir. b) Dava konusu Tebliğde, mülga düzenlemelere istinaden gıda teknikerlerinin kazanmış olduğu hakların korunmamasına yönelik eksik düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddiası yönünden; Kazanılmış haklara saygı ilkesi, hukukun genel ilkelerinden birini oluşturmaktadır. Kazanılmış hak, bir hak sağlamaya elverişli nesnel hukuk kurallarının bireylere uygulanması, objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesi ve onlar için doğan öznel hakkın korunmasıdır. Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yeni hukuki düzenlemeden önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekir. Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır (Anayasa Mahkemesinin 07/11/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/166 sayılı kararı). Haklı beklenti ise, makul bir şekilde ortaya konmuş icra edilebilir bir iddianın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirli bir kanun hükmüne veya başarılı olma şansının yüksek olduğunu gösteren yerleşik ve istikrarlı bir yargı içtihadına dayanan, yeterli somutluğa sahip nitelikteki bir beklenti olarak tanımlanmaktadır (Anayasa Mahkemesi'nin 01/07/2015 tarih ve E:2015/39, K:2015/62 sayılı kararı). Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, gerek 5179 sayılı Kanun'un gerekse 5996 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, dava konusu Tebliğin yürürlüğe girmesine kadar "toplu tüketim yeri (gıda maddelerinin işlendiği, üretildiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu toplu tüketim yeri)" kapsamında yer alan otellerde "sorumlu yönetici" veya "meslek mensubu" istihdamı zorunluluğu getirilmemiş, bu alan idarece hiç düzenlenmemiş ve otel işletmelerinin ihtiyarına (terchine) bırakılmış, uygulamada da gıda güvenliğine önem veren oteller tarafından gıda teknikeri istihdam edildiği anlaşılmış, özetle dava konusu Tebliğ yürürlüğe girene kadar kimi otellerde yürütülen bu uygulamanın mevzuattan kaynaklanan bir zorunluluğa dayanmadığı, tümüyle tercihe bağlı olduğu görülmüştür. Buna göre, otellerde "sorumlu yönetici" veya "meslek mensubu" sıfatıyla istihdam edilen gıda teknikerlerinin, pozitif hukuk kurallarının uygulanması suretiyle kazandığı bir statüden bahsedilmesi mümkün olmadığından, bir statü hukuku kavramı olan kazanılmış haklarının bulunduğundan ya da yine pozitif hukuk kurallarına güvenilerek hareket edilmesi halinde doğduğu kabul edilen haklı beklentilerinin olduğundan söz etmeye de imkan yoktur. Bu itibarla, davacının anılan iddiasına da itibar edilmemiştir. Sonuç olarak, dava konusu düzenlemede, dayanağı Kanun'a ve kazanılmış hak ile haklı beklenti ilkelerine aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.