Danıştay Kararı · E. 2020/3336 · K. 2024/3481

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/3336 E.  ,  2024/3481 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/3336 Karar No : 2024/3481 DAVACILAR : 1- ... 2- .... 3- ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI :... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... DAVANIN KONUSU : Davacılar tarafından, 1) Türkiye'de satın aldıkları taşınmazın hisse değerlerinin Türk vatandaşlığını kazanmaya elverişli olduğunu gösteren uygunluk belgesine esas olmak üzere, taşınmazlarına ait tapu kaydının beyanlar hanesine "üç yıl süreyle satılamayacağı taahhüdünün" şerh düşülmesi talebiyle yaptıkları 12/02/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin, bu işleme karşı yapmış oldukları itiraz başvurusunun reddine ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusunun da reddine yönelik Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin, 2) Anılan işlemlerin dayanağı olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında konulu, 2018/14 numaralı Genelgesi'nin 1. maddesinin, iptali istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Davacılar tarafından, dava konusu Genelge hükmünün düzenlenmesine ilişkin yetkinin İçişleri Bakanlığı'nda olduğu, davalı idarenin bu yönde bir yetkisinin olmadığı belirtilerek söz konusu düzenleyici işlem ve bu işleme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; usule ilişkin olarak; İçişleri Bakanlığı'nın davada hasım mevkiine alınması, ehliyet yönünden, yabancı uyruklu davacıların teminat yatırmaları gerekip gerekmediğinin değerlendirilerek bu konuda da davanın reddine karar verilmesi gerektiği; ayrıca davanın süresi içinde açılmadığı, bu sebeple süre aşımı yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerektiği, yine dava dilekçesindeki eksiklikler nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, istisnai yoldan vatandaşlık kazanılmasında aranan taşınmaz değerlerinin davaya konu Genelge ile belirlenmediği, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20. maddesinde yapılan değişiklikte yer alan miktarlar uyarınca belirlendiği, söz konusu Genelge hükmünün anılan Yönetmelik hükmünde belirtilen miktarla ilgili olarak uygulamanın nasıl yapılacağını belirlediği, ayrıca davaya konu Genelgenin 30/05/2019 tarih ve 2019/5 (1799) sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırıldığı, bireysel işlemler yönünden ise davacıların aldıkları taşınmazın değeri üzerinden hisselerine düşen miktarların bahsi geçen Yönetmelik maddesinde aranan 1.000.000 USD değerinin altında kaldığı belirtilerek davaya konu düzenleyici işlem ve bireysel işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Genelge'nin 1. maddesi yönünden davanın reddine, davacılar hakkında tesis edilen bireysel işlemlerin ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI :... DÜŞÜNCESİ : Dava, davacılar tarafından, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında uygunluk belgesi düzenlenmesi talebiyle yaptıkları başvurunun reddine ilişkin 25/02/2019 tarih ve 3122 sayılı Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işleminin, bu işleme karşı yapmış oldukları itiraz başvurusunun reddine ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ...tarih ve ...sayılı işleminin ve bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusunun da reddine yönelik Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Tapu Dairesi Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı işlemi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkındaki 2018/14 sayılı Genelge'nin 1. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. 06/04/2010 tarih ve 27544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin Bakanlar Kurulu'nun 12/12/2016 tarih ve 2016/9601 sayılı Kararı Eki Yönetmeliğin 1 inci maddesiyle değiştirilen ve 12/01/2017 tarih ve 29946 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 20. maddesinde,"... (2) Aşağıdaki şartlardan herhangi birini sağlayan yabancı, Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir: ... b) En az 1.000.000 Amerikan Doları tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen,..." hükmü yer almaktadır. Anılan Yönetmeliğin 19/09/2018 tarih ve 30540 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı Eki Kararın 1 inci maddesiyle ve 07/12/2018 tarih ve 30618 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 418 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen ve işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 20. maddesinde," ...b) En az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarı peşin olarak yatırılan taşınmazın satışının vaat edildiğine dair noterden düzenlenen sözleşmenin üç yıl süreyle devri ve terkini yapılmayacağı taahhüdüyle tapu siciline şerh edildiği Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen,..." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın 10/12/2018 tarih ve 4016914 sayılı yazısı ile bildirilen Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkındaki 2018/14 sayılı Genelge'nin 1. maddesinde ise, " İlgi (a) Yönetmeliğin 20 nci maddesinin 2 inci fıkrasının (b) bendi kapsamında talepte bulunabilmek için 12.01.2017-18.09.2018 tarihleri arasında satın alınmış taşınmazlar için taşınmazın / taşınmazların değerinin en az 1.000.000; 19.09.2018 tarihi ve sonrası satın alınmış taşınmazlar ile 07.12.2018 tarihi ve sonrasında satış vaadine konu olmuş taşınmazın / taşınmazların değerinin en az 250.000 Amerikan Doları tutarında olması gerekmektedir." düzenlemesine yer verilmiştir. Söz konusu Genelge ile yapılan düzenleme, yukarıda belirtilen Yönetmelik değişikliklerine ve bu değişikliklerin yürürlük tarihlerine uygun olarak, tapu müdürlüklerinde yapılan taşınmaz edinim başvurularına ilişkin işlemlere yön verilmesi amacıyla yayımlandığı anlaşıldığından, dava konusu Genelgenin 1. maddesinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Dava konusu Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında uygunluk belgesi düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 25/02/2019 tarih ve 3122 sayılı Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işleminin, bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusunun reddine ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı işleminin ve bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusunun da reddine yönelik Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemine gelince; Dosyanın incelenmesinden, davacıların, İstanbul İli, Şişli İlçesi ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan altında dükkanı olan kargir apartmanı 10/08/2018 tarihinde satın aldıklarını, bu taşınmaz dolayısıyla istisnai yoldan Türk vatandaşlığını kazanmak amacıyla başvuracaklarını belirterek taraflarına uygunluk belgesi verilmesi istemiyle 12/02/2019 tarihinde Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'ne başvurdukları, bu başvurunun davaya konu 2018/14 sayılı Genelge hükmü uyarınca taşınmazı edinim tarihi itibariyle davacıların hisselerine düşen taşınmaz bedelinin en az 1.000.000 Amerikan Doları olması gerektiği yolundaki düzenleme uyarınca davacıların anılan şartı taşımadıklarından bahisle 25/02/2019 tarih ve 3122 sayılı işlem ile reddedildiği, bu işleme yapılan itirazın ise benzer gerekçeyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedildiği, bu işleme yapılan itirazın da yine benzer gerekçeyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ...sayılı işlemi ile reddedildiği anlaşılmıştır. Olayda; davacıların taşınmazı satın aldıkları 10/08/2018 tarihinde taşınmaz değeri olarak aranan 1.000.000 Amerikan Doları bedelin söz konusu tarihten yaklaşık 1 ay sonra değiştirilerek 250.000 Amerikan Dolarına düşürüldüğü, ayrıca davacıların Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'ne başvurdukları 12/02/2019 tarihinde de 250.000 Amerikan doları olarak uygulamanın devam ettiği görüldüğünden, hakkaniyet gereği davacıların başvurularının satın aldıkları taşınmazın hisselerine düşen değerinin 250.000 Amerikan Doları olarak aranan tutarı sağlayıp sağlamadığı yönünden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davacıların başvurusunun reddi ile bu başvuruya yapılan itiraz başvurularının reddi yolunda tesis edilen bireysel işlemlerde hukuka uygunluk görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu Genelge'nin 1. maddesi yönünden DAVANIN REDDİNE, davacılar hakkında tesis edilen bireysel işlemlerin ise İPTALİNE karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Dosyanın incelenmesinden; - Afganistan uyruklu davacılar tarafından; İstanbul ili, Şişli ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, "altında dükkanı olan kargir apartman" vasıflı taşınmazın 1/3'er hissesinin, ... tarihli ve ... yevmiye numaralı işlemle satın alındığı, ardından 12/02/2019 tarihinde Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20. maddesi uyarınca satın aldıkları taşınmazın hisse değerlerinin Türk vatandaşlığını kazanmaya elverişli olduğunu gösteren uygunluk belgesine esas olmak üzere, taşınmazlarına ait tapu kaydının beyanlar hanesine "üç yıl süreyle satılamayacağı taahhüdünün" şerh düşülmesi talebiyle, taşınmazın bulunduğu yer olan Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne başvurulduğu, - Bu başvurunun, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında konulu, 2018/14 numaralı Genelgesi'nin 1. maddesi dayanak alınarak, söz konusu taşınmazın resmi senetteki değerinin 16.000.000,00 TL olarak gösterildiği, bu değer ve satışın gerçekleştiği 10/08/2018 tarihindeki döviz efektif satış kuru esas alındığında hissedar başına düşen yatırım değerinin 895.064,84 Amerikan Doları (USD) olduğu, satışın gerçekleştiği günden bir gün önceki gün olan 09/08/2018 tarihindeki döviz efektif satış kuru esas alınsa dahi hissedar başına düşen yatırım değerinin 988.609,44 USD olduğu; ayrıca aynı taşınmazın değerleme (ekspertiz) raporundaki değerinin satışın gerçekleştiği 10/08/2018 tarihi itibarıyla 8.900.000,00 TL olarak belirlendiği, 10/08/2018 tarihindeki döviz efektif satış kuru esas alındığında toplam yatırım değerinin 1.493.639,45 USD, hissedar başına düşen yatırım değerinin ise 497.879,82 USD olduğu, dolayısıyla taşınmazın resmi senetteki satış değeri ile değerleme raporundaki değeri birbiriyle uyuşmadığı gibi her iki değerin de Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde aranan (kişi başı) 1.000.000,00 USD tutarın altında kaldığı ve başvuru şartını taşımadığı gerekçesiyle Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'nün 25/02/2019 tarihli ve 3122 sayılı işlemiyle reddedildiği, - Anılan işleme davacılar tarafından yapılan itiraz başvurusunun, davacıların hisseli maliki olduğu taşınmazın gerek resmi senetteki satış değerine gerekse değerleme raporundaki değerine göre kişi başına düşen hisse değerinin 1.000.000,00 USD tutarın altında kalması nedeniyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve... sayılı işlemiyle reddedildiği, - Yine davacılar tarafından bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusunun da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ...sayılı işlemi ile reddedildiği, - Bunun üzerine bakılan davanın açıldığı, anlaşılmaktadır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür. Bakılan davanın, davacılar tarafından, son uygulama işlemi mahiyetindeki Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın 17/06/2019 tarihli işlemi üzerine, ilk defa 12/07/2019 tarihinde, dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde açıldığı, bu dava dilekçesinin reddine ilişkin Dairemizin 18/02/2020 tarihli ve E:2019/9681, K:2020/626 sayılı kararının davacılar vekiline 23/06/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca 30 günlük yasal süre içinde 01/07/2020 havale tarihli dilekçe ile davanın yenilendiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, davalı idarenin süre itirazına itibar edilmemiştir. Yine davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından, istisnai yoldan Türk vatandaşlığı kazanılmasında aranan taşınmaz değerlerinin davaya konu Genelge ile belirlenmediği, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklik ile belirlendiği, bu nedenle işbu davanın İçişleri Bakanlığı husumetiyle görülmesi gerektiği, idarelerinin hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği ileri sürülmekteyse de, bakılan davanın, davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nca çıkarılan 10/12/2018 tarih ve 4016914 sayılı, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında konulu, 2018/14 numaralı Genelge'nin 1. maddesi ile bu madde dayanak alınarak davalı Genel Müdürlük ve taşra birimlerince tesis edilen uygulama işlemlerinin iptali istemiyle açılması karşısında, davalı idarenin husumete ilişkin iddiasına itibar edilmemiştir. Öte yandan, davalı idarenin usule ilişkin diğer iddiaları da yerinde görülmemiştir. Her ne kadar, 2018/14 numaralı Genelge (ve bu arada dava konusu 1. maddesi), Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın 2019/5 (1799) numaralı Genelgesi ile 30/05/2019 tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılmış ve aynı konu bu Genelgeye ekli Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında Kılavuz ile düzenlenmiş ise de; dava konusu 1. maddede yer alan kuralın, yeni Genelgenin "A-Dayanak" başlıklı kısmının 1., 2. ve 3. maddelerinde aynen yer alması ve uygulama işlemlerinin de dava konusu edilmesi karşısında, uyuşmazlığın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceği kanaatine varılarak davanın esasının incelenmesi uygun görülmüştür. Son olarak, davacılar tarafından, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın 10/12/2018 tarih ve 4016914 sayılı, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında konulu, 2018/14 numaralı Genelgesi'nin 1. maddesinin tamamının iptali istenilmekte ise de; uygulama işlemi üzerine açılan işbu davada, iptali talep edilen maddenin, uygulama işleminin dayanağı olan "taşınmaz satışı"na ilişkin kısmı ile sınırlı olarak incelenmesi, "taşınmaz satış vaadi"ne ilişkin kısmının denetim dışı bırakılması gerektiği sonucuna varıldığından, dava konusu Genelgenin 1. maddesinde yer alan "ile 07/12/2018 tarihi ve sonrasında satış vaadine konu olmuş taşınmazın / taşınmazların" ibaresi yönünden hukuka uygunluk denetimi yapılmamıştır. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 12/06/2009 tarihli ve 27256 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller" başlıklı 12. maddesi, "(1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Bakanlığın teklifi, Bakanlar Kurulunun kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler. b) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler. c) Göçmen olarak kabul edilen kişiler." şeklinde iken; anılan fıkra, 13/08/2016 tarihli ve 29800 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 6735 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 9. fıkrasıyla yapılan değişiklik sonucu, "(1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Bakanlığın teklifi, Bakanlar Kurulunun kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler. b) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu. c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler. d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler." halini almıştır. Anılan maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde atıf yapılan 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 31. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde ise, "Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu"na kısa dönem ikamet izni verilebileceği hükme bağlanmıştır. 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yapılan değişikliğe uygun olarak, 5901 sayılı Kanun'un 46. maddesine istinaden hazırlanan ve 06/04/2010 tarihli, 27544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/02/2010 tarihli ve 2010/139 sayılı Bakanlar Kurulu kararı eki Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in "Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılması, başvuru için gerekli belgeler ve yapılacak işlemler" başlıklı 20. maddesine, 12/01/2017 tarihli ve 29946 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 12/12/2016 tarihli ve 2016/9601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmelik ile 2. ve 6. fıkra eklenmiştir. Anılan fıkraların ilgili kısmı, "(2) Aşağıdaki şartlardan herhangi birini sağlayan yabancı, Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir: ... b) En az 1.000.000 Amerikan Doları tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen,... (6) İkinci fıkrada belirtilen parasal değerlerin belirlenmesinde, tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru esas alınır." şeklinde düzenlenmiştir. Bilahare, anılan Yönetmelik maddesinde, 19/09/2018 tarihli ve 30540 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 18/09/2018 tarihli ve 106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yönetmelik ile yapılan değişiklikle, Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi ile 6. fıkrası, "(2) Aşağıdaki şartlardan herhangi birini sağlayan yabancı, Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir: ... b) En az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen,... (6) İkinci fıkrada belirtilen parasal değerlerin belirlenmesinde, tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınır." şeklini almıştır. Ardından, aynı Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, 07/12/2018 tarihli ve 30618 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 06/12/2018 tarihli ve 418 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yönetmelik ile yapılan değişiklik sonucu, "b) En az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarı peşin olarak yatırılan taşınmazın satışının vaat edildiğine dair noterden düzenlenen sözleşmenin üç yıl süreyle devri ve terkini yapılmayacağı taahhüdüyle tapu siciline şerh edildiği Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen," şeklinde düzenlenmek suretiyle uyuşmazlık tarihindeki son halini almıştır. Aktarılan değişikliklerin, Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılması için yapılan taşınmaz edinimi talepleri bakımından nasıl uygulanacağının gösterilmesi amacıyla Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığınca yürürlüğe konulan dava konusu 10/12/2018 tarih ve 4016914 sayılı, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında konulu, 2018/14 numaralı Genelgesi'nin 1. maddesinde de, "İlgi (a) Yönetmeliğin 20 nci maddesinin 2 nci fıkrasının (b) bendi kapsamında talepte bulunabilmek için 12/01/2017-18/09/2018 tarihleri arasında satın alınmış taşınmazlar için taşınmazın / taşınmazların değerinin en az 1.000.000; 19/09/2018 tarihi ve sonrası satın alınmış taşınmazlar ile 07/12/2018 tarihi ve sonrasında satış vaadine konu olmuş taşınmazın / taşınmazların değerinin en az 250.000 Amerikan Doları tutarında olması gerekmektedir." kuralına yer verilmiştir. A) Dava konusu Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığının 10/12/2018 tarih ve 4016914 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkındaki 2018/14 numaralı Genelgesi'nin 1. maddesinin incelenmesi: Davacı tarafından, davalı idarenin, Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılması amacıyla edinilen taşınmazın değerinin, Türk vatandaşlığını kazanmaya elverişli olup olmadığının tespitinde esas alınacak usul ve esasları belirleme yetkisinin olmadığı, dava konusu düzenleme ile İçişleri Bakanlığına ait olan yetkiyi gasp ettiği ileri sürüldüğünden, dava konusu Genelgenin, öncelikle yetki unsuru yönünden incelenmesi gerekmektedir. 5901 sayılı Kanun'un 46. maddesinde verilen yetkiye istinaden Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, istisnai olarak Türk vatandaşlığının kazanılması için, "en az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarı peşin olarak yatırılan taşınmazın satışının vaat edildiğine dair noterden düzenlenen sözleşmenin üç yıl süreyle devri ve terkini yapılmayacağı taahhüdüyle tapu siciline şerh edildiği" hususunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilmiş olması koşulu aranmıştır. Buna göre, davalı idareye, bentte sayılan hallerden herhangi birinin gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit yetkisi ile birlikte bu tespit sırasında esas alınacak kriterleri belirleme yetkisinin de verildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Nitekim, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesine, 06/01/2022 tarihli ve 31711 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 05/01/2022 tarihli ve 5072 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yönetmelikle eklenen 9. fıkrada, "İkinci fıkrada belirtilen kapsam ve tutarda yatırım şartlarının sağlanıp sağlanmadığının tespitinde uygulanacak usul ve esaslar, tespiti yapan kurumca belirlenir. " kuralına yer verilmek suretiyle 2. fıkrada yer alan bentlerdeki hususları tespit bakımından otorite kabul edilen kurumların, tespite esas alınacak kriterleri düzenleme yetkisi ile de donatıldığı açıkça ifade edilmiş ve bu konudaki tereddütler giderilmiştir. Dava konusu kuralın diğer unsurlar bakımından incelenmesine gelince; Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleriyle, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının, 6735 sayılı Kanun'la ek (b) bendinde, Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğunun kısa süreli ikamet izni almaları halinde, Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai olarak Türk vatandaşlığına alınabileceği hükme bağlanmış; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, taşınmaz edinme yoluyla Türk vatandaşlığına başvuranlar yönünden yatırım tutarı (taşınmaz değeri), 12/01/2017 tarihi itibarıyla 1.000.000 Amerikan Doları olarak, 19/09/2018 tarihi itibarıyla 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Dava konusu Genelge kuralı incelendiğinde, yukarıda özetlenen Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde yapılan değişikliklerin kronolojik olarak sıralanmasından ve özetlenmesinden ibaret olduğu, Yönetmelik hükümlerine aykırı ya da bu hükümleri daraltan bir kural içermediği anlaşıldığından, uygulamada tapu müdürlüklerine yol gösterilmesi amacıyla tesis edilen ve Yönetmelik kurallarının tekrarı niteliğinde bulunan 2018/14 numaralı Genelgenin 1. maddesinde hukuka ve dayanağı üst hukuk kurallarına aykırılık bulunmamaktadır. B) Dava konusu uygulama işlemlerinin (Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün... tarih ve ...sayılı işleminin, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin) incelenmesi: Uyuşmazlıkta; davacıların taşınmazı 1/3'er hisseyle 10/08/2018 tarihinde satın aldıkları, taşınmazı satın aldıkları tarihte istisnai yoldan Türk vatandaşlığını kazanabilmeleri için Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca, kişi başı en az 1.000.000 Amerikan Doları tutarında taşınmazın/taşınmaz hissesinin tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın alınması gerektiği, bilahare bahse konu Yönetmelik kuralında yapılan değişiklikle, yatırım tutarının (taşınmaz değerinin), 19/09/2018 tarihi itibarıyla (kişi başı) 250.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası olarak belirlendiği, anılan değişiklik uyarınca, yukarıda hukuka uygunluğu tespit edilen davaya konu Genelge kuralında da belirtildiği üzere, Türk vatandaşlığının kazanılmasına esas teşkil edebilmesi için, 12/01/2017-18/09/2018 tarihleri arasında satın alınmış taşınmazın/taşınmazların değerinin en az 1.000.000 Amerikan Doları; 19/09/2018 tarihi ve sonrası satın alınmış taşınmazın/taşınmazların değerinin en az 250.000 Amerikan Doları olması gerektiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, davacıların taşınmazı satın aldıkları 10/08/2018 tarihinde taşınmaz değeri olarak aranan 1.000.000 Amerikan Doları bedelin, söz konusu tarihten yaklaşık 1 ay sonra değiştirilerek 250.000 Amerikan Dolarına düşürüldüğü, ayrıca davacıların Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'ne başvurdukları 12/02/2019 tarihinde de Türk vatandaşlığının kazanılmasına esas teşkil edebilmesi için taşınmaz değerinin 250.000 Amerikan Doları olmasının yeterli bulunduğu görüldüğünden; hakkaniyet gereği, davacıların başvurularının, satın aldıkları taşınmazın hisselerine düşen değerinin 250.000 Amerikan Doları koşulunu sağlayıp sağlamadığı yönünden değerlendirilmesi suretiyle sonuçlandırılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu itibarla, davacıların başvurularının reddine yönelik uygulama işlemlerinde hukuka uygunluk görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Hakkında konulu, 2018/14 numaralı Genelgesi'nin 1. maddesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE, 2. Dava konusu Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün...tarih ve ... sayılı işleminin, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve...sayılı işleminin İPTALİNE, 3. Dava kısmen ret, kısmen iptal ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... TL yargılama giderinin yarısı olan ... TL'nin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine, diğer yarısı olan... TL'nin davacılar üzerinde bırakılmasına, 4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine, ...TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.